სხვადასხვა

ექსპორტის დეპარტამენტი და ექსპორტის წახალისების გზები.
კი მიწერია სადღაც, მარა ახლა უფრო გარკვევით წარმოვიდგინე, როგორი უნდა იყოს ეკონომიკის სამინისტროში ექსპორტის ხელშემწყობის დეპარტამენტი (გინდა სავაჭრო დეპარტამენტი, სულ ერთია).
თავიდან, სანამ გაიცნობდნენ ამ დეპარტმენტს თვითონ უნდა იქტიუროს და ბიზნესმენებს უნდა მოუწოდოს, რომ თუ ვინმეს აქვს პრეტენზია, რომ მისი პროდუქცია კონკურენტუნარიანია, ამა თუ იმ ქვეყნის ბზარზე და შეიძლება კიდევ აქვს შანსი სხვა ბაზრებზე გასვლისაც , მარა ამას ხელს უშლის რომელიმე ქვეყნის ხელისუფლბისაგან უკანონო ბარიერები, ან ბიუროკრატია, ან შეიძლება მოლაპარაკება და გამარტივება იმ ქვეყანაში პროდუქციის შეტანის პრობლემების, უნდა მიმართონ ამ დეპარტამენტს. ესენიც შეისწავლიან და უნდა დეხმარონ მაქსიმაურლად მეწარმეებს.
ამას გარდა თუ პატარა ხელის შეწყობა ჭირდება, რომ მისი პროდუქტი გახდეს კონკურენტუნარიანია, ჩაიწერონ მათგან ეს პრობლემები და მიეხმარონ მისი პროდუქციის კონკურემტუნარიანობის ამაღლების საქმეში, შეძლებისდაგვარად. ან დაკვალიანონ თუ სად შეიძლება საჭირო ტექნოლოგიის მოძიება.
ბუნებრივია თავდაპირველად არ ექნებათ კარგი  შედეგები, მარა მერე ნელ-ნელა დაიხვეწებიან და ისწავლიან ბევრ რამეს, რაც მომავალში სხვა მეწარმეებსაც დაეხმარებათ.
ამ დეპარტმენტმა უნდა მოახდინოს ასვე ორგანიზება და კოორდინაცია უცხოეთში ქართველი ემიგრანტების და გამოიყენოს ისინი როგორც მისი აგენტები და დისტრიბუციული ქსელი.
შემდეგ კი მეწარმეებს ეცოდინებათ რომ ეს დეპრატამენტი ამ საკითხებით არის დაკავებული და თვითონაც მიაგნებენ ამ დეპარტამენტის გზას როცა ამას ჩატვლიან საჭიროდ.
ბუნებრივია ბევრი შტერი მიაკითხავს უაზრო თხოვნებით, მარა ამ დეპარტამენტმა უნდა გაფილტროს და დასაბუთებული უარები უთხრას, რომ დარწმუნებული ვიყოთ, რომ წაიკითხეს ბიზნესმენის თხოვნა და ისე არ იქნა მოცილებული თავიდან რომელიმე ბიზნესმენი.
ეს ნიჭიერის კონკურსივით იქნება, ბევრი შტერი მივა რომელიც დარწმუნებულია, რომ მაგარი ბიზნესმენია და მაგარი იდეები აქვს, მარა რამდენიმე მაინც გამოჩნდება მართლა ნიჭიერი და საინტერესო და მათ უნდა მიეხმარონ განვითარებაში.
გარდა ამისა დიასპორის ან მისი წარმოამდგენლის, ან საკონსულოს წარმომადგენლის მეშვეობით შეისწავლოს უცხოეთის  ბაზრები(ფასები და ხარისხის სტადნარტები) და დააკვირდეს თუ რომელ ქვრყანაში შეიძლება საქართველოში ნაწარმოები საქონლის ექსპორტზე წარმატებით გატანა, ან შეიძლება ცოტა რამ ქონდეს ქართულ პროდუქტს გამოსასწორებელი და იგი შეიძლება წარმატებით იქნას გატანილი რომელიმე ქვეყნს ბაზარზე. შეატყობიოს ამ პროფილის ბიზნესმენებს და გააგებინს რომ აქვთ ამა თუ იმ  ქვეყანაში პერსპექტივა, თუ გამოასწორებენ ხარისხს, ან აწარმოებენ ცოტა უფრო იაფად.
საკონსულოები ინოვაციების და სიახლეების მოძიების საქმეშიც უნდა იქნან ჩართულები. მარა ამსიათვის ცალკე დეპარტმენიტი უნდა შეიქმნას, სადაც იქნება ბანკი ამ ინოვაცებისდ ა ტექნოლოგიების, რომელიც ამავე დროს თბილისში არსებულ საწარმოო ტექნოლოგიურ სამეცნიერო საწარმოსთან იქნება მჭიდრო კავშირში, ასვე ტექნოლოგიურ ფაკულტეტებთან და სხვა, შეილება მეცნიერბეათა აკადემისათანაც, ქალაქის მერიასთანაც, რომ ურბანული სიახლეები იქნას დროზე დანერგილი საქართველოს ყველა ქალქში და არა მარტო თბილისში, თორემ იმიტომ მოაწყდა ხალხი მარტო თბილისს. ყველა ქალაქში უდნა სასწრაფოდ იქნას დანერგილი ურბანული სიახლეები, რომ პროვნიციის განცდა გაქრეს პატარა ქალაქებში.. ეს მთლად ცხადად არ მაქვს წარმოდგენილი,მარა მერე დაიხვეწება და გამოჩდება რა როგორ ჯობია. იგივესთვის შეიძლება ქართველთა სათვისტომოების გამოყენება და თუ რაიმე მნიშვნელოან სიახლეს წააწყდებიან სადმე რომელიმე ქვეყანაში შეატყობინონ, ან საკონსულოს, ან ხელისუფლების რომელიმე შესაბამის ორგანოს.

ანალოგიური სამსახური უნდა შეიქმნას სოფლის მეურნეობის საიმინისტროშიც. შეისწავლოს ადგილობრივი ბაზარი თუ რა და საიდან შემოდის და გაარკვიოს რა ტექნოლოგიებით აღწევენ სხვა ქვეყნები უფრო იაფად რაიმეს წარმოებას. ასევე მოაგროვოს ინფორმაციები ამა თუ იმ პროდუქტის ახალი ტექნოლოგიებით წარმოების შესახებ და ხელმისაწვდომი გახადოს იგი გლეხებისათვის.

ისე რატო უნდა ჭირდებოდეს უცხოეთში მცხოვრებ ქართველებს თვითორგანიზება და სათვსიტოემების შექმნა? ეს ფუნქცია ხომ თავისუფლად შეუძლაი აიღოს თავის თავზე საკონსულომ. ყოველწლიურად მოაწყოს რამე ქართუი ფესგტივალი და მიიწვიოს იქ ქართველები. შეაგროვოს მათძე ინფორამციები, თუ ვინ და სად ცხოვორბს და რა საქმით არის დაკავებული. კაცმა არ იცის ვინ რაში დაგვჭირდება. ყოველწლიურად მოახდინოს ემიგრაციის დათვალიერება და მათზე ინფორმაციის მოგროვება.

პროვინციალიზმთან ბრძოლა! (საკვანძო ქალაქები და მათი ფუნქციები)
ბევრ პატარა ქალაქს მაინც ჯობია რამდენიმე მრავალრიცხოვანი ქალქი გვქონდეს. მაგალითად ბევრ სამტრედიას ჯობია ბევრი ბათუმი და ქუტაისი ოღონდ უფრო მრავალრიცხოვანი და უფრო ნაკლებად პროვინცული. საქმე იმაშია, რომ კულტურა და სიახლეები იბადება ადამიანების ერთმანეთთან ურთიერთობაში(ისევე როგორც მეცნიერული აზრი და ინოვაცია, რაც მეტად იოლად ხელმისაწვდომია სიახლე მით უფრო ჩქარდება სიახლის შექმნის პროცესიც). რაც მეტად ინტესნიურია ადამიანებს შორის ურთიერთობა მით მეტია სიახლეები და ინიციატივები, თუმცა ამავე დროს ამ ინიციატივის აღსრულებაშიც მეტი თავისუფლება უნდა ქონდეთ და შესაზლებლობა. ამიტომაც ვიძახი, რომ მეცნიერული ცენტრი უნდა იყოს თბილისში.

ჩემი აზრიტ საქართველოს ჭირდება რომ შემდეგი ქალქები იყვენენ 200 ათასიანები, ან ცოტა ნაკლები და რამდენიმე კი ცოტა მეტიანიც. კერძოდ მტავარი ქალქები უნდა იყვენენ;
თბილისი, ქუთაისი (ნახევარ მილიონზე მეტი უნდა გახდეს, რადგანაც მთელი დასავლეთ საქართველლოს ცენტრიც უნდა იყოს, გეოგრაფიული მდებარაობიდანაც კი ემჩნევა რომ ამისიათვის არის ხელსაყრელი. წყალტუბო მშვენიერი ტურიზმის პოტენციალის მატარებელი, კარლოვი ვარივით. მთელი დასავლეთ საქართველლოს დათვალიერება შეიძლება წყალტუბოდან. ერთ დღეში შეგიძლია მოხვდე ზღვაზეც და რაჭაშიც. უამრავი მღვიმეები და საინტერესო და ლამაზი ადგილებია ძალიან ახლო მიდამოებში). მერე ფოთი(ფოთთან ახლოს გემთმშენებლობა ხელსაყრელია, თევზის მრეწველობა, ნავსადგური, გემთმშენებლობა თავის მეტალურგიულ ქარხანასაც მოითხოვს და  ზუგდიდის ალუმინისაც მოიხმარს), ზუგდიდი (ზუგდიდის კარგი პერსპქეტივები აქვს. ალუმინის წარმოება, კაბელების წარმოება, გეოთრემული თბოელექტროსადგრუი და მასთნა მიბმულოი სხვა საწარმოები, ანაკლიის პლიაჟიც და პორტიც, სვანეთთან დამაკავშირებელი ხიდი, საიდანაც სვანეთი უკვაშირდება დანარჩენ საქართველოს, ხე ტყის წარმოება, ქაღალდის, ცელულიტის საწარმოები, ალუმინის ნაკეთობატა ქარხანაც, მაგალიტად მსუბუქი კიბეები და სხვა. ზუგდიდმა უნდ ადაუბრმავოს აფსუებს თვალიც). ბათუმი (რაკი ტურისტული ,,რაზოგნი აიღეს’ გაგრძელდეს, მასე, მით უმტეს, რომ ბევრი ვიფიქრე, მარა მაინც ვერაფერი მოვიფიქრე, რაიმე მნიშვნელოვანი ბათუმისათვის, იყოს გართობის ქალაქი, იქნებ სხვამ უკეთესი ფუნქციაც მოუძებნოს, მე ვერაფერი მოვიფიქრე ღირებული, არადა არ მომწონს მარტო ტურიზმის ქალაქი რომ იყოს. იმედია როცა ბევრი ტექნოლოგია იქნება ხელმისაწვდომი საქართველოში თვითონ ადგილობრივები მონახავენ პატარა  ნიშებს, თუ რა საშუალო ზომის საწარმოები განავიტარონ და შეიძლება ჩემზე უკეთაც მოუზებნონ პატარ-პატარა საწარმოებს თავისი ადგილი).
ზესტაფონში მშვენიერი საწარმოები უნდა იყოს ერთი საუკუნის წინანდელი ტექნოლოგიებით რომ არ მუშოაბდნენ.

ხაშურს ისეთი მნიშვნელვანი ადგილი უჭირავს, რომ მისი მეშევობით იკვრება საქართველო სახმრეთ საქართველოსთან და ამიტომ ეგეც მნიშვნელოვანია (არ იქნება ურიგო 100 ათასმდე მაინც ავიდეს, როგორც ზესტაფონი). აქ შეიძლება მცირე საწრმოების აშენბეა. მიწერია სადღაც ხაშურზეც.
გორი ქართლის მთავარი ქალაქია და ერთი სერიოზული საწარმოს გარეშე ვერაფერ ფუნქციას ვერ შევძენთ. მე მგონი ბინის საყოფაცხოვრებო ნივთების საწარმო კარგი იქნებოდა მანდ. მაცივრები, კონდინციონერები, გაზქურები, ვენტილიატორები და სხვა საყოფაცხოვფრებო ნაწარმები. ალბათ 200 ატასიანი მაინც უნდა იყოს გორი.
თელავი აუცილებლად ჭირდება აღმოსავლეთ საქართველოს. აქ ქიმიური მრეწველობის ცენტრი უნდა იყოს, (მეღვინეობასთან ერტად), ქართული ,,ბასფის’ ანალოგის ცენტრი. ესეც 200 ათასიანი მაინც უნდა იყოს.

ყვარელი და ყავრლის ტბები ქართული სილიკონ ველი და ბევრი ინტერნტ კომპანიის რეგიონალური შტაბ ბინების სამყოფელი. ასევე პროგრამისტების სამუშაო და სამეცნერო ცენტრი. ბუნებრივია მევინეობასთნა ერთად. ამას არავინ წართმევთ, რადგანაც  სილიკონ ველს მარტო ყვარლის ტბებთან განვავითარებთ და მეტი მიწები არ იქნება მაინც გამოყენებული. ასე რომ ვენახებსიათვსი და საზამთროებისათვის მიწები საკმარისად დარჩებათ მაინც.
სამხრეთ საქართველოში ბოლნისი აუცილებელია უფრო მეტად მრავალრიცხოვანი იყოს და უფრო ქართული. რატომ არააა აქვ სპილენძის მავთულების საწარმო, ან ელექტრო მატორების საწარმო? აქ ხომ სპილენძი ყურისძირში აქვთ და ტრანსპორტირების ხარჯი მაინც არ ექნებათ? ტავისუფლად შეიძლება აქ ელექტრომატორების საწარმოს გაკეთება, სადაც ბევრი სპილენძი გამოიყენება და ასევე წყლის ნასოსების. სპილენძის მავთულების, ელექტროსვარკები  და სხვა. მარა პატრონი არ ყავს ქვეყანას, ცოტა რომ დაფიქრდეს. ლიფტების მატორები. აქ ჯობია არასტანდურტული მატორების წარმოება იყოს, ხოლო გორში კი საყოფაცხოვრებ ნივთებისათვის საჭირო ელექტრომატროების და მთლიანად მათი აწყობა.

ახალციხე სამხრეთ საქართველსოათვის ასევე აუცილებელია და მნიშნიელოვანია. აქ მსოფლიოში უმნიშვნელოვანესი დიატომიტის საწარმოა და ისიც ამერიკელებზეა გაყიდული. ,არტო ნედლეულად გადის, მაშინ როცა უმაღლესი ხარისიხის ცემენტი და სხვა რამეები შეიძლეაბ იწარმოოს და ექსპორტზე გაიყიდოს, ხიდებისათვის აუცილებელია ეგეთი ცემენტი, რომელიც წყალშიც მაგრდება.  წალკამ უნდა შეკრას სამხრეთ და შიდა ქართლი მოკლეზე. თორემ თბილიის გავლის გარეშე და მთელი საქართველსათვის წრის დარტყმის გარეშე ვერ მოხვდები გორიდან ნინოწმინდაში, ან ბოლნისში. მოკლედ უნდა ხდებოდეს პარალელური გზების შეკვრა ვერტიკალური გზებით.

რუსთავში ელექტროსაქონლის წარმოება უფრო მისაღებია, ტელევიზორები და მსგავსი რამეები.
თბილისში არაა სწორი ელმევალმშენებლი ქარხნის არსებიბა. ადრე როცა რკინა ნახშირიტ იწარმოებოდა და ორივე რუსეთიდან შემოდიოდა, რომელზეც რუსთავს მეტალურგიულს ამუშავებდნენ მაშინ მისაღები იყო, რადგანაც თბილის ახლოს იყო რუსთავთან და ტრანსპორტირების ხარჯები დიდი არ იყო. დღეს კი ასეთი მძიმე წარმოება დასავლეთს საქართველოში უნდა იყოს. კერძოდ ქუთაისში. ელმავლების, სპეცტექნიკის მანქანების. ლიანდაგების, ვაგონების, კომტეინერების და სხვა. თავდაპირველად ქუთაისში ამრტივი რამეების წარმოება უნდა დაიწყოს. მერე ნელ-ნელა უნდა მოიმატოს ისეთმა საწაემოებმა, რომლებიც ერთ მანქანათმშენებლ საწარმოში გაერთიანდება. ანუ ჯერ შეიძლება მეტალურგიული ქარხანა, რომელიც თავიდან მარტივ რამეებს აწარმოებს, მერე რეზინეის, მერე აკუმულატორის და ასე ნელ=ნელა დაემატება ცეხები, რომელიც მაქნაის წარმოებსათვსი არის საჭირო.

თბილსში კარგი იქნება, სამხედრო მრეწველობა, და ვაგონ და ელმავალშემკეთებელი, ან თვითმფრინავების შემკეთებელი საწარმოები, რადგაანც აქ ნედლეულის შემოზიდვა არ არის საჭირო. ასევე საკონსტრუქტორო ბიუროები და სხვა. კომპანიების შტაბბინები.
საფონდო ბირჟისა და საბანკო სექტორის რეგულაციები!
ადრე ვწერდი, რომ ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრებმა უნდა შეისწავლონ სხვადასხვა ქვეყნბეში მოხდარი საბანკო კრიზისები და მერე უნდა მიიღონ პრევენცული ზომები, რომ საქართველოში არ გამოერდეს იგივე კრიზისები, ან დროულად იქნას ამოცნობილი ასეთი კრიზისების მოახლოების ნიშნები და დროზე იქნას მიღებული საჭირო ზოემბი კრიზისების თავიდან ასაცილებალდ. ამასთანავე მუდმივად შეისწავლონ წიგნები და ნაშრომები, რომლებიც საბნკო კრიზისებს და ბანკების ეფექტრუ მართვას ეხება.
აქვე კიდე ერთხელ ვიტყვი, რო  საქართველოს ბანკების დარეზერვების მეთოდები ძალიან პრმიტიულია, მაგრამ ამის გამო იოლად მსოახმარია და უფრო კონსერვატიულად ითვლის მოგებას ვიდრე ბევრად უფრო რთული და დახვეწილი მეთოდები, თან ის რთული მეთოდები მართალია უზრო ზუსტად უთვლის მოგებას, მარა სამაგიეროდ არასწორ სტიმულებს აძლევს ბანკებს.

ბანკებში მოგებაში ეთველაბათ გირაოსა და იპოთეკაში  ჩადებული ქონების დისკონტირებული ღირებულება და ამიტომ ბევრად მეტი მოგება გამოუდით. შესაბამისად ბევრს იხდის მოგების გადასახადიდან, რომელიც არა ამტერიალიზებული და ამის გამო ბრუნვიდან ამოდის დიდი თანხა. მარა რაც მტავარია ბანკების სტიმულები ისე მახინჯდება, რომ ბანკებს ურჩევნიათ უფრო ემტი ყურადღება მიაქციონ იპოთეკის საგანს ვიდრე პროექტს.რ აც ბანკების მევახშეობამდე დეგენრეციას გამოიწვევს. იპოთეკის საგნები საერთოდ არ უნდა იქნას მირებული სათვალავში, როცა მოგებას ითვლიან და როცა სესხებს გასცემენ. თორემ მარტო გიროას საგანზე დაყრდნობით სესხ მევახშები იზლევიან და ამ დროს კრედიტს ეკარგება ეკონომიკური არსი. ანუ კაპიტალი იხარჯება არა მომგებიან პპორქეტში (როემლიც ბანკმა უნდა შეაფასოს და სწორედ პროექტების შეფასებსი გამო არის ბანკი ეკონომიკურად საარგებლო და არა იმიტომ რომ სესხებს იძლევა. ეგეთ პრიმიტიულ სესხებს უზრუნველყოფის იმედზე მარტო ყველა მევახშე ახერხებს). ე.ი  ქვეყანაშია  რსებული კაპიტალი არ ბანდდება ოპტიმალურად რაც ეკონომიკურ ზრდის ტემზე აუცილებალდ იმოქმედებს უარტყოფითად. ასე რომ მიუხეადვად იმისა, რომ ჯავახიშივილის მიერ შემუშავებული დარეზერვების მეთდოიკა ძალინა პრიმიტიულია, რეალურად მარტო მოგების ზუსტად დათლაშ ჩამოუვარდება იმ რთულ დარეზეფრვების მეთდოებს და სამაგიეროდ უფრო ზუსტ სტიმულებ სვავს, რადგანაც საერთოდ არ იღებს მხედველობაში უზრუნველყოფის საგანს, ან სუსტად იღებს მხედველობაში და ამიტომ უფრო სწორ სტიმულებს აძლევს ბანკებს და მოგებასაც უფრო კონსერვატიულად ითვლის, ანუ ბანკების მდგოამრეობა უკეთესია რელაურად თუ უზრუნველყოფის საგნებს მივიღებთ მხედველობაშ, მარა ეს მაინც არ არის სწორი, რადგაანც უზრუნველყოფის საგნები არა ხშრიად ლიკვიდური და ძალიან რთყულია მათი მოგებად სწრაფად რეალიზება. ბანკებისათვის კი ლიიკვიდობის საქმე სამკვდრო სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა და სადღაც არამატერიალიზებული ქონება რომ უგდია ის დიდ შეღავათს არც მას აძლევს და არც ქვეყნის ეკონომიკას. გარდა ამისა ძალიან მარტივი მოსახმარია, ვიდრე ის საშნლად რთუ;ლი დარეზერვების მეთოდიკები რაც ბანკში ჩემი ბოლო წლების მუშოაბისა კინაღამ შემოიტანეს რუსული და ყაზახური ბანკებიდან.
ამას გარდა თუ ქვეყანაში იწყება სისტემური კრიზისი და ყველა ბანკი ერთდროულად ვარდება ცუდ მდგომაროებაში, მაშინ გირავნობის საგნები და იპოთეკის საგნბეი უცებ კარგავენ ფასს და ძალიან უფასურდებიან, ამიტომ გირვანობის საგნების დისკონტირებული ღირებულება როცაა გათვალისწინებული მოგების დათვლისას, სისტემური კრიზისი დროს იგი განულდება და შეიძლება აღმოჩნდეს, რომ შენ რომ გეგონა იმ დარეზერვების სიტემით, რომელიც გირავნობის საგნების ღირებულებას ირებს მხედველობაში, რომ ბანკი მოგებაში იყო, უცებ აღმოაჩენ რომ თურმე მაგარი დარხეული გქონია. ასე რომ ამ შემთვავშიც ჯავახიშივილის უფრო პრიმიტიულიდ ა უფრო კოსერვატიული დარეზერვების სისტემა უკეთ იმუშავებს, რადგანაც იგი არ ირებს მხედვლეობაში გირავნოსბი საგნის ღრებულებას მოგების დათვლისას და სისტემური კრიზისის დროსაც კი უფრო ზუსტად და უფრო საიმედოდ იმუშავებს. გაჩვენებს ამრტო  რეალიზებულ მოგებას და რა თეროიულ მისაღებ მოგებას, როცა გირავნობის საგანს გაყიდი იმის მერე რომ უნდა დაგრჩეს.
მოკლედ ამხელა ამბავი იმას მოვაყოლე, რომ ახლახან თქვეს, რომ ჩინურმა საფონდო ბირჯამ კრახი განიცადა და დიდ ზარლაზე მიდისო. მე საფონდო ბირძჯების მუშოაბას ცუად ვიცნობ და არ ვიცი რა მოხდა იქ, მარა როგორც ეროვნული ბანკის საბჭოკ უნდა შეისწავლოს ბანკების კრიზისების მიზეზები სხვადსხვა ქვეყნებში და კრიზისბის პრეცედენტები. ასევე უნდა  შეისაწავლოს საფონდო ბირჟების მარეგულირებელმა ორგანომაც და იმათაც შეისწავლონ წიგნები და შრომები საფონდო ბირჯების შესახებ და მოიწვიონ ეკონომისტები ჩიკაგოს საფონდო ბრიძჟიდან და წაკითხონ მათ ლექციები და აიყვანონ მრჩევლებად. რაც მტავრია თვითონ უნდა შეისწავლონ ყველა ქვეყნებში უკვე მომხდარი კრიზისები და მზად იყვნენ თუკი ასეთი კრიზისი ნიშნები გამოჩნდება. მოახერხონ მათი ამოცნობა და მიიღონ პრევენციული ზომები.  ალბათ აჯობებს რომ საფონდო ბაზარს და საფონდო ბირჟას ცალკე მარეგულირებელი ორგანო ყავდეს და ბანკებს სხვა. სულ სხვადასხვა ხასიათის კაპიტალია ეს ორი და თავთავისი სპეციფიკები აქვთ. ერთმენთს არ უნდა უშლიდნენ ხელს. ახლაო როგორც ამბიბენ ბანკები კლავენ საფონდო ბაზარს, როგორც კონკურენტ ბაზარსო და ალბათ ამსეც არის. საერთოდ ბანკებს რატომ აქვთ ყველა საქმეში ცხვირის ჩაყოფის უფლება ასე უპრაგონოდ არ მესმის.

ჩინეთის ბირჟების 2015 წლის ივლისის კრიზისი საინტერესო გამოცდილებაა ჩვენთვის. როგორც აღმოჩნდა ამ კრიზისი დროს სწორედ მცირე აქციონერები ზაფრალდებიანო. თურმე ბევრი ჩინელი ენდო ბირჟებს და ბევრმა გადაწყვიტა თავისი ფული ბირჟებზე აქციებში დაებანდებიაო (პრაქტიკულად ეს მიზანი მაქვს მეც, რომ რაც შეიძლება მეტად სახალხო გახდეს ეკონომიკა და აქციები), ამანო გამოიწვია აქციების ფასებზე ბუშტის გაბერვაო და მერე როცა ეს ბუშტი გასკდა ყველაზე მეტად სწორედ ის საცალო, ანუ წვრილი აქციონერები დაზარლდნენო. ასე თქვეს საინფორმაციოში. უფრო ღრმად რა მხოდა ინფოამცია არ მაქვს. რადგანაც ეს გავს იმას რაც მე მინდა რომ ჩვენთანაც გაკეთდე და ამან კი რატომღაც კრიზის გამოიწვია, ამიტომ აუცილებელია ჩინეთის ბირჟის ეს გამოცდილება იქნეს შესწავლილი, რატომ მოხდა ბირჟებზე ბუშტების გაბერვა და შეიძლებოდა თუ არა ამისი რაიმე რეგულაციით თავიდან აცილება და რა კლინიკური ნიშნებით შეიძლება ასეთუ კრიზისი მოახლოება და რა კოეფიცინტები უნდა იქნას დაცული ბირჟაზე, რომ ეს თავიდან იქნას აცილებული. ეს აუცილებლად შესასწავლია, თორემ შეიძლება ვიწვალით და მთელი პირველი ეტაპის ნაშრომი წყალში გადაგვიყაროს ამ პროცესისი გაუთვალისწინებამ.

მე რომ ვატყობ, ისე რომ საფონდო ბირჟა თვალითაც არ მინახია, უბრალოდ ლოგიკურად ჩემი აზრით ასე უნდა ხდებოდეს. ალბათ საფონდო ბაზარზე უნდა მომქედებდეს აუდიორული ფირმები, რომლებიც ალბათ უნდა ამოწმებდნენ ამ ბ ირჟაზე გამოტანილი კომპანიების აქციებს და მათი აქციების შეფასებას უნდა ახდენდნენ. არის აქციების შეფასების მეთოდები. თუ ბირჟაზე აქციები მათი შეფასებულზე ბევრად უფრო მაღალ ფასში იყიდება, ე.ი. არის საფრთხე, რომ აქციები ზედმეტად არის შეფასებული და ბუშტი იბერება, ამის გამო, უნდა მოხდეს რაღაც შეზღუდვები, რომ ეს არ იქნას დაშვებული.
ამას გარდა, როცა აქციების ფასი იზრდება კომპანიებს უჩნდებათ დამატებით ფინანსებზე იოლი წვდომის ცდუნება და შეეცდებიან ეს იოლად ხელმისაწვდომი ფული რაიმე პროექტში დახარჯონ. სავარაუდოდ წარმოუდგენენ აქციონერთა კრებას ბიზნეს გეგმას და მოსთხოვენ მის დამტკიცებას, მარა აქციონერებს არაფერი ესმით ამ ბიზნეს გეგმის და ფინანასური აღრიცხვის, ამიტომ ჩემი აზრით მენეჯმენტმა დამოუკიდებელი აუდიეტების დასკვნაც უნდა მოიტანონ, რომ გარეშე ექსპერტებმაც დაადასტრუონ, რომ მათი ბიზნეს გეგმა სისულელე არ არის. აქციონერებს აქვს უფლება აუდიტს არ ენდონ და მოსთხოვონ სხვისი დასკვნაც კომპანიისავე თანხით (ეს რომ არ მოხდეს და კომპანიას არ მოუწიოს ორჯერ ფულის გადაყრა, ამიტომ ის დაინტერესებული იქნება თავიდანვე სანდო აუდიტორული ფირმის დასკვნა დადოს, ასე რომ ეს პუნქტი უნდა იდოს კანონში) , ან თვითონ მოითხოვონ ამა თუ იმ აუდიტორული კომპანიის მოწვევა და ბიზნეს გეგმის შემოწმება, რომ დარწმუენბული იყვნენ, რომ მენეჯმენტი არ არის გარიგებაში იმ აუდიტორულ კომპანიასთან.
ყოველწლიურ აუდიტს ვინ უტარებს კომპანიებს და ვინ ითვლის მათი აქციების ფასებს არ ვიცი, მარა ესეც აუცილებალდ უნდა ხდებოდეს ყოველწლიურად. მე როგორც ვიცი თვითონ ქირაობენ აუდიტებს და მათ დასკვნას დებენ, მარა რამდენად სანდო იქნება ეს არ ვიცი. ვის უნდა ქნდეს გადამოწმების უფლება და როგორ, რომ უფრო სანდო იყოს იმ აუდიტოიურლი ფირმების დასკვნები(ალბათ საფონდო ბირჟის მართველებსაც უნდა ქონდეს უფლება ეჭვი შეიტანონ და აქციონერთა გარკვეულ მცირე ჯგუფსაც, ასეთ შემთხვევაში კომპანიის მენეჯმენტი დაინტერესებული იქნება, რომ თავიდანვე სანდო კომპანიის დასკვნა დადოს, რომ ფული რამდენჯერმე არ ყაროს და ეს ნორმა აიძულებს ასევე აუდიტროულ კომპანიებს, რომ მათ საკუტარ იმიჯს გაუფრთხილდნენ, რომ მათი დასკვნა კომპეტენტურად იქნას მიჩნეული საფოდნო ბირჟის მენეჯმენტისა და წვრილი აქციონერების მიერაც). ჩემი აზრით საფონდო ბირჟებზე დიდი როლი უნდა შეასრულონ კარგმა და კომპეტენტურმა აუდიტორიულმა კომაპნიაებმა, რომლებმაც უნდა დადონ დასკვნები თუ რამდენად ოპტიმალურად იმართებიან ეს კომპანიები და ერთგვარი მუდმივი შემმოწმებლები უნდა იყვნენ ბირჟზე მოქმედი კომპანიების. ასე რომ სახელმწიფო კერძო კომპანიებს გააკონტროლებიებს ასევე კერძო კომპანიებს. მოკლედ ეს კარგად მოსაფიქრებელია, შეიძლება არის კიდეც ეს კარგად აწყობილი სხვა ქვეყნების ბირჟებზე და არ დაგვჭირდეს ველოსიპედის გამოგონება. ისე ეს ყოველწლიური შემოწმებები სტიმულს გაუქრობს ბევრ კომპანიას რომ სააქციო გახდეს და ბირჟაზე გაიტანის აქციები, მარა ეს ძალიან გაუიოლებს საქმეს საგადასახადო სამსახურსაც და ბანკებსაც, როცა საწარმოები გათეთრებულ და სანდო ფინასნურ დოკუმენტებს დადებენ ეს ძალიან აიოლებს ობიექტური დასკვნების გაკეთებას ბანკებისა და პოტენციური ინვესტორებისათვის. ასე რომ რაღაცნაირად უნდა ვაიძულოთ რომ ბირჟაზე რაც შეიძლება მეტმა კომპანიამ გაიტანს თავისჯ აქციები და მუდმივად კონტროლდებოდნენ  სანდო აუდიტორული ფირმების მხრიდან. ეს კი უკვე მოხსნის, ან  გააილოებს მოგების გადასხადის სწორად დათვლის პრობელმას.
ასევე მნიშვნელოვანია საფონდო ბირჯებზე საპენსიო და საინვესტიციო კომპანიების მოღვაწეობაც. ესენიც ასრულებენ ერთგავრი კონტროლიორის ფუნქციებს და მათი პროფესიონალები ანგარიშობენ, თუ რომელი აქციის ფასია გადაჭარბებულად შეაფასებული და არ ღირს მათი ყიდვა და რომლის ნაკლებად არის შეფასებული და ღირს მათი ყიდვა. მოკლედ ძალიან რთული ახალი დარგი გაიხსნება ამ ბირჟებით, მარა ეს რომ ხელს არ უწყობდეს კაპიტალის ლიკვიდობას, მაშინ წარმატებული ქვყნები ხო დახურავდნენ მათ? მართალია არის პრობლემები, მარა ეგ პრობლემები საბანკო სექტორსაც ახალვს, მიუხედავად ამისა არავის აზრად არ მოსდის საბანკო სექტორი გააუქმოს, უბრალოდ უფრო სწორად მართვა უნდა ვისწავლოთ.

ქვეყნების სიმდიდრის მიზეზები.

თოროუ წერს, რომ მდიდარი ქვეყნები დიდ ხანს რჩებიან მდიდრებიო. გარკვეულ ისტორიულ პერიოდში მათ მათგან დამოუკიდებლად ექმნებათ ხელსაყრელი საგარეო გეოპოლიტიკური ვითარება, რის შედეგადაც ისინი მდიდრდებაინ და მერე დიდ ხანს რჩებიან მდიდრები. თუ რატო ხდება ასე მე ახსნილი მაქვს ჩემს სტატიაში გეოპოლიტიკას რომ ეხება. ეს იმიტომ ხდება, რომ მდიდარ ქვეყნებს დაგროვილი აქვ კაპიტალი და შეუძლია განავითაროს კაპიტალდევადი დარგები. კაპიტალტევადი თავისთავად გულისხმობს მას, რომ წარმოებაში გამოიყენება უფრო ემტი მანქანა დანადგრაები ვიდრე ადამიანური შრომა. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ტექნოლოგია მაღალნაყოფიერია და მაღალანაზღაურებადი, რადგააც ერთი მუშა მანქანების დახამრებით უფრო მეტს გამოიმუშავებს და აწარმოებს. ამიტომაა რომ ზოგი ევროპული ქვეყანა მიუხეადვად იმისა, რომ არაფერ მაღალტექნოლოგიურს არ აწარმოებს განსაკუთრებულს, მაინც მდიდარი რჩება. ეს ჩვენ გვჭრდება სწრაფად ავკრიფოთ კაპიტალი, თორემ მაგათ დაგროვილი აქვთ და ამ  კაპიტალით აწარმოებენ უფრო იაფად და უფრო კონკურენტუნარიან პროდუქტს.
მაღალ მოგებას იძლევა კიდე მაღალტექნოლოგიური დარგები, რადგანაც აქ იღებენ ცოდნის რენტას, რომელსაც სხვები არ ფლობენ(აი აქ იჩენს თავს ადამიანის ფაქტორი. ცოდნა არის გადამწყვეტი სიმდიდრე, ოღონდ არა აბსტრაქტული და ზოგადი, არამედ კონკრეტული და საწარმოო). ასევე როცა ბუნებრივი პირობები გაქვს უკეთესი რაიმე პროდუქტის საწარმოებლად, როცა რაიმე ნედლეულს ფლობ იაფად მაშინაც იღებენ რენტას, ან რაიმე ბუნებრივ ნედლეულს ფლობ დიდი როადენობით, როგორიცაა ნავთი.

საფონდო ბაზარი მსხვილი საწარმოების მშნებლობას, ანუ მეორე ეტაპს უკვე მომზადებული უნდა შეხვდეს!

მას შემდეგ რაც მორჩება პირველი ეტაპი, რომელიც მოიცავს მცირე და საშუაო საწარმოების მშნებლობას, რომელიც ძირითადად ადგილობრივ გარანტირებულ ბაზრებზე იქნებიან ორიენტირებულები, მერე უნდა დაიწყოს (სანამ უფრო მსხვილ და საექსპორტო მაღალტექნოლოგიური დარგების მშენბლობაზე გადავლათ) ამ წვრილი და საშუალო დარგების პრივატიზაცია, რადგანაც აზრი არ აქვს ამ დარგების სახელმწიფო საკუთრებაში დატოვებას. არც დიდ მოგეაბს იძლევიან ესენი, არც ექსპორტზე მუშაობენ, არც მაღალი ტექნოლოგიებია მაინცადამიანც, მარა უბრალოდ მაინც საჭირო არიან ეკონომიკისათვის, ამიტომ ასეთ დარგებს მშვენივრად მოუვლის ბაზარიც სახელმწიფოსაგან დიდი დახმრების გარეშე. ჯერ სახელმწიფო ამათ ფეხზე დააყენებს და მერე გაუშვებს დამოუკიდებლად კერძო მფლობლობაში. გარდა ამისა ამ პრივატიზაციით მოხერხდება ახალი კაპიტალის მობილიზება ახალი დარგების და ახალი საწარმოების დასაფუძნებლად. მარა უხერხულობას აქ ის ქმნის, რომ ამ საწარმოების აქციების პირველი გამოშვება მაინც ჯობია დოლარებში გაიყიდოს, თუნდაც ადგილობრივ ბაზარზეც, რომ ახალი დარგებისათვის საჭირო დანადგარების უცხოეთში შესაძენი ვალუტა შემოვიდეს ბიუჯეტში. ცოტა უხერხული კი იქნება, მარა რას ვიზამთ.
ეს საწარმოები, რომ მარტო გარკვეული მდიდარი ჯგუფის ხელში არ მოხვდეს, ამიტომ საჭიროა რომ ამ დროსიათვის საფონდო ბირჟა უკვე მომზადებული იყოს აქციების მოზღვავებისათვის და მიღებული იყოს ისეთი კანონები, რომელიც გამორიცხავს წვრილი აქციების მფლობელების დაჩაგვრას. კერძოდ თუ საამრტავი პაკეტი ჩაუვარდა მსხვილ ფულიან ადამიანს იგი შეეცდება რადმენიმე წელი გააცეროს საწარმო, რომ აქციების ფასი დააგდოს და მერე დანარჩენი აქციები იაფად შეისყიდოს. მერე კი აამუშაოს საწარმო და უფრო ძვირად გადაყიდოს ის აქციები, ან მთლიანად გაყიდოს ეს საწარმო სხვაზე და მოიცილოს სარფიანად ეს საწარმო, რომ არ დაიჭირონ. ამიტომ ამ მომენტისათვის საფონდო ბაზრის მარეგულირებელი კანონები უკვე მზად უნდა იყოს და საფონდო ბაზარიც უნდა იყის მზად, თორემ ამ მეთოდის დისკრედიტაცია მოხდება. ზოგს ხელოვნურად გაჩერებენ საწარმოებს და ზოგსაც გააკოტრებენ. თან აუცილებლად საბაზრო ფასში უდნა გაიყიდოს და არავითარ შემთხვევაში იაფად, რომ გადაყიდვით და სპეკულაციით არ ისარგებლონ თან აქციების ჯამური ფასი მისი დანადგარების ჯამურ ფასზე მეტი უნდა იყოს, თორემ დაშლიან ნაწილებალდ და ისე გაყიდიან და უცებ მიიღებენ მოგებას.
თუ წვრილი აქციონერების უფლებების დაცვას მოვახერხებთ და ეკონომიკის მშემბლობაშ ცავრთავთ წვრილ დანაზოგი ატრონებსაც, მაშინ მივიღებთ ნამდვილად სახალო ეკონომიკას, რომელშიც ყველა იქნება ჩართული როგორც მესაკუთრე, ხოლო თუ წვრილი დანაზოგის მქონეები დაიჩაგრებიან, მაშინ ამითი მარტო მდიდრები ისარგებლებენ, რადგანაც წვრილი ფული ამოვარდება აქციების ბაზრიდან და შეამცირებს მასზე მოთხოვნას, რაც გამოიწვევს აქციების წონასწორულზე უფრო დაბლა ჩამოფასებას, რომელსაც მხოლოდ მდიდრები შეიძენე საბაზროზე უფრო დაბალ გასში, ასევე ამ დროს უცხოეი ინვესტორიებიც უფრო მეად იქნებიან დაინტერესებულები, რადგანაც ისინიც მიხვდებიან, რომ საქართველოში რაღაც ქონება საბაზროზ დაბალ ფასშია შეფასებული საფონდო ბირჟის მიერ და ისინიც იხეირებენ ქართული აქტივების შედარებით იაფად ხელში ჩაგდებით. ამიტომ ძალინ მნშვნელოვანია წვრილი აქციონერების ინტერესები კარგად იყოს დაცული.

ჩინეთის ბირჟების 2015 წლის ივლისის კრიზისი საინტერესო გამოცდილებაა ჩვენთვის. როგორც აღმოჩნდა ამ კრიზისის დროს სწორედ მცირე აქციონერები ზარალდებიანო. თურმე ბევრი ჩინელი ენდო ბირჟებს და ბევრმა გადაწყვიტა თავისი ფული ბირჟებზე აქციებში დაებანდებიაო (პრაქტიკულად ეს მიზანი მაქვს მეც, რომ რაც შეიძლება მეტად სახალხო გახდეს ეკონომიკა და აქციები), ამანო გამოიწვია აქციების ფასებზე ბუშტის გაბერვაო და მერე როცა ეს ბუშტი გასკდა ყველაზე მეტად სწორედ ის საცალო, ანუ წვრილი აქციონერები დაზარლდნენო. ასე თქვეს საინფორმაციოში. უფრო ღრმად რა მხოდა ინფოამცია არ მაქვს. რადგანაც ეს გავს იმას რაც მე მინდა რომ ჩვენთანაც გაკეთდე და ამან კი რატომღაც კრიზის გამოიწვია, ამიტომ აუცილებელია ჩინეთის ბირჟის ეს გამოცდილება იქნეს შესწავლილი, რატომ მოხდა ბირჟებზე ბუშტების გაბერვა და შეიძლებოდა თუ არა ამისი რაიმე რეგულაციით თავიდან აცილება და რა კლინიკური ნიშნებით შეიძლება ასეთუ კრიზისი მოახლოება და რა კოეფიცინტები უნდა იქნას დაცული ბირჟაზე, რომ ეს თავიდან იქნას აცილებული. ეს აუცილებლად შესასწავლია, თორემ შეიძლება ვიწვალით და მთელი პირველი ეტაპის ნაშრომი წყალში გადაგვიყაროს ამ პროცესისი გაუთვალისწინებამ.

მოგების გადასახადის სწორად დათვლის მნიშვნელობა.

ისე მოგების გადასახადის მთელი ქვეყნის მასშტაბით თუ არ იქნა დათვლილი სწორად და თუ ეს ტრადიცია არ დამკვიდრა სახელმწიფომ და საგადასახადომ, ისე ახალი ბიზნესების წამოწყებაში ხალხს გაუჭირდება ერთმანეთის ნდობა და გაპარტნიორება. მართალია ეს არაა ერთადერთი რისკი რაც ხელს უშლის ხალხს რომ ერთმაენთის ნდობა ქონდეთ, მარა ერთერთი მნიშვნელოვანი რისკი ნამდვილად არის. ამას გარდა არის რისკი იმას, რომ არ იცნობენ ერთმენთშ თუ როგორი მენეჯერები და პროფესიონალები არიან. მერე ჩვეულებრივი რისკებიც მოდის. წინასწარ არავინ იცის როგორი კონიუნქტურა იქნება ბაზარზე და ის წარმატება გაამართლებს თუ არა, მარა ეს უკვე ამათი ალღოსი და მათი ბიზენს რისკია. ასე რომ ჩვენ რაც შეგვიძლია ის რისკი უნდა დავწიოთ მაქსიმალურად. მენეჯმენტის რისკიც შეიძლება დაიწიოს, თუ მუშაობის გამოცდიელბას მოითხოვენ. მარა ყველა რისკი მაინც ვერ განულდება ბუნებრივია.

დოლარიზაციის პრობლემის ერთი ასპექტი

დოლარიზაციის შემცირების დაწყება დიდი რისკის გარეშე სეიძლება თუ ლომბარდებს ავუკრზალავთ დოლარები სესხების განახლებას და გადავადებას. წარმოიდგინეთ რამდენი დოლარი ამოვარდება ბრნვიდან და რამდენი დოლარი მიაწყდება ვალუტის ბაზარს, რომ ლარებში გადმ ოხურდავდეს უკან. საინტერსოა ლომბარდებს რამდენი დოლარის სესხები აქვთ გაცემული. ალბათ სულ ცოტა რამდენიმე ატეული მილიონი დოლარი უცებ ამოვარდება ბრუნვიდან და მიაწყდება ბაზარს, რომ ლარში გადავიდეს. ეს ყველაფერი ძირითადად ერთ თვეში მოხდება და ალბათ საკმაოდ საგრძნობლად იმოქმედებს ლარის კურსზე გამყარების მიმართულებით. ასე რომ რაც უფრო მეტად შევუზღუდავთ დოლარს ბრუნვის არეს, მით უფრო გამყარდება ლარი. (აი ახლა ეს მარტივი რამ ვერ უნდა მოეფიქრებია ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრებს იმდენ ფულებს რომ იღებდნენ არაფერში 10 წლის განმავლობაში? და კიდე დიდ გონორზე არიან. ეს ამდენი რამ იქიდან მომაფიქრდა, რომ სადღაც თვალის მოკვრით მაქვს წაკითხული, რომ დოლარიზაციის პრობლემა უფრო ადმინიტრირების პრობლემააო ვიდრე ეკონომიკურიო და მერე დავიწყე ამ ადმინიტრირების ფორმებზე ფიქრი. რომ ეკითხათ და ეფიქრათ იქნება მაგენსაც მოეფიქრებიათ რამე, მარა ტავს არ იწუხებენ და მარტო ფულებს იღებენ მთქნარებაში და თავლების უმცროსებისადმი ბრიალში )  რადგანაც მით მეტად გაიზრდება ლარზე მოთხოვნა და შემცირდება დოლარზე მოთხოვნა. ეს ზემდეტი დოლარი ჯობია ეროვნულმა ბანკმა შეისყიდოს და რეზერვები გაამაყროს. მე როგორც ვატყობ ლარის რეალური კურსი მაინც 2,25-ის მახლობლობაში მერყეობს. ჯობია დოლარის კურსი ამ დონეზე დავტოვოთ და არ გავამყაროთ. მყარ ლარი ეკონომიკას არ წაადგება. ეკონომიკას ყველაზე მეტად არ უყვარს მერყეობა ვიდრე დაფიქსირებილი ცუდი კურსი. რაკი უკვე დაფიქსირდა და წონასწოროაბში გავიდა ლარის კურსი ჯობია ამ დონეზევე დავტოვოთ, მით უმეტეს რომ ეროვნული ვალუტის დასუსტება ეკონომიკსიათვის უკეთესია, ცუდია მისი მერყეობა. მერყეობა კი შეწყდა უკვე და ჯობია დავტოვოთ ლარის კურსი ამ დონეე რა დონეზეც თავისით გაჩერდა  და არ დავუწყოთ ისევ გამყარება, მით უმეტეს ხელოვნურად. ასე რომ დოლარიზაციის  შემცირების ზომები მართალია გაამყარებს ლარს და დოლარის დიდ ნაწილს ბრუნვიდან ამოაგდებს, მარა ეროვნულმა ბანკმა უნდა ამოიღოს იგი ბრინვიდან და გაუშვას რეზერვებში და არ მოახდინოს ლარის გამყარება. ანუ ამოიღოს დოალრი და გამოუშვაას მის ჩასანაცვლებლად საჭირო რაოდენობის დოლარი. ანუ თუ კურსს დატოვებს უცვლელს ეს მოხდება ბუნებრივად, სავალუტო ბირჟზე ვაჭრობით. მარა ძველი სესხების გადახდა რომ ძალიან მძიმეა ამ ახალი კურსით? ესეც მხედველობაშია მისაღები, თორემ ახალ სესხბზე არაფერი უჭირთ, რადგანაც მიმღებს უკვე გათვალისწინებული ქონდა ლარის გაუფასურების რისკი. აი ადრე ვინც აიღო სესხები და იმათ უცებ გაუძვირდათ დოლარი, აი ისინი არიან ძალიან მძიმე მდგომაროებაში, რადგანაც პრაქტიკუალდ სესხი 10%-იანიდან 40% იანი გაუხდათ. აი ამ კონტინგენტისათვის მოსაფიქრებელია კიდე რაღაც. მაგალატდ დოალრი დაუფიქსირონ 2 ლარზე, ან რაღაც მსგავსი.

აქ გამომრჩა, რომ ლომბარდები და იპოთეკარები (მევახშეები), როგორც წესი სესხის გადავადებას აკეთებენ ისე, რომ სესხის დაფარვა და გაცემა ხდება ფორმალურად და არა რეალრუად. ფორმდება დაფარვა გაცემის ხელშეკრუელა და მეტი არაფერი. ასე რომ რეალრუად დოლარების შესყიდვა ამ ოპერაციისათვის არ ხდება, ამიტომ სავალუტო ბაზარზე ამ ზომების გავლენა იმაზე ნაკლები იქნება ვიდრე თავიდან ვივიარაუდე. გავლენა უფრო მეტად იმ რაოდენობის თანხით იქნება რაც ჭირდება საპროცენტო სარგებლის დაფარვას. აი ამ თანხას აღარ შეიძენენ სავალუტო ბაზარზე მოსახლეობა და კიდდე ახალი სესხის გაცემისათვის საჭირო დოლარს და ძველი სესხის დაფარვისათვის საჭირო თანხას. ძირიატდად მაიცნ საპროცენტო სარგებლისათვის საჭირო თანხა ამოვარდება მოთხოვნიდან. ასე რომ დოლარის კურსზე არც ისე მნიშვნელოვან გავლენას მაოხდენს, მარა მაინნ მნიშვნელოვანია, რადგანაც ხალხის ცხოვრებას გახდის უფრო პროგნზირებადს და ნაკლება დაძაბულს.

ისე კარგად მოსაფირებელია, ღირს კი რეზერვების დოლარებში შენახვა, თუ ჯობია რეზერვების ნაწილი მაინც ოქროში გადავიყვანოთ? ამაზე მაინც უფიქრიათ და აუწონ დაუწონიათ? დოალრი ქაღალდის ნაგლეჯია და არანაირი საკუტარი ღირებულება არ აქვს, მარტო ამერიკის ეროვნული ბანკის სიტყვა დგას მის უკან, ოქროს უკან კი თავისთავად დგას თვითონ ოქროს ფასი.
შემოქმედებითი ადამიანების გამოყენება ქალქაის მერიაში!

მე რომ მერის ადგილას ვიყო, დავიბარებდი ნამდვილად გემოვნებიან შემოქმედებითად მოაზროვნე ხალხს და ვეტყოდი, აი თქვენ რომ მერი ოყოთ სად რას გააკეთებდით თქო და ისეთ საოცარ იდეებს იტყოდნენ, რომ ქალაქი ზღაპარს დაემსგავსებოდა. ეს აზრი თავში მომივიდა რეზო გაბრიაძესთან დაკავშირებით. გაბრიაძის მარიონეტების თეატრის მიმდებარე ტერიტორია პატარა ზრაპრული სამყაროა, მე მგონი ერთერთი საუკეთესო ადგილი მტელს თბილისში, თუ საუკეთესო არა, რომელიც გაბრიაძემ შექმნა. საფრანგეთიდან რომ ჩამოიყვანონ გაბრიაძე, ან მსგავსი შემოქმედებითად მოაზროვნე ქართველი  გენიოსები და კულტურის სამინისტროში, ან მერიაში კითხონ თუ რას, რა ადგილაზე და როგორ გააკეთბდა თბილისში, ან ქუტაისში, ან ბათუმში დარწმუნებული ვარ ამ ქალაქებს ზღაპრულ სამყაროებად აქცევდნენ. ამას დაუმატეთ ურაბნული ინოვაციების მომძიებელი დეპარტამენტი და და ინოვაციურ იდეები და ქალაქშ ცხოვრება ძალიან საინტერსო გახდდებოდა.

უკვე მერამდენედ იმაზე, რომ გადასახადების ადმინისტრირება და ხელისუფლების კომპეტენტური აქტიურობა  ამ პერიოდში უმნიშვნეოლოვანესია ეკონომიკისათვის.

საერთოდ ეკონომისტებისათის ცნობილია, რომ საბანკო პროცენტის მიმართ დანაზოგების მოცულობა არ არის მგრძნობიარე, უფრო ზუსტად ელასტიური არ არის. ანუ ანაბარზე პროცენტის ზრდას არ მოყვება ამდენჯერვე ანაბრების ზრდა და ანაბრების მოცულობა კი გაიზრდება, მარა არც თუ მნიშვნელოვნად. ეს იმას ნიშნავს რო  მოსახლეობას ბანკებში ფული საპროცენტო სარგებლის გამო კი არ შეაქვთ არამედ იმიტომ , რომ დიდი რაოდენობით დანაზოგი დაუგროვდა და მისი  შენახვა სახლში არამიზანშეწონილად მიაჩნია და საშიშად, ამიტომაცაა რომ ბანკებთან ძირითადად ურთიერთობა მდიდრებმა უკეთ იციან ვიდვრე ღარიბმა მოსახლეობამ. გარდა ამისა ბანკებში ფულს ინხავენ ის იურიდიული პირები ვისაც ასევე დიდი რაოდენობის ნავაჭრი აქვს, თუ მცირე აქვს მაშინ ან სახლშ დააქვთ, ან სეიფში ტოვებენ, ან ნაწილი მიაქვთ და ნაწილს ტოვებენ. უფრო ხშირად ბანკში თანხას მიმდინარე ანგარიშზე იმიტომ ინახავენ, რომ ანგარიშსწროება აწარმოონ პარტნიორებთან და არა საპროცენტო განაკვეთისათვის. ასე რომ საპროცენტო განაკვეთი სამწუხაროდ ვერ თამაშობს იმ როლს, რომ მოსახლეობიდან მუტაქებში შენახული მცირე მოცულობის(ერთი ოჯახის შემთხვევაში), მარა დიდი რაოდენობით არსებული(რადგანაც რამდენიმე ასეული ათასი ოჯახური მეურნეობაა და თუ ამ რიცხვზე გადავამრავლებთ არც ისე ცოტა გამოვა). ეს რამდენიმე ასეული ათასი დოლარი ბანკებშ რომ მოხვდება, ფულის მულტიპლიკატორის გამო შეიძლება მილიარდად იქცეს. თუ როგორ ეს ყველა მარტივ სახელმძღვანელოებშიც წერია. მოკლედ საპროცენტო სარგებელი არ გამოდგება იმისათვის, რომ ხალხში უმუშევარდა დალექილი ფულის ოპტიმალურად ამოღება მოხდეს და მისი გამოყენება ინვესტიციებში.
კიდეც რომ შეინახოს მოსახლოებამ თავისი ფული ბანკებში, ბანკებში არ შედის კარგი ბიზნესს პროექტები, ამიტომ ბანკები იძულებულები არიან სულ ვააჭრობა, ან მომსახურეობა დააფინასოსნ(ან ძალიან მარტივი ბიზნესები, რომლებიც ვერ იძლევა დიდ მოგებას და არის შროამტევადი), რადგანაც ხალხს არ აქვს იდეები, რადგაანაც არ იცის რა აკეთოს და როგორ. ეს ცოდნაა ყველაზე დიდი პრობლემა დღეს საქართველოში. თან დრეს ცოდნა ისე დაიხვეწა, რომ ძნელია ერთმა კაცმა ყველა საჭირო ცოდნა აითვისოს, ან საკმარისი ფული მოიძიოს ბიზნესის დასწყებად. ადრეულ წლებში ეს პრობლემა ასე მწვავედ არ იდგა და ამიტომაც მარტივი ეკონომიკური მოდელები კარგად მუშაობდნენ ინგლისისა და ამერიკის ეკონომიკების ასახსნელად. ამიტომ დაფინასნსებული ბიზნესები სულ უფრო სარიკსო ხდება და ნაკლებ მომგებიანი. კონკურენცია ერთ დარგში ისე მწვავწდება, რომ მოგება მინიმუმზე დადის და ამიტომ ყველა ბიზნესი ძალიან მგრძნობიარე ხდება ნებისმიერი რისკების მიმართ. პირველ რიგში ქვეყანაში სამეწარემო ცოდნაა შემოსატანი, რომელსაც ერთი მონდომებული მეწარმე ვერ შეძლებს, თუ იგი მილარდერი არ არის თან ძალიან პატრიოტი. ამიტომ არის აუცულებელი ამ საქმეში სახელმწიფოს აქტიურობა და კარგად გააზრება თუ რომელი ტექნოლოგია რა ეტაპზე ჯობია შემოიტანოს, რომ ფული წყალში გაუაზრებლად არ გადაიყაროს. როცა ეს ცოდნა ხელმისაწვდომი იქნება და შეიქმნება ისეთი პირობები, რომ მეწამრეები უფრო მეტად ენდობიან ერთამნეთშ (ეს პრობლემა კი მოგების გადასახაადის კორექტუალდ დათვლით და საფონდო ბაზრის ეფექტირად ამუშავებით შსეიზლება გადავწყვიტოთ) და თვითონ სახელმწიფოზე უკეთ განსაზღვავრენ თუ რომელ რეგიონში რა მოცულობით განავრცონ ის დარგი.
მოკლედ ბანკები ან ცუდ პროექტებს აფინანსებენ დღევანდელ პირობებშ, ან იმპორტს, ან სამომხმარებლო სესხებს გასცემენ. ეს ბოლო ორი კი ნიშნავს იმას, რომ ჩვენი მწირი დანაზოგიც უცხო ქვეყნის საწარმოების ამუშოავებას ხმარედება უფრო მეატდ და ბევრად ნაკლებად ადფგილობრივ ეკონომიკას. რასაც ვერ ითვისებენ იმ თანხებს ბანკები საცავებში ინახავენ, რასაც იგივე ეფექტი აქვს რაც მუტაქებში შენახულ ფულს. მართლია ბანკები პროცენტებს ხან უწევენ ანაბრებზე და ხან ამცირებნ, მარა ეს იმიტომ ხდება, რომ ამითი ერთმანეთშ უწევენ კონკურენციას, რომ ერთ ბანკიდან კლიენტი სხვა ბანკში არ წავიდეს ცოტა მეტი საპროცენტო განაკვეთის გამო, თორემ ამ პროცენტების თამაშით ახალი მეანაბრის და ახალი თანხების მოზიდვა არ ხდება.

სწორედ ამიტომ ამ ეტაპზე საგდასახადო შემსაოვლებს ამ ეტაპზე მეტი მნიშვნელობა ენიჭება. სამწუხაროდ ჩვენში არასწორი სტერეოტიპია დამკვიდფრებული (მერადმენე უკვე აღარ ვიცი) და გადაახდებს დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ეკონომიკს აღორძინებაში. ამ დროს გადასახადებს მხოლოდ ტვირთის ფუნქცია აქვს ძალიან პრიმიტულად რომ ვთქვათ და როცა ძრავი არ აქვს ეკონომიკას არაფერი მნიშვნელობა არ აქვს, ბარგს ამოიღებ მანქანიდან თუ არა, ის მაინც არ ივლის.ა სეა დღეს ჩვენი რეალობა. გადასახადებს აზრი აქვს მარტო ინგლისის ყოფილი კოლონიებისათვის და არა სხვა ქვეყნებისათვის. გადაახდებსით კონკურენციას მარტო ინგლისი კოლონიის ქვეყნებშ აქვთ აზრი და არა ყოველთვის, თორემ ირლანდიამაც შექმნა თავისუფალი ზონები თავის დისაპორებისათის, მარა დიდი ეფექტი ამას არ მლყოლია და ამერიკიდან ირლანდიაში დაბალი გადახადების გამო ინვესტიციებს არ უშხუილია, თუმცა მგონი ბანკებშ კი დაიწყებს ფულების შენახვა, რამაც ირლანდია საბანკო კრიზისამდე მიიყვანა. მოკლედ გადაახდებს ამცირებენ ყოფილი ინგლისელი ბატოების (როგორც თოროუ ამბობს), ან ემიგრანტების მოსაზიდად. ჩვენ კი არცერთი არ გვაქვს და ამიტომ ეს არის ილუზია. არცერთმა თავისუფალმა ზონამ არ მოიტანა ის შედეგი რისი იმედიც ქონდათ საქართველოში და მაინც ვერ ხვდებიან რომ ილუზიებში ცხოვრობენ. საიცარი ხალხია. სულ ცოტა ანალიზი და ნათელაი, რომ ქვეყანა მაშნ მიდიოდა წინ როცა ბიუჯეტი გადასახადებით ივსებოდა და როცა ადმინისტრირება ძლიერი იყო. როცა არა მაშნ ქეყანა უკან მიდოოდა. ისტორიულადაც კი. მაგალითად ქართველი მეფის ალექსანდრე დიდის სახელს მარტო გადასახდების აკრეფის მოწესრიგება და ამის ნიადაგზე ქვეყნის გაძლიერება უკავშირდება, და მარტო ამითიც კი ,,დიდის” თიკუნით შევიდა ისტორიაში.

სინამდვილეში დღევანდელ ეპოქაშ სულ უფრო იზრდება სახელმწიფოს როლი ქვეყმების ეკონომიკური კრიზისიდან გმოსაყვაანდ ზემოთ მოყვანილი მიზეზების გამო, ხალხს კი აბრუებენ სისულეებით. სახელმწიფო კი ვერ იაქტიურებს თუ ვერ მაწესრიგა გადასახადების ამოღების ადმინისტრირების პრობლემა. რაც არ უნდა დაქცეული იყოს ქვეყანა, მაინც არის ხალხშ გარკვეული პოტენციალი, გარკვეულ ფენებში, რომ ბიუჯეტი იქიდნა შეივსოს და სწორად ხარჯვის შემთხვევაშ სწრაფი ზრდაც გამოიწვიოს. ამისი საბუთია ისევ ალექსანდრე დიდის პერიოდი, როცა ქვეყანა თითქოს ნაცრად იყო ქცეული, მარა მაინც მოხერხდა გადასახადების ამორება და შედეგად ქვეყნის ფეხზე წამოყენება.
საჭიროა გამოიკვეთოს მაღალ შემსოავლიანი ფენები. მიშა, რომ ბიზნესმენებს ძალით ფულებს აწერდა სწორედ ის ეფექტი ქონდა ეკონომიკურად რასაც მე ვწერ, მარა ეს უნდა გაკეთდეს კანონიერად, მარა როგორ უნდა გაკეტდეს ეს როცა საშემოავლოს შეცვლას რეფერენდუმი ჭირდება. ეს არის ნაცების იდიოტური ეკონომიკური შეხედულობების გამო არ ვიცი. ნაცები ზედმეტად აფასებენ გადაახდების როლს და აგერ აჩვენა მომდევნო წლებმა, რომ თავისთავად გადასახადები რაც არ უნდა ეწეროს კოდექსში არაფრის მოცემია. საჭიროა მისი სწორი ადმინისტრირება, ხოლო კანონი კი გჭირდება იმიტომ რომ ეს პროცესი კანონიერ ჩარჩოებში იყოს და დანაშაულად არ ჩაგითვალონ, როგორც მიშას უთვლიდნენ.

მაღალ შემსაოვლიან ფენებს უნდა მეტი წავართვათ და მერე იგი რაც შეიძლება დაბალ შემსაოვლიან ფენებს უნდა გადავცეთ. საქმე იმაშია, რომ ცნობილია, რომ ზოაგდად საზოგადოება შემსაოვლების ერთ მეოთხედს ინახავს, დანარჩენს ხარჯავს. ყვეალზე მეტს ინახავს მდიდარი ფენები. ეს შეანხული ფული, ან სახლში ინახება ან ბანკებში, რომელიც როგორც ზემოთ ვაჩვენეთ ამ პირობებში ჯერ კიდე ვერ არის სათანადოდ ეფექტური და უფრო მეტად დასავლეთის ეკონომიკაზე ხარჯავს ჩვენს დანაზოგებს ვიდრე ადგიობრივზე, ან იძულებულია გაზარდოს რეზერვები, რაც იგივეა რაც მუთაქაში შენახული ფული. მოკლედ ეს მდიდრები ამცირებენ წარმოების მულტიპლიკატორის ფულის ბრუნვდან ამოგდების გზით, ან მათ ფულს მთლაინად არ იყენებენ ეფექტურად, და უფრო მეტად უცხოელებზე მუშაბენ მათდა უნებურად. როცა გადასახდებს ირებ მათგან გადასახდების მეთხედი სწორედ იმ დანაზოგიდან ამოდის. ასე რომ ბრუნვაში უფრო მეტი ფული გამოდის, თუ ხელისუფლება სწორად იებს გადასახდებს, სწორი ფენებიდან, მაღალ შემსაოვლიანი ფენებიდან და მერე თუკი ამ ფულს დახარჯავს ყველაზე დაბალშემასოვლიან ფენებში და მათ ამ ფულით გარკვეული სამუშაოს შესრულებას მოსთხოვს, მაშინ ეკონომიკის მულტიპილიკატორი კიდე უფრო იზრდება. საქმე იმაშია, რომ როცა ძალიან დაბალ შემსავლიან ოჯახებზე იხარჯება ფული და მათთვის იქმენბა სამუშაო ადგილები, მაშნ ისინი ასრულებენ ი ზედმეტი ამოღებული ტანხით სამუსაოს და შედეგად ზრდიან მშპ-ს და მეროეს მხრივ ვერ ახერხებენ ამ ფულის დიდ რაოდენობით დაზოგვას, პრაქტიკულად მთლიანად ხარჯავენ და ამიტომ ფული არ ამოდის წრებრუნვიდან და ამიტომ ეკონომიკის მულტიპლიკატორი კიდე უფრო ემტად იზრდება.  მტავრიბას რომ ანგარიშმიუცემლად შემთხვევით ხალხზე ეხარჯა ფული. ასე რომ დასკვანა სეთია, ბიუჯეტში ფული უნდა ამოვიღოთ მდიდარი ფენებიდან ძირიტადად და იგი დავარჯოთ ყველაზე დაბალი შემასოვლიანი ადამიანებსიათვის სამუშაოს ადგილების  შესაქმნელად. მაშინ როგორც მე ნაჩვენბი მაქვს ერთერთ სტატიაში მშპ- იზრდება იმდენით რამდენად მეტი გადასახადის ამღებაც მოხერხდა სახელმწიფოს მხრდიან. მარა თუკი ამასთან ფული ისე დაიხარჯა როგორც აქ აღვწერე, მაშინ მშპს-ს ზრდა კიდე უფრო დიდი იქნება. ისე კრიზისების დროს ჯობია ბიუჯეტი ცოტა დეფიციტირუი იყოს და დეფიციტი შიდა ვალებით იფარებოდეს, რომ რაც შეიძლება მალე გაიზარდოს ეკონომიკა. ძალიან დიდი დეფიციტი არ ვარგა, მარა ზომიერი სასურველია ინფლაციასავით. თუ მშპ-ს ზრდა ხდება უფრო სწრაფი ტემპით (და დეფიციტიური დაფინასებაც ამ ზრის დასაჩქაფრებლად გვჭირდება, ოღონდ საგარეო ვალები არ შეიძლება)  ვიდრე დეფიციტი გვქონდა, მაშინ ეს საერთოდ არ არის საშიში მოვლენა.  ამას ვერ დამიჯერებს ნაცები და მემარჯვენეები, ამრა ეს ნაცვენები მაქვს ფორმულებით მაღალი უმუშევრობის პირობებშ. მაღალი დასაქმების დროს ასე არ ხდება.
დეფიციტური დაფინასება საშიშია, როცა დეფიცტი გეზრდება და ამავე დროს მშპ-ს მცირდება, ან არა სათანდო ტემპით იზრდება, როგორც ეს ახლა ხდება ხადურის დროს. ეს კი იმიტომ ხდება, რომ ჯერ ვერ მოახერხეს სწორი ადმინსიტრირება და უნიათბას იჩენენ და მეორე, რაც ამოღებული აქვთ ის ტანხებიც არ იხარჯება სწორად და საჭირო ტემპიტ, რადგანაც ტემპებსაც უდიდესი მნიშვნელობა აქვს მშპ-ს ზრდის მაჩვენებლისათვის.

ზოგი იტყვის, რომ თუ მდიდრებს დავბეგრავთ მაშნ ისინი ფულს უცხოეთში გაიტანენო. ჯერ ერთი მაგდენი მილიარდერი ცენ არ გვყავს, რომ მაგენის მეშვეობით ეკონომიკა გამოსწორედეს, მერე მეორე ახლა რა გატანილი არ აქვთ? რომელი ინახავს საქართველოში ფულს/ არცერთი. მერე მესამე ეგენი მაინც არ შემოტანენ აქ ფულს რადგანაც ეშინიათ რადგანაც დანაშაულებრივი გზით აქვტ ნაშოვნი და რა საგადასახდო შეღავათიც არ უნდა გაუკეთო, მაინც  ეშინიათ, მერე მეოთხე მაინც ურჩევნიათ ქონება დივესფიცირებული ქონდეთ და სხვადასხვა ოფშორებში ქონდეთ ეს რომ ასეა აგერ ამტკიცებს ივანიშვილის და სხვა მილაირდერების მაგალუთები. არცერთი საქართველოში ფულს არ ინხახვს. განა მეტი უეკთეი რა პირობა უნდა ქონდეს ქართველ მილიარდერს რაც ივანისვილს აქვს, მარა ფულის ინვესტირებას ამინც არ აკეთებს აქ. ასე რო  სრული სისულეეა მაგათ იმედზე ყოფნა. ამიტომაც ჩემს გეჰემებში მააგთ საეროდ არ ეთმობა ყურადღება. მაგათმა აქ კიდეც რომ გააკეთონ ინვესტრიება ის მერე აუცილებლად სანანებელი გაგვიხდება, რადგაანც ყველა როგორც ერთი უცხო ქვეყნის აგემტურაა და არ მუშაობენ საქართველოზე, ასე რომ სისულელეა იმაზე შიში, რომ თუ გადასახდები იქნება მაღალი სადმე გაქიცევიან. ისედაც გაქცეულები არიან და არაფრს აკეთებენ. მე აქცენტს ვაკეთებ არა რამდენიმე ერთეულ მილაირდერებზე, არამედ შეძლებულთა ფენაზე. შეძლებულთა ფენაა კი იმდენიც არ აქვს, რომ იმ ტანხისათვის სადმე გაიქცეს. მილიარდერები კი მოღალატეები არიან და არც ღირ მაგათთნ საქმის დაჭრა. ,მარტო თუ წაართმევ ძალით თორემ ისე ეგენი სულ რუსული ისტებლიშმენტია და კაის არაფერს გადაგვყრიას. რუსულ სპეცასხმურებზე მუშაობენ და ეგ ფული მაგ სამსახურებისაა, უბრალოდ მაგათზეა გაფორმებული, რომ საქართველოს საქმეებში იოლად ჩაერიონ, თან ჩვენს საწინააღმდეგოდ და არა სასიკეთოდ. მოკლედ სოლომონ პირველივით გაზულუქებულ მოღალტე თავადებზე კი არ ვდებ ,,სტავკას”, არამედ შეძლებულ აზნაურებზე, როგორც ფენაზე და არა როგორც ცალკეულ ინდივიდებზე.

რომელი საშუალო ფენის ადამიანი მიდის ლონდონის ბირჟაზე და ახერხებს იქ აქციების ყიდვას? ან საზღავრგეთ ბიზნესის დაწყებას? ასე რომ ვერსადაც ვერ წავლენ. წავლენ მარტო ეგ მოღალატე მსხვილი მილიარდერები და ძალიანაც კარგი. ეგ მარტო მაგათ შეუძლიათ ფულის უცხოეთში დიდი რაოდენობით გატანა და შემოტანა. შეუძლაით შექმან ცხელი ფული და მერე უცებ გაიტანონ და ასეთნაირად ეკონომიკური რყევები გამოიწვიონ. საშუალო ფენას კი არა.
ასე რომ მე უფრო წვრილ და მრავალრიცხოვანზე ვდებ ,,სტავკას” ვიდრე მილიარდერ ერთეულებზე და მორალატეებზე, რომელბსაც იქით შეუძლაით გვიკარნახონ პირობები. მე მინდა შევქმნა სისიტემა საშუალო ფენებისათვის, სადაც ბევრი წვრილი მოთამაშე იქნება. ასეთ შემთხვავში მუშოაბს სწორედ ბაზარი ყველაზე სამართლიანად და ეფექტრუად. თუ საჭირო გახდა მსხვილი მილიარდერების შექმნა, მაშნ ჯობია ახლები შევქმნათ, ქართული, რომ სანდო იყვნენ და ქართულ სპექცსახმურებთან დაკავშირებულები, ვიდრე უცხოელების მიერ თავს მოხვეული და აქ დანერგილები.
ეს მილიარდერები არ ჭირდება ეკონომიკას.ამას სტიგლიციც აღიარებს და წერს, რო აზიაში მილიარდდრების იმედზე კი არა წვრილი ინვესტროიების დანაზოგებით  მოხდა საჭირო რესურსების მობილიზებაო.  არსად არ მტკიცდება მათი საჭიროწბა და უფრო ემტიც ბაზარი უარესად მუშაობს როცა დოვლათი არათანაბარად არის გადანაწილებული. როცა უფრო მეტი შამანკური იწარმოება ვიდრე საჭირო რაოდენობის რძეო. ისედაც ბევრი საბაზრო ფუქნცია ირევა ამ დროს.
ყოველთვის არის რაიმე მცირე რესრსი რამდეანდ ღარიბიც არ უნდა იყოს ქვეყანა. საჭიროა იმ მცირე მარა მაინც თავისუფლაი რესურსის აღ,მოჩენა და მერე სწორად დახარჯვა. ბუნებრივია რაც უფრო ნაკლებია ეს საწყისი კაპიტალი, მით უფრო რთულია ამოცანა და მით უფფრო დიდი დრო და ენერგია უნდა ქვეყნის კრიზისიდან გამოყვანას, მარა ეს მაინც შესაძლებელია ყოველთვის. საჭიორა ის მცირე რესურსი სწორად დაახარჯო მაქსიმალურად მომგებიან და თან იმ დროისათვის ყველაზე ნაკლებ რისკიან დარგში, რომ ის მცირე რესურსიც არ აგფლანგოს. ანუ რისკი და მოგების ნორმა უნდა იყოს შეწონილი და ისე იქნას დახარჯული მწირი რესურსები საჭირო დარგებში.   სწორედ ასე მოიქცა იაპონია. არც ეროვნული მილიარდერებს დაყრდნობია (საშუალო დონის მეწარმეების კი, როგორც ვატყობ, მარა მილიარდერებს არსად წავწყდმივარ, რომ გამოეყენებიათ. მილიარდერებს რომც დაყრდნობოდნენ ისინი აუცილებლად გამყიდველები და სხვა ქვეყნების ინტერესებსი დამცველები იქნბეოდნენ. საშუალო კი კიდდე შეიძლსება იპოვო ეროვნული, რომელიც ჯერ არ გაფუჭებულა ისე რომ სხვა ქვეყების სპეცასხმურებთან დაეწყოთ თანამშრომლობა. იაპონიამ თავისი მწირი სავალუტო რესურსები ჩადო იმ დროისათვის ყველაზე პროგრესულ დარგებში. იაპონიას მართლაც ძალიან მწირი სავალუტო რესუსი ქონდა, რადგანაც არაფერი აქვს რომ გაეყიდა და იმ ფულით დოლარები შემოეტანა, მარა მაინც  მოახერხა მწირი რესურსების სწორად დაბანდება და მერე სწრაფად მიიღო იქიდან ამონაგები. თუმცა ერთი უპირატესობა მაგასაც ქონდა. არაფერი ქონდა მაგრამ ბაზარი მაინც ქონდა დიდი 150 მილიონიანი, რაც იძლეოდა საშუალებას, რომ დიდი საწარმოების მშნებელობა დაეწყოთ ნაკლები რისკებით. ჩვენ კი ამ უპირატესობას მოკლებული ვართ და ამიტომ სხვანაირად უნდა დავიწყოთ. ასე რომ ყველა ქგეყანამ კარგად უნდა გაანალიზოს მისი ძლიერიდ ა სუსტი მხარეები და იმის მსიხედვით დაგეგმოს თუ როგორ დახარჯავს მის მწირ რესურსებს. შეიძლება ფულის სესხებაც უცხოეთში თუ გაჭირდა და შეიძლება ასევე ცუდი აქტივიც გაყიდო და მერე უკეთესი აქტივი შექმნა იმ ფულით. მოკლედ ყველა ქვეყანას თავისი უპირატესობები და ნაკლი აქვს და მისი ანალკზი უნდა მაოხდინოს და გადაწყვეტილებაც ისე მიიღოს. იაპონიას არც ფული უსესხებია, არც უცხოური ინვესტორები მოუწვევიათ და არც იაპონელ მილიარდრებზე დაუდია ,,სტავკა’. ისევე როგორც სამხფრეთ კორეამ.  როგორც სამუელსონიამბობს ეკონომიკური აღორძინების გეგმა არ შეიძლება ყველა ქვეყნისათვის ერთი და იგივე იყოსო. და ამას მარტივი მაგალითით ხსნის. ერთი საწარმო რომ აიღოთ და სხვა ადგილას გადაიტანოთ, თუ არ გადააკეთეთ ზუსტად მაინც არ მოერგება იქაურობასო. ისეა ქვეყნის ეკონომიკაც, თუ გლობალურად შეხედავ ისიც ერთი დიდი საწარმოაო.  ასე რომ ყველა ქვეყანამ თვითონ უნდა შეისწავლოს თავისი ძლიერი და სუსტი მხარეები და იმის მიხედვით ააგოს მისი ქვეყნის ეკონომიკური აღორძინების გეგმა.
მილიარდერები ჭირდება მასონებს, რომ მთელი მსოფლიოს რესურსები მოაქციონ რამდენიმე ასეული მეტრაკე მოღალატეების ხელში და მერე მათი მეშვეობით უფრო მარტივად მართონ მსოფლიო. თორემ ისე არავითარი გამართლება არ აქთ მაგათ. მემამრჯვენეები კი მათ დაკვეთებს ასრულებენ და მოხერხებულად დემაგოგობენ. ფულით და მედია საშალებებით ახერხებენ ბევრ უტვინოს თავს მოახვონ არასწორი შეხედულებები.

პეპლის ეფექტი ჩემებური.

 

1) ერეკლე მე-2

სანამ გადაცემები დაიწყებიდა პეპლის ეფექტზე, მე უკვე ჩატარებული მქონდა მსგავსი კვლევა ერეკლე მე-2-ს პერიოდზე და ვიცოდი, რომ თუ ერეკლე რუსებს წინააღმდეგიბას გაუწევდა ( მეეჭვება, რომ რააც საიდუმლო დიგნალებს აძლევდა ერეკლე რუსებს და რუსებიც ვითომ რაიმეს გებულობდნნე ისეთ პასუხს სცემდნენ. ამას იმიტომ ვფიქრობ, რომ ბაგრატიონები ბიზანტიის დასმულები იყვნენ და ეჭვი მაქვს ბაგრატიონების სამეფო შტოს ქონდა საიდუმლო ურთიერთობა ბიზანტიის უმაღლეს პოლიტიკურ წრებთან. როგორც ახლა აქვთ მასონებს საიდმულო ნიშნები ისე. მართალია ომობდა საქართველ ბიზანტიასთან, მარა ბიზანტიას მაინც მისი დასმული ბაგრატიონები ერჩია საქართველოში და სავარუადოდ ტახტის შეანრჩუნებაშ ფარულად ეხმარებოდა კიდეც. ისევე როგორც ბაგრატიონები ბიზანტიის სამეფო კარზე ინტრიგებშ მონაწილეობდნენ, გავიხსენთ დავით კურაპალატი. ბიზანტიის დაცემას რამდენიემ წელიწადში მოჰყვა ბაგრატიონების დაცემაც და ერთიანი საქართველოს დაშლა. ბაგრატიონთა სამეფო შტო თავისი საიდუმლოებებით აგდავიდა კახეთში და მაშინვე დაიწყეს მართლამდიდებელი მოკავშირის ძიება რუსეთში. ფიქრობდნენ რუსეთიც ბიზანტისავაით მ ოექცეოდათ და მისი სახით მფარველს გაიჩნედნენ საიდმლოდ. ამიტომ იყო, რომ მიუხეადვად აშკარა ანგტიქართული პოლიტიკისა რუსების მხრიდან ერეკლეს მაინც ჯეროდა რუსების. ეტყობა ფარული სიგნალებს იღებდა დამაიმედებელს. ეტყობა ფიქრობდა, რომ მასე ბიზანტიასაც ეომებოდა ქართუ;ი სახელმწიფო, მაგრამ ბაგრატიონების გვარს მაინც ეხმარეობდა ხოლმე. ამითი უნდა აიზხსნას ჩემია ზრით ერეკლეს აშკარა გამთაყვანება, არადა მასე შტერი რომ ყოფილიყო ამდენ ომებს როგორ მ ოიგებდა? თუმცა მეორეს მხრივ დარეჯანის ჭლუაზეც რომ დაიწყო სიარული ეს ნამდვილად გამოთაყვანებაზე მეტყველებს). მოკლედ რუსბი რომ საკუტარი ნებით არ ჩამეოშვა ერეკლეს და წინაღმდეგობა დაეწია უკვე საკამოდ მომზავრებულ ქართლ-კახეთში სამეფოს და მერე იმერეთიც მიეერთებია. მაშნ უკვე რუსები 1864 წლამდე მეფობას ვერ გააუქმებდა საქართველოში, რადგანაც სწორედ მას შემდეგ შეძლო რუსეთმა შამილის დამარცხება ამავე წელს, რაც დარდანელიდან თურქეთ ინგლისი ფრონტიდან ჯარი გამოიყვანა და იგი ჩრდილოეთ კავკჯაშიაშ განალაგა. ეს იყო ყველაზე უკეთ შეიარაღებული 200 ათასიანი ჯარი. ამის მერე დაამარცხეს შამილი და მერე მოახერხებდა რუსეთის აქართველოში ფეხის ჩამოდგმას. თუ საქართველოს სახელმწიფოებრიობას გააუქმებდა ეს მხოლოდ 1864 წლის მერე მხოდებოდა და სავარაუდოდ საქართველო რუსეთის იმეპერიაშ ისევე შევიფოდა როგორც ფინეთი, საკუთარი ფულით და ავტონომიიით, რომელიც მალევე გამოეყო რუსეთს. საქართველოში უფრო მაღალი იქნებოდა ეროვნული მუხტი და სოციალ-დემოკრატები ასე იოლად არ დათმობდნენ დამოუკდებლობას, ან საერთოდაც სხვა მთავრიბა იქნებიდა უფრო ეროვნული და უანირანი. ასეთი იყო ერეკლეს სისულეების შედეგი, რატც წყალიშ გადაყარა იმდენი ომის მოგების რეზულტატი.

2) დარუბანდის ისტორიული მნიშვნელობა საქართველოს გეოპოლიტიკისათვის, რომელიც ქართველებმა თავის დროზე ვერ შეაფასეს.

საქართველოს უძველეს ისტრიას თუ გავიხსენებთ, რომ ქართველები ხმელტაშაუზღვის აზუში იყვნენ სულ გავრცელებულები და მერე დააკვირდები ინდოევროპელებისაგან შევიწროებულებმა თუ სად მოახდინეს ლოკალიება ყველა ქართულმა ტომმა, შეუძლებელია ეჭვი არ შეგეპაროს, რომ ეს პატარა კუთხე კუნჭული შემთხვევით არ იყო შერჩეული ჩვენი ძველი ქურუმებისა და ბელადების მიერ. ეჭვი გიჩნდება, რომ მათ ქონდათ გეოგრაფიული ცონდა ამ რეგიონის და შეარჩიეს ყველაზე უკეთ დაცული და ამავე დროს ყველაზე უფრო ხელსაყრელი კლიმატიანი ადგილი მტრებისაგან თავის გადასარჩენად და საცხოვრებლად. დასავლეთ საქართველო საერთოდ ციხესიმაგრეა. დასავლეთით ზღავ აკრავს და დანარჩენი ყვეალ მხრიდან კი მთები. აღმოსავლეთს სამხრეთი აქვს დაუცველი და მტერიც ხშირად იქიდან გვიტევდა. არაბები, სპარსელები და ნაწილობრივ თურქები. დანარჩენი სხვა მტერი სულ დარუბანდიდან შემოდიოდა.
პირველი საგანგაშო სიგანლი იყო სელჩუკების შემსოვლა და ანატოლიაში დაფუძნება. დიდი თურქობდა და დიდგორის ბრძოლა კი უნდა ყოფილიყო ისეთი სიგნალი, რომ ქართველებს დაეწყოთ ფიქრი დარუბანდის საფფრთხეზე. თუმცა მაშინ ამდენი გამოცდილება არავის ქონდა და არც ეგონათ თუ იქიდან მომთაბარეების შემსოვლები პერმანენტული გახდებოდა. ქართველებს უწყლო მიწები არ მოსწონდათ და ვერ სახლდებოდნენ იქ, რადგანაც მიწათ ოქმედებას მივსდევდით და საძოვრებზე დასხლეაბს ვერ ახერხებდა, თორემ მაშნ ეს ყვეალფერი, ანუ აღმოსავლეთისაკენ ექსპანისა ბუნებრივად მოხდებოდა და დიდი ალბათობით ალბანელებს გავაქართველებდით. ქართველები უფრო ენერგიულები და უნარიანები ჩანდნენ ვიდრე ალბანელებიდ ა ხშირად საქართველი იქცევდა კიდეც მათ გავლენის სფეროში, თან ეს ხალხი გენეტიკუარ არ უნდა ყოფილიყო ძაან დაშორებულები ჩვენგან და ფასეულობებითაც და ბევრად იოლად გაქართველდებოდნენ. მართლია უწყლო ადგილებს ვერ ვეგუებოდი, მარა კავკასიონის მთის წინეთი მაინც უნდა დაგვემორჩილებია და კასპიის ზღამდე უნდა გავსულიყავით დავით აღმაშენებლოდან თამარ მეფის დრომდე. რომ ყოფილიყო მაშნ ამ დონის გეოპოლიტიკური აზროვნება განვიტარებული, დარწმუნებული ვარ ეს არ გაგვიჭირდებოდა. (ჩრდილეოთში კავკაშიაში როგორც ჩან ამ პერიოდშ ინტენსიურად ხდებოდა ქართველების აგდასვლა და თემურ ლენგისათვის უკვე ბევრი ქართული დასახლება იყო, მარა აღმოსავლეთით უწყლობის გამო გავრცელება არ ხდებოდა. ჩრდილეოთი მიწების შეანრჩუნება კი ძნელი იქნებდია და ასეც მოხდა. ბოლოს ალბათ იქით სხვა ეთნოსებად ჩამოყალიბდებოდნენ თემურ ლენგს კიდეც რომ დაეცალა, მარა მტრულად განწყობილი გარემო მაინც არ იქნებოდა. ალბათ ახალი ქართული სამეფო ჩამოყალიბდებოდა, სხვა სალაპარაკო დიალექტით.
მოკლედ ქართველებს უნდა დაეკავებიათ დარუბანდი და აეშენებიათ თავდაცვითი კედელი. ამ შემთხვეავში ან ტავიდან ავიცილებდით, ან ძალიან გაუჭირდებდოათ მონგოლებს შემოსვლა, მანამდე ჯალალედინს, მერე თემურ ლენგს. ეს კი იმის საფუძველი იქნებოდა რომ საქართველო მე-15 საუკუნეს და ამერიკის აღმჩენას ასე დასუსტებული არ შეხვდებდოა და შეიძლება ერთიანობაც შეენარჩუნებიათ. დარუბანდის დაცვასთან ერთად ქართველებს არ უნდა მიეცათ საშუაოება რუმის სასულთნოსათვის აგძლუერები საშუალება, მარა არც მაგდენი ესმოდათ და ძნელია როცა კარგად ცხოვრობ და პრობლემები არ გაქვს ადგე და სხვა ქვენბეში დაიწყო პრევენციული ომები. გიორგი მესამის დროს კი აკეთებდნენ ამას, მარა ეს გეოპოლიტიკური და პრევენციული მიზნით კი არ კეტდებდოა, არამედ ძარცვისათვსი და ხაზინის  შესავსებად. ეს საკამრისი სტიმულია ხოლმე, მარა პრევენციული გეოპოლიტიკური ხასიათის დარტყმები ძნელია აიძულო თავი და მოაწყო.
შედგად ყვეალფერ ამას მოყვებოდა ის, რომ თურქეთი ან ვერ მოიკიდებდა ფეხს ანატოლიაშია, ან ვერ გაძლიერდებოდა. საბერძნეთი იქნბეოდა უფრო ძლიერი ქვეყნა, საქართველოც უფრო ვრცელი და ძლიერი.

მარა ურემი რომ გადაბრუნდება მერე იოლია გზის დანახვა როგორც იტყვიან. მარა მეორეს მხრივ თუ შეცდომები არ გაანალიზე, ვერც ვერასდროს ისწავლი სწორად მოქცევას.

ქართველებს აბრალებენ ჰიდროფობიას და ამითი ხსნიან რომ ვერ განვავითარეთ ნაოსნობა.

ტურაშვილი და ზოგი ცნობადი სახე, თვლის რომ ქართველებს ჰიდროფობია ჭირდათ (გეგონებათ ფსიქოპათიების დიდი სპეციალისტი იყოს და იცოდეს რა კლინიკური გამოვლინებები აქვს ჰიდროფობიურ ფსიქოპატიას) და ამიტომ ვერ განავიტარეს ზღვაოსნობა. ქართველები უძველეს დროში ხმელტაშუაზღვის აუზში ცხოვორბდნენ უშუალოდ სანაპირო ზოლებში და კუნძლებზე. ჰიდროფობი ხალხი ზღვის სანაპიროზე განსახლდეოდა?

ამას გარდა როგორც ცნობილია და ეს უწერია დუგინს თავის წიგნში ნაოსნობის განვითარებას ხელს უწყობს და ჭირდება ყურეებიანი და კუნძულებიანი სანაპიროო. გუმილიოვსაც შეუ,მჩენბია ეს და ბერძნების აღორძინებას ამას მიაწერს. მარტო ეს მომწონს გუმილიოვის სხვა არაფერში ვეთანხმები. ამაზე აღარ გაგაგრძელებ წერას, რადგაანც დუგინსაც და გუმილოვსაც კარგად აქვს ეს ახსნილიდ ა მეც მიწერია მერე ამაზე ჩემს სტატიაში.

აქ უბრალოდ შევჩერდები ერთ საკითხზე. ქართველები როგორც ვთვი უძველეს დროში ზღვის სანაპირო ზოლზე ანსახლდნენ და ეს იყო დიდი უპირატესობა, რადგანაც როგორც ერთი უკრაინელი გეოეკონომისტი (გვარი არ მახსოვს და წიგნი კი მაქვს სახლში, გეოეკონომიკა ქვია მგონი და ერთი შეხედვით მსოაწყენად იკითხება, მარა მართლაც არის რაღაცეები საინტერსო) სამართლიანად წერს, რომ ჩემს მნიშვნელოვან აღმოჩნეად მიმაჩნია მარგინაელბის როლის დანხავა მსოფლიო ისტორიაშიო და ეკონომიაკშიო. მარგინალები, კერძოდ კი ემიგრანტები ეკონომიკაშ თამაშობენ გამტარების ფუნქციასო. მეც აქედან მივაქციე ყურადღება ქართველი ემიგრანტების როლს. საერთოდ თვლის რომ შექმნა მარგინალიზმის თეორია და მის უმნიშვნელოვანეს მიღწევად მიიჩნევს. მეც მიმაჩნია, რო  მართაკც საინტერსო თეორიაა. ამ თეორიის არსი შემდეგშია: რაც უფრო მეტი სტიქია, თუ გარემო იყრის ტავს და კვეტავს, ან ეხება ერთამენთს იქ უფრო ემტი სიახლე იბადება და იქ უფრო ინტესიურია განვიტარება. მაგალიტადო ფლორაც და ფაუნაც ყვეალზე უფრო მრავალფეროვანია და უფრო ინტენსიურად ვითრდება იქ სადაც მიწა, წყალი და ჰაერი იყრის თავსო.  ამიტომაცო მსოფლიო ეკონომიკის 80 პროცენტი ზღვის სანაპირო ზოლიდან 400 კილომეტრიშია განვითრებულიო. ამიტომაც ბიოლოგიურად უფრო მრავალფეროვანია ეს ადგილებიო. ადამისანისთვსიაც საუკეთესო საცხოვრებელი პირპბებიაო და სოწრდ ასეთ პირობებშ ინსტიქტურად განსახლდნენ ქართული ტომები. ამ მარგინალური თეორიით ხსნის ჩიენთისა და აზიის ქვეყნების სასწაულებს და ამბობს, რომ სწორედ ჩინელმა ემიგრანტებმა მოახდინეს ინვესტიციებსი და ტექნოლოგიებსი შეტანა ჩინურ ქვეყნებშიო.
მოკლედ ემიგრანტებზე მაგ წიგნმა ამიხილა თვალი და თოროუს წიგნმა სადაც წერია, რომ  უცხოეთში ვერაფერს ვერ გაყიდი სერიოზული მასშაბებით თუ სერიოზული სადისტრიბუციო ქსელი არ გექნებაო და ამიტომ დამებადა აზრი რომ რაკი ემიგრანტები გამტარები არიან კულტურისა და ეკონომიკის, ამიტომ მაგენის გამოყენებით შეგვექმნა სადისტრიბუციო ქსელები ყველა ქვეყნებშ და გამიგვეყენებია ეგენი ქართული ნაწარმს დისტრიბუციაში, ამით თვთონაც იხეირებდნენდ ა ჩვენც, თან არ დაკარგავდნენ კავშირს ისტორიულ სამშობლოსთან და შეიძლებ სადაზვერვო საქმეებშიც გაგვეყენებია.

ბიუჯეტის შედგენა და გასაკეთებელი საქმეების გეგმის შედგენის თანმიმდევრობა!

ბიუჯეტის შედგენა და გასაკეთებელი საქმეების გეგმის შედგენა უნდა დავიწყო იმითი, თუ რა სამუშაოების შესრულებას ვაპირებ იმ წელს რომ ეკონომიკური ზრდის ტემპი მინიმუმ 10 პროცენტი იყოს. ჯერ უნდა დამუშავდეს თუ რა იმპორტი შემოდის და როგორ ჩავანცვლოთ ადგილობრივი წარმოებით, მერე ტრანზიტული ტვირთების ანალიზი და მერე ექსპორტის ხელშეწყობა. მერე რა ინფრასტრუქტურული პროექტებია შესარულებელი სასწრაფოდ და მხოლოდ ამის მერე უნდა დავიწყო მოძიება სახსრების, თუ რა სახსრებით გავაკეთებ ამას, თორემ პირიქით თუ დავიწყე, აღმოჩნდება რომ დიდი რესურსი არ გვაქვს და გასაკეთებელი საქმეების გეგმაც მცირე იქნება. ამიტომ ჯერ შესასრულებელი სამუშაოების გეგმა და მერე ტყავში უნდა გავძვრე და სახსრები მოვიძიო. პირიქთ გაკეთება კაპიტულაციაა და ჩასვრაა უეჭველი. გეგმა უნდა იყოს ამბიციური და მერე აუცილებლად რაიმეს გამოვძებნი, რომ სახსრები მოვიძიო. ნაწილს გადასახადებს გავამკაცრებ, ნაწილს ვისესხებთ და მომგებიანი პროექტში დავხარჯავ, (უცხოურ სესხებს და ვალუტას მხოლოდ კომერციულში და  არა ინფრასტრუქტურაში, ინფრასტრუქტურაში მხოლოდ ადგილობრივი სესხები და რესურსები, უცხოური მხოლოდ კომერციულში და კარგად მოფიქრებულში და აწონილ-დაწონილში), ნაწილს ინვესტიციებს მოვიზიდავ, ნაწილს უსარგებლო აქტივებს გავყიდით და ნაწილს ძველი კაგებეშნიკი მამების შვილებს წავართმევ, მაინც წასრთმევია მაგათგან და უფრო მეტიც დასასჯელებიც არიან რომ კოლაბორაციონისტი და მოღალატე მამების ნაშოვნი ფულით გულაობენ. თუ მამის საქმეებზე პასუხს არ აგებენ, მაშინ არც მაგ ღალატით ნაშოვნი ქონებით არ უნდა იგუალონ, თუ პასუხისმგებლობა არ უნდათ. იმ ფულით გულაობა ხო კაია, მარა პასუხისმგებლობა და იმ ფულის წარმოშობა არ გვაინტერესებს?!  ჩაბარონ ის ღალატით ნაშოვნი ფული და აღარ იქნება დევნა მათზე. მე 20 წელი სრულიად უმიზეზდოდ მდევნეს და მაგენზე იმდენი მიზეზი მოიძებნება, რომ… ასე რომ ჯობია თვითნ ჩააბარონ ღალატით ნაშოვნი ქონება და იმ ფულით კაი საქმეებს გავაკეთებ.

უნდა ინახოს მიშას დროს 10%-იანი ზრდა, რომ იყო, იმის წინა წელს რამდენი იყო მშპ და რამდენი იყო დამატებით ინვესტიცია მომდევნო წელს. მშპ-ს რამდენი პროცენტი იყო, რომ დაახლოებით ვიცოდეთ, თუ რამდენი სამუშოა უნდა დავგეგმთ და რამდენი დამატებითი შიდა , ან გარე ინვესტიცია უნდა იქნას მოძიებული, რომ მშპ-ს ზრდა 10-ზე ნაკლები არ იყოს.

უცხოური ვალუტა უცხოური ტექნოლოგიებისა და დანადგარების შესაძენად შეიძლება შემდეგი ხერხებითაც ვიშოვოთ:
1) საერთაშორისო ფონდებს, რომლებიც აფინასებენ ინფრასტრუქტურულ პროექტებს გამოვართვათ სესხი ინფრასტრუქტურისათვის და იმ რაოდენობის სამუშაო შევასრულოთ არა იმ უცხოური ვალუტის გადახურდავებით, არამედ ადგილობრივი ლარის რესურსით, ან ბიუჯეტიდან, ან ადგილობრივ ბანკებში ნასესხები ფულით, ხოლო იმ საერთასორისო ფონდებიდან მიღებული ვალუტით კი ვიყიდოთ უცხოური ტექნოლოგიები და საწარმო ხაზები, ოღონდ ძალიან გათვლილად და მოფიქრებულად.
2) სტიგლიცი გვირჩევს ასეთ რამეს. მსოფლიო ბანკთან და სავალუტი ფნდთან საქმის დაჭერა ძალიან სარისკო საქმეაო, ამიტომ ჯობია სესხები კერძო ბანკებისაგან აიღოს ხელისუფლებამო. მსოფლიო ბანკისა და იბიარდის უკან ამერიკის ფინანსთა სამინისტრო დგას და მას უამრავი ბერკეტი აქვს ნებისმიერ მთავრობაზე ზემოქმედებისო და ამასთან ერთად სესხებს ისინი პოლიტიკუი მიზმებისათვისაც იყენებენო, როგორც გერმანია და ევროკავშირი. შეუძლიათ არ გადახდის შემთხვევაში ისე გაუფუჭონ სახელი, რომ ყველა ინვესტორი გაექცევა იმ ქვეყანას და არცერთი საფინანსი ინსტიტუტი არ იტანამშრომლებსო, მოკლედ ამერიკა და ეს გლობალური საფინანსო ინსტიტუტები არ დაკარგავენ თავის ფულს, ბევრი ბერკეტი აქვთ ქვეყნებზე ზემოქმედებისო.
ამიტომ მასეთ სუსტ ქვეყენბს ურჩევს სესხები უშუალოდ კერძო ბანკებიდან აიღონ, რომლებსაც არ აქვთ იმდენი ბერკეტი და გადაუხდელობის შემთხვევაში თავის ტკივილი უფრო მეტად იმ ბანკებს დააწვება ვიდრე რომელიმე ქვეყნის მთავრობასო.
ამაზე უკეთესიაო, თუ საწარმოს აშენებას რომელიმე კომპანიას შეუკვეთავთო, მაშინ ის თვითონ მოახერხებს სესხის არებას მისი მომსახურე ბანკიდან, რადგანაც დაინტერესებული არიან დაკვეთა მიიღონო და სესხსაც თქვენი ქვეყანა კი არა ის კომპანია აიღებს თქვენს მაგივრადო.  ბუნებრივია დასავლეთის კომპანიები არც ისე დებილები არიან რომ გარკვეული გარანტიების გარეშე რაიმე გაგვიკეთონ, მარა  ჩვენ შეგვიძლია გირაოში ჩაუდოთ ის საწარმო რომელიც თვითონ უნდა ააშენოს, როგორც იპოთეკურ სესხებზე ხვდება საქართველში, როცა ბანკი იმ ბინას იდებს გირაოში, რომელსაც იმ სესხით ყიდულობ, ოღონდ წინასწარ იხდი მტელი თანხის რარაც ნაწილს და შმედეგ კი ნელ-ნელა იხდი სესხს. როცა ააშენებენ იმ საწარმოს, ან იმ საწარმოს აქციების გაყიდვით გადავიხდით სესხს, ან მიღებული მოგებიდან. მარა თუ ქვეყანა დაიქცა და ვერ გადავიხადეთ, მაშინ ის საწარმო გადავა იმ მშენებელი კომპანიის ხელში, მარა ის საწარმო მაინც საქართველოს ტერიტორიაზე დაგვრჩება და შედეგი ისეთივე იქნება თითქოს ინვესტორი მოვიწვიეთ და იმან ააშენა თავისთვის ის საწარმო საქართველოში. ასე რომ არაფერს ვაგებთ და შეიძლება თუ მთლიანად არა, იმ საწარმოს ნაწილი კაინც დარჩეს საქართველოს ხელში, თუ არადა გამოვა, რომ უცხოელი ინვესტორი ვაიძულეთ(პატარა ეშმაკობით) გაეკეტებია ინვესტირება იმ დარგში რომელიც ჩვენ ჩავთვალეთ უფრო ოპტიმალურად საქართველოსათვის. ამ გზით არც სახელს გავიფუჭებთ, ჩვენ ხომ არც არავის გადავაგდებთ, უბრალოდ პატარა ეშმაკობით ინვესიტიციებს მოვიზიდავთ იმ დარგში, რომელიც ჩვენ უფრო მნიშვნელოვანად მიგვაჩნია. ასე რომ არც აფერსიტობას დაგვწამებს ვინმე, რომ მერე არ გვეთანამშრომლონ.

პირველ რიგში გასაკეთებელი საქმეებია:1) დოლარიზაციის შემცირება, 2) ფარმაცევტული და ნავთობის იმპორტის ბიზნესის დარეგულირება, რომ ფასებმა დაიწიოს და 3) სამშენებლო ბიზნესის რეგულაცია, რომ ამ დარგში რისკები შემცირდეს და სამშენებლო კომპანიებმა რუსული რულეტკის თამაშს თავი დანებეონ და რომ დაიწყებენ მშენებლობას დარწმუნებული ვიყოთ, რომ დაამტავრებენ და იმდენ ფულს წყალში არ გდაყრიან და არც ხალხს აზარალებენ.  ეს საკითხები არ გამოიწვევს მშპ-ს ზრდას, მარა ცხოვრებას ბევრად უფრო კომფორტულს და ნაკლებ რისკიანს გახდის ხალხისათვის.  იმისათვის რომ ქვეყნის ეკონომიკის ზრდას და გამდიდრებას მივაღწიოთ, ის ზომებია გასტარებელი რაც ამ პარაგრფში წერია ზემოთ.

ჩვენთვის ყველაზე უფრო აქტუალური ბაზრები!
ბაზრები რომელზეც გასვლა უნდა ვცადოთ პირველ რიგში, რომ არ აგვიტანოს ილუზიებმა და ოცნებებმა რომ ევროპისა და ამერიკის ბაზრებზე შევარდებით და იქ მსოფლიო ჩემპიონებს ბიზნესში, საკუთრ მოედანზევე შევავიწროვებთ და ჩვენი საქონელი მათსას გამოდევნის, მით უმეტეს, რომ თამშის წესებსაც ისინი გვტავაზობენ, მოედანიც მათია და მსაჯიც მათია. ეს არის დამღუპველი არასწორი სტერეოტიპი, რმელიც მიგვიყვანს ვალებში ჩახრჩობამდე. ყველა წარმოება რომელსაც კი წამოვიწყებთ კრახს განიცდის და ხელში მარტო ვალები შეგვრჩება. ამიტომ ვიძახი, რომ ჯერ ჩვენი ბაზრით ვიწყებთ და მხედველობაში ვიღებთ, რომ ჩვენი ბაზარი მცირეა და არ გვაქვს ის ერთადერთი უპირატსეობა რაც იაპონიას ქონდა და შეეძლო პირადპირ დიდი მასშტაბის ქარხნების მშენებლობით დაეწყო.
სანამ რიამეს მსენებლობა დავიწყებთ პირველ რიგიში უნდა ზუსტად განვსაზღვროთ თუ რომელ ბაზარს ვუმიზნებთ და რა უპირატეოსობები გვაქვს რომ იქ კონკურენციას გავუძლებთ, თორემ ფული წყალში გადაყრილი გამოგვივა.
ამიტომ პირველ ეტაპზე მე უფრო მომხიბვლელი მგონია აზერბაიჯანის, ირანის, თურმქენეთის, ყაზახეთის და შუა აზიის ქვეყნების ბაზრები, შეიძლება პაკისტანიც და ინდოეთიც. საქმე იმაშია, რომ  ამ ქვეყნებს სუსტად აქვს განვითარებული წარმოება და რაკი საკუტარი არ აქვთ არა მგონია ამ ნეიტრალურ მოედანზე სხვისი წარმოების უკეთეს პირობებში ჩასაყენებლად რაიმე ხელოვნური შეზღუდვები დაგვიწესონ, რასაც ვერ ვიტყვი ევროპაზე, რადგანა იქ კონკურენციაში კიდეც რომ ვაჯობოთ, დაფრწმუნებული ვარ რაღაცას მოიფიქრებენ ისეთშ, რომ მაინც ხელს შეგვიშლიან და არ მოგვცემენ ასე იოლად მათი პროდუქციის შევიწროების საშუალებას. ამას იაპონიაც კი ვერ ახერხებს ევროპაში.

არამგონია ზემოთ ჩამოთვლილმა ქვეყნებმა ხელი შ ეგვისალონ ჩვენი პრდუქციის გაყიდვაზე თუს ხვაზე უფრო იაფად და ხარისხიანად მივაწვდით. აქვე მხედველობაშია მსიაღები, რომ ირანმა და უზბეკეთმა უკვე დაიწყო მსუბუქი მანქანების წარმოება და ეჭვი მაქვს, რომ თუ ჩვენც ამ სეგმენტით მივადექით მათ ბაზარზე, არ გაგვიღებენ კარს სიხარულით და ეჭვით დაგვიწყებენ ყურებას, რადგანაც ერტადერთი მსხვილი წარმოების ამუშაოვება რაც შესძლეს ესაა და არ მგოვცემენ მისი მოკვლის საშუალებას.  მათ აქვთ საკამრისი ბაზარი იმისათვის, რომ ერთი საავტომობილო ქარხანა ამუშაონ საკუტარ ბაზარზე სხვების კონკურენციისაგან დაცული და ამით შექმნან სამუშაო ადგილები. ჩვენ ამ სფეროში უკვე დავაგვიანეთ იმდენი ვიბოდიალეთ. თან ამ სფეროში დიდ მნიშვნეობა აქვს ბრენდს და ძალიან დიდია კონკურენცია, წინ წავიდა ტექნოლოგიები და ბრენდებს ცნობადობამ და მოდამ დიდი მნიშვნელობა შეიძინა. ამიტომ ვიძახი, რომ ახლა ჩვენ მსუბუქ მანქანებს კი არა ნდელეულ ტევად მძიმე სპეციალიზებულ მანქანებს უნდა მივაწვეთ, სადაც დიდი მნიშვნეობა არ აქვს, ბრენდს და მოდას, ან დიზაინს და უფრო მეტი მნიშვნელობა ენიჭება ხარისხს და ფასს. ჩვენ უპირატესობა უნდა მოვიპოვოთ ნედლეულ ტევად და ხარისხიან სპეციალიზებულ მანქნაებში. ამ მანქანების წარმოება მათ არ აქვთ, რადგანაც ასეთ მანქანებზე ქვეყნის შიგნით მოთხოვნა არ არის საკამრისი რომ მარრტო ქვეყნის შიდა ბაზარი ეყოს მას და ამიტომაც მსუბუქი მანქანები აირჩიეს. ჩვენც რომ დიდ ბაზარი გვქონდეს მასე მოვიქცეოდით, მარა ახლა მსუბუქს ავირჩევთ თუ მძიმე მაქნაებს, მაინც უცხოეთის ბაზრებზე უნდა გავთვალოთ. უცხოეთის ბაზრებზე კი ნაკლები კონკურენცია არის სწორედ ასეტ მაქნაებში, რადგანაც ბევრ საშუალო და მცირე ზომის ქვეყანა არ აწარმებს ასეთ ქარხნებს, არასაკამრისი შიდა ბაზრის გამო. მხოლოდ ისეთი დიდ ქვეყნები როგორიცაა გეერმანია, იაპონია და სხვა. ნეიტრალურ მოედანზე, როგორიცაა შუა აზიის ქვეყნები შეგვიძლაი ფასით მაინც დავაინტერესოთ ეს ქვეყნები მძიმე მაქნაებით, მით უმეტეს, რომ დიდი ტექნოლოგიები მას არ ჭირდება და ამიტომ მე მგონი არც ხარისიხი გვექნება ნაკლები.
ირანის და შუა აზიის ქვეყნები კი არის ჯამში 100 მილიონიანი, რომელსაც მართალია არ აქვს კონვერტირებული ვალუტა, მარა აქვთ ნავთი და იმითი შეგვიძლია საკმაოდ კარგი ანაზღაურება მივიღოთ და იმ ნათობ დოალრებით სადაც გვინდა იქ ვივიაჭრებთ.
ძალიან მეპარება ეჭვი, რომ თურქეთმა რომელმე დარგში შეგვიშვას და ხელოვნური ბარიერები არ მოგვიწყოს. მარა თურქეთშაც არ აქვს მასეთი მაქნაების წარმეობა და ამ სეგმენტში უფრო მეტი შანსი გვაქვს. გემთშენებლობაში თურქები არ შეგვიშვებენ, ბევრი ქარხანა აქვთ, მარა შეიძლება მოთხოვნას თუ ვერ აკმაყოფლებენ სრულად მაშინ ნაწილობრივ შეიძლება შეგვიშვან ამ დარგში.
შუა აზიის ქვეყნების გარდა, რომელსაც არ აქვს კარგად განვიტარებული ეკონომიკა და წარმოება და ამიტომ მეტი შანსი გვაქვს, რომ საკუტრ ბააზრზე დაგვიშვან, რადგანაც მათ წარმოებებს არ დავემუქრებით, კიდე ჩემი აზრიტ ჩვენთვის პერსპექტიული ბაზრები არის შავი ზღვს აუზის ქვეყნები რგორიცაა უკრაინა, მოლდოვა, ბულგარეთი, რუმინეთი (მარა აქ იტალი გაგვიწევს კონკურენციას), საქმე იმაშაი, რომ აქ გეოგრაფული სიახლოვე გვაძლევს საშუალებას ტრანსპორტირების ხარჯებზე დაიზოგპს და ჩვენი ნასაწრმი უფრო იაფი აღმოჩნდეს სხვებისაგან. ევროკავშირის ბაზრებიდან ჩვენ მარტო ამ ქვეყნებშ თუ მოვახერხებთ რამეს, თორემ გერმ აია და საფრანგეთი საკუტარ ქვეყნებში ფეხს არ დაგავდგმევინებენ (მარტო სოფლის მეურნეობის ნაწარმი შეიძლება დაგვიშვან, მარა კარტოფილზე კარს არ გაგვიღებენ). ამ ქვყენების გამო აქვს მნიშვნეობა ევრობაზარზე შესვლას, ( ისე მაინც უნდა ვეცადოთ, რომ რაც შეიძლება მეტ ბაზარზე გვქონდეს იურიდიული უფლება, მაინც რომ ფორმალური გარანტია ვქონდეს, რომ ისე შეგვიშვებენ, რომ ხელს არ შეგვიშლიან). ამის მერე ყველაზე მეტად პერსპექტიულია საბერძნეთი და ესპანეთი, რადგანაც ევროპაში ყველაზე მეტი ემიგრანტი სწორედ ამ ქვეყნებში გვყავს, სწორედ ამ ქვეყნებშ გვაქვს გარკვეული წარმატებების შანსი ევროკავშირში ქვეყნებიდან.
მოკლედ ყველა ეს ქვეყანა კი გამოვა 150 მილიონიაი, რაც სრულიად საკმარისია საქართველსათვის, მარა ჩვენ ამინც უნდ ავეცადოთ ამერიკის ბზარზეც შესვლას და საერთდ ყველა ბაზარზე, ტან ისე რომ დავცცვათ ჩვენი ბაზარი. თორემ არ მჯერა მე იმ ქვეყნის და იმ მტავრიბის საკუტარ მოედანზე რომ ვერ თამაშობს და მიზნად სხვა მოედნებზე გამარჯვებას რომ ისახავს.
არა მგონია ლათინო ამერიკის ქვეყნების ბაზრებზე დიდი წარმატების იმედი გვქონდეს, რადგანაც ყველაფერს რომ ტავი დავანებით ტრანსპორტირების ხარჯები იქნება დიდი რაც გააძვირებს საქონელს და მერე კიდე ასე შორს მიმოსვლა ნაკლებია და მეწარმეებისათვუს ეს ქვეყნები მაინც ნაკლებად არის ცნობლი, თუმცა საკონსულოებმა და საელჩოებმა უნდა შეისწავლონ ამ ქვეყნბეს ბაზრებიც და აღმაოჩინონ სეგმენტები თუ სად შეიძლება შევძვფეთ წარმატებით.
ასე რომ  ჯერ შუა აზიას, ირანს, აზერბაიჯანს უნდა მივაწვეთ, მერე კი შავი ზღვის აუზის ქვეყნებს, მერე საბრძნეთს და ესპანეთს, მერე არაბულ ქვეყნებს და მერე ყველას სხვას.

საინტერსოა ჰიდრო და თბოელექტროსადგურების პროექტები ქეშფლოების დისკონტირებული ღირებულების გამოთვლა.

საინტერესოა რომ გაკეთდეს ფულადი ნაკადების დისკონტირება ერთიდაიმავე სიმძლავრის ელექტროსადგურების, ჰიდრო და თბოელექტროსადგურებსი და ვნახოთ თუ რომელი წლიდან არის ჰიდროელექტროსადგურები უფრო რენტაბელურები. საქმე იმაშაი, რომ მართალია ზოგადად ჰიდროელექტროსადგურების მიერ გამომუშავებული ენერგია 4-ჯერ იაფია თბოელექტროსადგურებზე, მარა თბოელექტროსადგურები შენდება უფრო სწრაფად და უფრო იაფად. ამიტომესეც რომ მივიღოთ მხედველობაში საინტერესოა რამდენად ჯობია ჰიდროელექტროსაგური თბოს და რომელი წლიდან. შეიძლება სწრაფი ეფექტებისათვის თბოელექტროსადგურები უფრო მალე იძლეოდეს მიგებას და იქნება დასაწყისისათვის სწრაფი ეფექტისათვის თბოელექტროსადგურებსი შენება ჯობია, მარა ჰიდროელექტროსადგურებს მაინც არ აქვთ ალტერნატივა. აშენების მერე პრაქტიკულად  მუქთა ენერგიას იძლევა და თან განახლებადია და თან მთლიანდ ქართულ ნედლეულზე, ანუ წყალზეა დამოკიდებული და მთლიანად დამოუკიდებელი ხარ უცხოელებისაგან, მარა გარკვეული უპირატესბოა მოკლე ვადებში თბოელექტროსადგურებსაც აქვს და საინტერსოა, ასენებიდან რომელი წლიდან ჯობნის ჰიდროელექტროსადგურები თბოს.
ფულის წლიური ფასი ყოველწლიურად 15%-ით იაფდება. როგორც ცნობილია საქართველოში ფულის დროითი ღურებულაბას ასეთი ასი აქვს და მშენებლობის ვადებში სხვაობაში ამ ეფექტის გათვალისწინება და ისე დათვლა საინტერსო იქნება. რამდენი წლით უფრო გვიანაც გვაძლევს მოგებას პროექტი იმდენი 15-ით არის ეს მოგება გაუფასურებული და ერთი წლით ადრე ის ფული 15%-ით უფრო ძვირი იქმებოდა.  ეს ფული, რომ ერთი წლთ ადრე მოგვეღო, ის ფული მომავალ წელს 15%-ით მეტ მოგებას მოგვცემდა, უხეშად რომ ვთქვათ. ის ფული თავსითავად 15%-ს კიდე გამოიმუშავებდა, ან ბანკში რომ ჩაგედო, ან რაიმე აქციებში.

გარდაბნის თბოელექტროსადგური

გარდაბნის თბოელექტროსაგური ჰაერში უშვებს 100 გრადუსამდე გაცხელებულ ორთქლს. ასე უყაირათოდ ენერგიის ხარჯვა 21-ე საუკუნეში ალბათ მარტო უტვინო და უნიათო მთავრობას თუ შეუძლია. სულ უფრო მეტ ფასი ედება თითოეულ ჯოულ ენერგიას, თერმულ წყლების მოპოვებაზე ვოცნებობ და აგერ უამრავ ტონა წყლის 100 გრადუსიან ორტქლს ჰაერში უშვებენ და ამდენ ფულს ქარს ატანენ.
ამიტომ გარდაბნის ელექყტროსადგურთან უნდა გაკეთდეს დასახლება სადაც იქნება სათბურები და იქ შეიძლება იმდენი ბოსტნეული, თუ ბახჩეული(მარწყვი) იქნას მოყვანილი, რომ მთელი საქართველოც გააძღოს იაფი ბოსტნეულით მთელი წლის მანძილზე. გარდა ამისა ასეთ სათბურებში უფრო იოლია უახლესი ტექნოლოგიების დანერგვა ვიდრე მინდორში პატარა-პატარა ნაკვეთებზე. მერე აქედან შეიძლება ეს ტექნოლოგიები მთელს დანარჩენ საქართველოშიც გავრცელდეს.
შეიძლება მტავრიბამ გამოაცხადოს ასეთი დასახლების შექმნის პროექტის დაწყება, დაარქვას მას თბილის განტვირთვის პროექტი, რომ მარნეულელეი და გადაბნელი თათრებმა არ ისარგებლონ და თბილისში ჩამოსულ ქირით მაცხოვრებელ სოფლელებს აუშენოს სახლები, რომელსაც მერე ისინი ან გამოისყიდიან ან ქირით იქნბეიან. სამაგიეროდ ექნებატ მუდმივი სამუშაო ადილები და ქალქის ტიპის დასხლება. არ არის საჭირო ყველას მიწები დავურიგოთ აწი, მოკვდა ეს დრო. პირიქით ქალაქის ტიპის დასხლებებში უფრო იოლია ნებისმიერი სახის ინფრასტრუქტურის დანერგვა. რაც ასე ხიბლავთ სოლფლელბს. შეიძება ქონდეთ ცენტრალური დამ იაფ გათბობა, იოლია ინტერნეტით უზრუნველყოფა და ყველა სხვა ინფრასტრუქტურის გაკეთება. იქვე ლამაზი სკვერები რომ ქონდეთ სიამოვნებით გადვლენ თბილისიდან გარდაბანში. მსგავსი სასოფლო დასხლებები იყო თურქეთში ყოველ ნაბიჯზე. გლეხები კორპუსებში ცხოვრობდნენ და მიწები სხვაგან ქონდათ. არა ისე როგორც დასავლეთი იციან, ყველადფერი რომ ეზოში აქვთ. ეს ძალიან არაოპტიმალურია ზოადად, მიუხეადვა იმისა, რომ ადრე ძალიანკომფორტუ;ი იყო გლეხისათვუს. აღმოსავლეთ საქართველოს გლეხბობა რომ ცხოვორბდა საერთო ეზოებში ისეთი უნდა გავაკთეთო. ასეთნაირად უფრო ეფექტრუი ხდება დღევანდელ ტექნოლოგიებში სოფლის მეურნეობა.
მთავორბამ უნდა გამოუცხადოს ინვეტორებს, რომ გარკვეულ მნიშვნელოვან შეღათებს გაუკეთებს და ინფრატრუქტურასაც მოუწყობს, თუკი იქ სასთბურე მეურნეობებს მოაწყობენ და კორპუსებსაც ააშენებენ იმ სათბუში დასაქმებულებისათვის. იქ შეიძლენა რმამდენიმე ინვესტორის მიყვანა. ელექტროსადგურის გარშემო მიწები ბევრია და შეიძლება რამდენიმე ინვესტორზე განაწილდეს. ეს უკეთესია, რაგდანაც მათ შორის კონკურენცია და შეჯობრი იქნბეა.
მაგრამ მეორეს მხრივ ეს პროექტი არ დაიძვრება მტავრობის რეგულაციის გარეშე.საქმე იმაშია, რომ როცა ელექტროსადგურის მენჯმენტი დაინახავს, რომ იქ გარშემო დასხლებები იქმნება და მის ორთქლზე მოთხოვნა იქმნება, იგი მონოპოლისტრუ მდგომარეობაში ვარდებად ა შეეცდება მაქსიმალრუად ძვირად მიყიდოს მათ ორთქლი, რაც ინტერესს და პერსპექტივას დაუკარავს ამ პორექტს, რადგანაც მა ბაზარზე მიმწოდებლისა და მომხმარებლის შეზღუდული როადენობა იქნება, ამიტომ ფასებს აქ ბაზარი კარგად ვერ დაარეგულირებს და მარეგულირებელ კომისიას უნდა ქონდეს ამ ემთხვევაშიც აუცილებლობის შემთხვევაში ჩარევის უფლება და ფასების დაწესების უფლება. ორთქლის ფასი ისეთი უნდა ოყოს, რომ ელექტროსადგურმაც იხეოროს და დენი უფრომ იაფი დაუჯდეს და სათბურებმაც იმაზე იაფი უნდა გადაიხადონ ვიდრე თვითონ საკუტარი გაზით გათბობა დაუჯდებოდა იმ სათბურის. მაიმც ჰაერში უშვებს ამწუტას თბოელექტროსადგური ამ ორთქლს და მერე მასზე მაღალი ფასის მოთხოვნა უნამოუსობა იქნება, როცა დაინხავს, რომ მის გარშემო დასხლება გააკეთეს და გასაქცევი არსად აქვთ იმ მეწარმეებს.

როდის უნდა ჩაერიო ბაზარის ფუნქციონირებაში.
ისეთ დროს უნდა ჩაერიო ბაზარის მოქმედებაში, როცა ბაზარი არ არის სრულყოფილი, კერძოდ როცა არ არის ბევრი მოტამაშე ორივე მხრიდან, ან არის ბუნებრივი, ან ხელოვნური შეზღუდვები ბაზარზე შესვლის. ( ეს ბუნებრივი ბარიერები მარტო სტიგლიცთან მაქვს წაკითხული სხვებს არ უწერიათ და ჩვენს ეკონომისტებს ბაზარი სრულყოფილი გონიათ, არ იციან თუ რადმენი ბუნებრივი ბარიერები და პრობლემები აქვს ბაზარს ბევრ ადგილას), ან არ არის ხელმისაწვდომი ტექნოლოგირუ ცოდნა, ან საკმარისი კაპიტალი, ან არ არის საჭირო ინსტიტუები საფონდო ბაზარივით და საგადასახადო (მოგების გადასაადისათვის, ან აუდიტორული ფირმები, რომ ისევ მოგება სწორად იქნას დათვილი), ან არის ინფორმაციის ასიმეტრიულობა და სხვა. აი ამას კიდე დაუმატეთ ის რაც სტიგლიცს აქვს აღწერილი და მე არ გავიმეორე, იქაც შეიძლება ნახვა და ჩემს კონსპექტებშიც და ნახავთ რამდენ ადგილზე უჭირს ბაზარს. ამ ჩვენს ქლიავებს კი ეს არ ესმით. და ერევიან იქ სადაც არ ჭირდება ჩარევა ბაზარს და არ ერევიან იქ სადაც ჩარევის გარეშე ბაზარი არ არის ეფქტური. ამიტომ არის რომ არასწორად გონაით, რომ ბაზარი თავისით მოაგვარებს ყვეალფერს გეგონება მაგდენი ქვეყნების მთავრიბები ამდენი საუკუნე მაერტო იმაზე ფირობენ, თუ როგორ ავნონ საკუტარ ეკონომიკას და არ უნდათ თურმე ეკონომიკის გამოსწორება და ეს სისულელე მართალ ჯერათ, ამას ხსნიან პირვნული დაინტერსებებით. კი არის ასეთი რამაც, მარა შეუძლებელია ამდენი წელი გრძელდებდეს და სულ მასეთი დამპალი მათვარიბა ყავდეს ყველა ქვეყანას ამდენი საუკუნე. ამას კი ვეღარ ხვდებიან. იმ დამპალსაც უნდა რომ ეკონომიკა გამართული ქონდეს და ხალხი კმაყოფილი, რომ იოლად იბაირამოს. კი არღვევენ სადღაც რაღაცეებს, მარა ეგ მაინც არ არის საკამრისი ამდენი საუკუნე ასე დაქცეული იყოს ამდენი ქვეყანა.

ბაზარში ცუდი ჩარევის მაგალუთებ ი იყო მარშუტკები რომ გააძვირეს და ერთ მონოპოლისტს ჩაუგდეს ხელში, შეიძლებოდა რეგულაციები ისე რომ არც ფასი გაძვირდებდია და კონკურენციაც არ გაქრებოდა ხაზებს შორის.
მეორე მაგალითია საქონლის დასახოცი სასაკლაოები რომ მოიფიქრეს (სინამდვიეში ორივე ეს პროექტი ვირაცამ საკუტარი ჯობისათვის მოიფიქრა და მტავრბაში მისი ლობის მეშვეობით გაიტანა, სავარაუდოდ გარკვეული კორუფციული გარიგებებით. ). ამან ხორციც გააძვირა და ხარისხიც გააფუჭა. სოფლის ხორცის მაღაზიები ისედაც კარგად კონტროლდებოდა ტანასოფლებების მიერ. ხორცის გამყიდველი ვერც მაშინდა ვერც ახლა ვერ ბედავს ცუდი საქონელი სოფლეში გაყიდოს. სოფლელების ეშინია. ეს გაუმჟღავნებელი ვერ დარცება. ცუდი მიაქვთ თბიისი ბაზრებში. აი სწორედ ბაზრებს ჭირდებიდა კონტროლი და ქუჩაში ტრასებზე გასაყიდად გამოტანილ ხორცს. არასაჭირო კონტროლმა კი დანხარჯების უაზრო ზრდა გამოიწვია და გააძვირა ხორცი. ამ კონტროლს უფასოდ ახდენდა ბაზარი და სოფლის მოსახლეობა. ახალ კი ფულს ახდევინებენ და დარწმუებული ვარ კონტროლი ნაკლებ ეფექტრუია რადგაანც არის საშუალება კორუფციული გარიგეგბების, მაშნ როცა სოფლეს კორუფციულად ვერ გაურგდება ვერავინ. პერიოდული სანებით კონტროლიც საკმარიი იყო სოლფის მარაზიებისათვის.

ფარმაცევტული და ნავთობის იმპორტიორი კომპანიების  ბაზრის მაგალითი და პრობლემები.
საინტერესო და აქტუალური მაგალითი და პრობლემა გვაქვს ფარმაცევტულ ბაზარზე. კერძოდ ეს ბაზარი მოლნოპლიზებული აქვს პსპ-ეს და ავერს. პსპ-ეს უფრო მეტი წილი უკავია აშკარად ეტყობა თვალითაც. ყოველ ფეხის ნაბიჯზე აფთიაქებია. აშკარაა რომ მთელი ბაზარი გააჯერეს ამ ორმა, განსაკუთრებით პსპ-მ. ასეთ შემთხვევაში ახალი მოთამაშის შესვლა ძალიან ძნელია. ჯერ ერთი სულ აფთიაქებად ხომ არ ვიქცევით? ხო არ შეიძლება ყველა კომერციული ფართი აფთიაქს ქონდეს დაქირავებული, მერე მეორე გვჭირდება კი ჩვენი მწირი კაპიტალური რესურსების ასე უხვად მიმართვა ფარმაცევტულ სფეროში და აფტიაქებში? ეს ხომ იქნება კაპიტალის უყაირათო ხარჯვა? არ ჯობია ახალი მოთამაში კაპიტალი სხვა უფრო მომგებიან დარგი ჩაგვედო? და მესამე და მტავარი. წარმოიდგინეთ, რომ ახალმ მოთამაშეს უნდა შესვლა ბაზარზე, ისე რომ თავისი კვალი დააჩნიოს ამ ბაზარს (აქ წვრილი აფთიქები არ იგულისხმება, რომლებიც სულს ძლივს ღაფავენ კონკურენციის გამო). მაშინ ახალიც ერთბაშად უნდა შემოვიდეს ამ ბაზარზე იმდენი კაპიტალით რაც პსპ-ს აქვს უკვე დაგროვილი. ეს კაპიიტალი და ეს ბაზარი კი პსპ-მ ბევრად უდფრო იოლად და ნელ-ნელა აიღო და დაიკავა, რადგაანც იმ დროს კონკურენტები არ ყავდა სხვადსასხვა მიზეზების გამო. ახლა კი ახალი მოამაში შესვლა მხოლოდ მაშინ არის შესაძლებელი, თუ ერთბაშად ჩადებს იმდენივე კაპიტალს რამდენსაც პსპ ფლობს ამჯამად, რომელიც ნელ-ნელა აგროვა. წარმოვიგინოთ რომ გამოჩნდა ვინმე სულელი და მართლაც გადაწყვიტა ამისი გაკეტება, მაშინ იცით რა მოხდება? მოხდება ის რომ როცა იგი იმდენი კაპიტალით შევა ბაზარზე მოგების მარჟა დაეცემა და ახალი მოთამაშე კარგად დაფიქრდება, ხომ არ ჯოს ეს ჩემი ამხელა კაპიტალი ამ სარისკო, ძალიან კონკურენტულ და ისეთ დარგში ჩავდო, სადაც უკვე ყველა ხვრელი იცის კონკურენტმა, მე კი გამოუცდელი ვარ და პირველ წლებში დიდი ზარალი მექნება, ხოლო მერე კი მოგების მარჟა შემცირდება, თუ მანამდე არ გამომაგდო ამ გამოცდილმა კონკურენტმა და სულ არ დავკარგე ფულიო და დაიწყებს ფიქრს, რომ მოძებნს სხვა ხვრელები და შესალებლოებები, რომ ის ფული უფრო საიმდეოდ და უფრო მომგებიანად დააბანდოს სხვა დარგში. აი ესაა ერთერთი ის მაგალითი რომელიც აღწერილი აქვს სტიგლიცს, ბაზრის ბუნებრივ ბარიერებში. როგორც ვხედავთ, ჩემს განხილვებში არსად მითქვამს, რომ ხელისუფლება ავიწროებს ვინმეს და არ უშვებს ბაზარზე, მარა ბაზარი მაინც დახურულია ახალი მოთამაშისათვის ბუნებრივი მიზეზების გამო. როცა პირველი მოთამაშები ბაზრის მნიშვნელოვან წილს იკავებს და როცა ამ ბაზარზე შესვლა მნიშვნელოვან კაპიტალურ დანახარჯებთან არის დაკავშირებული, მაში  ზემოთ ჩამოთვლილი რისკების გამო ახალი მოტამაშეები თავს იკავებენ დაბაზარი ბუნებრივად რჩება მონოპოლიზებული. ასეთი კიდე ბევრი ბუნებრივი მექანიზმი არსებობს, რაც ხელს უშლის ბაზარს ეფექტურად მუშაბაში და ამ ჩვენ შტერებს გონიათ, რომ ბაზრის ყველა გამრუდებას, მარტო მთავრიბა იწვევს და ამიტომ ითხოვენ ხელისუფების ჩარევა რომ მინიმუმამდე დხავიდეს, არადა აკლიათ ცოდნა. ამიტომ ვამბობ, რომ მარტივი მოდელებით მსჯელობენ და მეტს არ იცნობენ მეთქი. ფიზიკაც კი მასე მარტივი მოდელებით იწყებს საგნის შესწავლას, მარა მერე ნელ-ნელა ართულებს. ესენი კი იმ მარტივ დონეზე დარჩნენ.
ასე რომ დღევანდელ რელობაში მე ერთდერთ გამოსავლად მიმაჩნია, მსხვილი ფარამცევტული კომპანიების დაყოფა (ან წილების გამოსყიდვა სახელმწიფოს მხრიდან და მერე სხვებზე გადაყიდვა), თორემ ახალი მოტამაშე ვერ დაიმკვიდრებს იქ ადგილს და გამაოვარდდბეა ისე რომ იზარალებს და სხვებს სამუდაომდ გაუქრობს იმ ბაზარზე შესვლის ხალისს. თან არც ამდენი კაპიტალის მიმართვა ღირს ამ აფთიაქებში და სულ აფთიაქებადაც ხომ არ უნდა იქცეს ქალქი? უნდა დაიყოს აფთიაქების ქსელიც და უნდა გამოეყოთ მათ წამლების იმპორტიორები. ცალკე უნდა იყვნენ იმპორტიორები და დისტრიბუტორები. თვითონ იმპორტიორი ფირმებიც უნდა დაიყოს. მოკლედ ბაზარმა რომ კარგად იმუშავოს, უნდა შევქმნათ ისეთი სიტუაცია, რომ ამ ბაზარზე მოამაშეების რიცხვი იყოს დიდი, როგორც იმპორტიორების, ასევე მათი მომხმარებლების(საფთიაქო ქსელების) და მაშინ შეუძლია სახელმწიფოს ხელები თავქვეშ ამოიდოს და ყველაფერს ბაზარი თვთონ უკეთ გაუკეტებს.  ამ საქმისათვის სულ არ არის ახალი კაპიტალის მოძიება და ჩადება ამ ბაზარზე. ეს სრულიად უდანახარჯოდ და ურსიკოდ შეიძლება განხორციელდეს, ისე რომ არც ამ აფთიაქების ქსელების მესაკუთრეები დაზარალდეს და მიიღონ კუთვნილი ანაზღაურება. ასე რომ ჩვენ მხოლოდ ბაზრის ეფექტურებას ავამაღლებთ, თან ისე რომ ახალი კაპიტალი არ გახდება ამისათვის საჭირო.
ზუსტად იგივე სქემით მოქმედებაა საჭირო ნავთობის იმპორტიორ კომპანიებში. უნდა დაიყოს ცალ-ცალკე ნავთობის იმპორტიორები და დისტრიბიუტორები და მათ კანონით აეკრძლოთ შერწყმა. ამავე დროს იმპორტიორების და დისტრიბუტორების მოთამაშეთა რიცხვი მინიმუმ 6 უნდა იყოს, რომ დარწმუნებული ვიყოთ, რომ ვერ  მოახერხებენ კარტელურ გარიგებებს. ტამაშების თეორიით 6 მოთამაში მოლაპარაკების ალბათობა 2 პროცენტია. თუ მეტი იქნებიან მოთამაშეები ორივე მხრიდან კიდე უფრო კაია.
თუ ასე მოვიქცევით სამუდამოდ გადაიჭრება ეს პრობლმა და მუდმივი სპეკულაციებიც შეწყდება. ასე რომ ეს ჩვენი ეკონომიკის ეს  ავადმყოფოა სრულად განკურნებადია. მარა არ ყოფნით ცდნა და არ ფიქრობენ ამ თემაზე როგორც საჭიროა, მერე სკამებზე და ფულზე ვინ იფიქროს?

უცხოური ინვესტიციები.

როცა უცხოელი ინვესტიციას აკეტებს ჩენს ქვეყანაში ის მის მენეჯმენტს ბიზნეს გეგმას და სავარაუდო მოეგბის გათვლებს დოლარებში უკეთებს. საწარმო მთლიანად ქართულ ნედლეულზეც რომ მუშაობდეს და საერთდ არ შეეხოს დოალრის კურსის ზრდა მას, ის უცხოელი მენეჯმენტი მაინც მოითხოვს იმ ქართულ საქონელზე ფასების მატებას, რადგანაც მას შემსოავლები ლარებში აქვს, ხოლო მოგების გათვლები კი დოალრებში. ლარის გაუფასურებამ მას მოგება დოლარებში გათვილი შეუმცირა, რის გამოც უცხოელი უფროსი შეჯორავს და ეტყვს, რომ წამგებიან პროექტიშ ჩაადებინა ფული. ამის გამო ის უცხოელი ინვესტორი და მენჯერი მაინც შეეცდება რომ ფასებოს ზრდის ხარჯზე აინაზრაუროს დანაკარგი დოალრებში. რასაც არ იზამდა ქართველი ინვესტორი, რადგანაც საქართველოში ოფიციალურადაც და ისედაც მაინც ლარებში მოხდებოდა მოგების გათვლები და ქართველ ნვესტრის მაიცნ დიდიად არ შეაწუხებდა დოალრის ფასის გაძვირება. აი ერთერთი მაგალითი თუ რა არაკომფორტულია უცხოელების მომძლავრება ქართულ ეკონომიაკში.
უცხოელები კაია სასტუმროების ბიზნესში, ტურიზმში და ლოჯისტიკურ პროექტებში, რომ თვითიანც იყვენენ დაინტერსებუელები უცხოელი მომხმარებლების მოწვევით. სხვაგან არ არის საჭირო.

დაზღვევა

რათქმა უნდა  ბევრად უფრო კომფოტულია, როცა მთავრობა უზრუნველყოფს საყოველთაო ჯანდაცვას. იხდი გარკვეულ გადასაახდს და სადაც გინდა მიდიხარ და რასაც გინდა მკურნალობა. არ გჭირდება საბუტების ფრიალი და ექმიმისათვის იმის დამამცირებელი მტკიცება, რომ ამ მოსახურების გადახდილი გაქვს. გადაიხადე ჯანდაცვის გადასახადი ბიუჯეტში და თავისუფალი ხარ ასეთი უხერხულობებისაგან. მარა მეორეს მხრივ მთავრიბას არ უნდა რომ გადახადების აკრეფვით დაკავდეს და ამითი ხალხი მოინდუროს. ამიტომ პოლიტიკოსებმა მოიფიქრეს ასეთი ხრიკი. აგნენ და მოიგონეს დაზღვევა, ვითომ იქ გადასახდს კი არ იხდი, არამედ შენით ირჩევ პროვაიდერ კომპანიას და იქ გაირგების საფუძველზსე იხდი მომსახურების საფასურს. შედეგად კი უკმაყოფილება  ხელისუფლებაზე კი არ მიდის, არამედ კომპანიაზე. ხელისულფება ხელებს იბანს და ამრტო მსაჯის როლს იტოვებს, ვითო ბაზარზე მოთამაშეებს უნდა  შეუქმნას თანაბარი პირობები. სინამდვილეში კი ეს არის ხელსიფლებიდანდ ა პოლიტიკოსებიდან პასუხისმგებლობის თავიდან აცილება, საკმაოდ მოხერხებულად. არსად მსოფლიში დაზღვევა არ არის საკმარისად ეფექტური. სახელმწიფო ჯანდაცვა კი ძალიან ძვირია და გადასახდების სახით აწვება მოსახლეობას. ასეთანირად კი პოლიტიკოსები ბევრ უხერხულობას და პრობლემებს სხვის კისერზე აკისრებენ. ეკონომიკის ყველა დარგში შეიძლება სინამვიელში იგივეს ტქმა. უბრალოდ გაუგებარია, რატო უნდა იყოს კომპანია უფრო არაეფქტრუი იმის მიხედვით თუ ვის ხელში იქნება აქციები? აკი მენეჯერი ხომ ყველა შემთხვეავში დაქირავებული უნდა იყოს? სტიგლიციც წერს ამას წიგნში ,,საით სოციალიზმი?!” და მგონი ტეილორის თეორემაც ქვია ამას. ამას წინათ გიორხელიძემ გამახსენა. გარკვეულ პირობებშ არანარი მნიშვნელობა არ აქვს ვის ხელშია აქციები.
მაგრამ მაინც როცა სამართავი ობიექტები ბევრია მართვის პრობლემა ამრთლაც ძლიერად იჩენს თავს. რაც უფრო იზრდება თურმე სამართავი ობიექტი ექსპონენციალურად იზრდება მართვის სიძნელეები. არადა ეს ძლიან სწრაფად მზარდი ფუნაციაა. ამიტომაც მოიგონეს მერე მართვის დეცემტრალიზაცია და მართვის გადანაწილება ადგიელბზე დაბალ რგოლებზე. ამან კი გააიოლა მენჯმენტი პრობლემები. თუ ამ კუთხით შევხედავთ კაპიტალიზმსა და სოციალიზმს შრის განსხვავება სინამდვილეში სწორედ ამაშია, ანუ მენეჯმენტის მიმართ დამოკდებულებაში.
რუსული სამხედრო კომუნიზმის პრობლემები კი სულ სხვა რამეში იყო. მათ ხელში აიღეს ყველა წვრილი ბიზნესი და მათი მართვა, რაც შეუძლებელი იყო  და ასევე ფასთა წარმოქმნის საბაზრო სისტემის უგულებელყოფა მოახდინეს, რამაც შეუძლებელი გახადა სწორი ინვესტრიებები. ძირიტად შეცდომა სულ ეს ორი იყო. სხვანარიად ფასებისათვის და მცირე ბიზნესისათვის რომ ტავი დანებებიათ და ბაზრისათვის მიენდოთ, მით უმეტეს, რომ მცირე ბიზნესი არ იძლევა გამდიდრებისა და ქონების მითვისების საშალებას, მაშინ კიდე კაი ხანს იფაიფხურებდნენ. მარა ახლა ისე დიდია ჩამორჩენა ტექნოლგიებში, რომ რომ დაეწიონ დასავლეთს  ძალიან ძლიერი მენეჯერი ჭირდებათ მეორე სტალინი. არა მგონია ორჯერ გამოუჩნდეთ სტალინი ერთ საუკუენში.  თავისუფლად შეეძლოთ რამდენიმე მსხვილი საწარმო ხელსიუფლებას ემართა, მარა ხელისუფლებაც სულ უფრო გახრწნილი და უნიათო მოდიოდა და ბუნებრივია ასეთი მენეჯმენტი ყველაფერს მოსპობდა მაინც.
მოკლედ ისევ პრობლემის მტავარი არსი მაინცმენეჯმენტზე დადის და არა ბაზარსა და ცენტრეალურ დაგეგმვაზე. აქ ეტაკებოდნენ ეს პი  სისტემა ერთმაენთს.

მეცნიერება

მაღალი ტექნოლოგიები თუ გვინდა მომავალში, ბუნებრივია გვჭირდება კარგი მეცნიერები და ინჟინრები. ესენი კი განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ უნდა გამოუშვას. ამიტომ ჯერ უნდა გადავწყვიტოთ, თუ როგორი ამოცანები დგას ჩვენი მეცნიერების წინაშე და შემდეგ დავადგენთ თუ როგორი სამეცნიერო სისტემა გვჭირდება ჩვენ.
საერთოდ მეცნიერული კვლევები ძალიან ძვირი სიამოვნებაა და ფულადი დანახარჯების გარდა საჭიროებს, რომ მარალი დონის მეცნიერების მაღალი კონცენტრაცია იყოს ქვეყანაში და საკვლევ ინსტიტუებში. ეს ჩვენთვის ძალიან ძვირი და პრაქტიკულად გადაუწყვეტავი ამოცანაა. ძნელი დასაჯერებელია, რომ ჩვენ მოავხერხოთ და რომელიმე მეცნიერების ავანგარდში ვიყოთ. ჯერ ერთი ისტრიაც აჩვენებს, რომ მეცნიერების ავანგარდში არის ხოლმე ის ქვეყნა ვინც იმ დროს პოლიტიკურად დომინირებს და ამავე დროს ძალიან მდიდარია. მდიდარ ქვეყნებში მეცნიერებს აქვს შესაძლებლობა რომ არ იფიქროს ყოველდღიურობაზე და მტელი დრო მოანდომოს ფიქრს და კვლევას. ამასთან ერთად მდიდარ ქვეყანაში ასეთი ადამიანების რიცხვი დიდია სხვებტან შედარებით. ასე რომ ჩვენ არც გამოგვივა და არც გვჭირდება რომ მეცნიერების ავანგარდში ვიყოთ. ეკონომიკისათვს საკმარისია, რომ ახალი აღმოჩენის სწრაფად გაგებისა და ცხოვრებაში გადმოღების საშუალება გვქონდეს. ახალი კვლევების დროს უამრავი ფული იყრება ფუჭად რადგაანც არავინ იცის თუ სად მოხდება გარღვევა. ეს ნავთობის საბადოს გამოკვლევას გაქვს. დაახლოებით შეიძლება ივარაუდო, მარა მაინც არაფერი გამოგივიდეს, ან მოულოდნელად რომ არ ელოდები იქ რაიმე სასრგებლო წიაღისეული აღმოაჩინო. ძირიტად ეძებ უმისამრთოდ. ამ ძებნაში კი უამრავი ფული იხარჯება. ხოლო როცა იცი, რომ ვიღაცამ სადღაც საინტერსო აღმოაჩინა და შენ გყავს ისეთი დონის სპეციალისტი მეცნიერები, რომ მათ დროზევე შეუძლიათ ამ აღმოჩენის გაგება და მისი შეფასება, ასევე გადმოღება ეს იმას ნიშანვს, რომ ახალ აღმოჩენილ საბადოსთან მიხვიდე მეორე და საკმაოდ დიდი ნაწილის მითვისება მოასწრო მაინც.
მოკლედ ჩვენი ამოცანაა გვყავდეს მაღალ დონის მეცნიერები რომლებიც შეძლებენ სხვისი აღმოჩენებისა და ტექნოლოგიების გაგებას და დროულად გადმოღებას, ხოლო მერე კი მათ ცოტათი დახვეწას, როგორც ამას იაპონელები აკეთებდნენ. მათ ისე აითვისეს ტექნოლოგიები, რომ წესიერი მეცნიერები არც ყავდათ და არ ვარ დარწმუნებული, რომ განათლების მხრივაც მტელს ქვეყანაში 60-იან წლებში კარგი მდგომარეობა იყო, ყოველ შემთხვეავშ სამხრეთ კორეაში ნამდვილად ვერ იქნებდა განათლების დონე მაღალი,მარა ტექნოლოგიები უმაღლესი აითვისეს. არც მეცნიერება იქნებდა იმ დროს მაღალ დონეზე.
ამერიკას მეცნიერები როგორც მე ვხვდები მიშვებული ყავს ძირიტადად თავოსუფლად და აძლევს მათ შემოქმედებითათ და თავისუფლად მუშოაბის საშაუელბას. არ არის იქ რანგირება მეცნიერების, უბრალოდ დოქტურანტურას ამთავრებ და ეს იმას ნიშანვს, რომ სამეცნიერო კვლევების მეთოდებს გაეცანი. აწი მიდი და შენით იმუშავე. რაც გინდა აკეტე და იქნება სადმე რამეს წააწყდე. თუმცა რარაც თემებს მაინც აძლევენ, რომ ხელფასები გამოუწერონ, მარა თემებს თვითონირჩევენ. ასეთი თავისუფალი მიშვების ფუფუნება ჩვენ არ გვაქვს. ბევრი უსაქმურისათვის მეცნიერება თავშესაფრად იქცევა და ფულის გადაყრა გამოვა. ამერიკას ბევრი აქვს და არ ენაღვლება, ტან ნამდვილად ნიჭიერ მეცნიერებს იზიდავენ მთელი მსოფლიოდან.
ამიტომ რამდენადაც პარადდოქსული არ უნდა იყოს ამ საკითხში მე მმხარს ვუჭერ მეცნიერების რუსულ მოდელს, როცა ხელოვნურად არის შექმნილი კარიერული კიბეები და ორჯერ იცავ დისერტაციას. თან გამოწმებს შავი ოპონენტი და ამოწმებენ შესრულებული სამუშაოს ხარისხიანობას და ორიგინალობას. თორემ ჩვენთან უხარისხო მეცნიერებიც კი ხდებიან ხარიისხიანები და მერე ფული უნდა ვუხადოთ ამთ. ამას ჯობია მუდმივად ქონდდეთ მეცნიერებს გარკვეული სტიმული მუშაობის და ხარისხების დაცვა, აკადემიკოსობა და ა.შ. ეს მათ მუდმვად ფორმაში ყოფნაში აიძულებთ, თუ უნდათ კარგი ხელფასები შეიანრჩუნონ, მარა არც ის ვარგა დისერტაცაის რომდაიცავენ და მერე პენსიასავით ირებენ ხელფასს. მერეც უნდა ქონდეთ ვალდებულება, რომ წელიწადში ერთი სტატია აინც დაწერონ. ამითი ჩემი აზრით შევინარჩუნებთ მეცნიერების მაღალ პრფესიონალურ დონეს და საჭირო შემთხვეავში იოლად შევძლებთ მათუ ცოდნის მიმართვას ახალი ტექნოლოგიებისა და აღმჩენებისაკენ.
მე ასე მგონია და ისე კარგია კიდე შევისწავლოთ იაპონიის, შვედეთის და სხვა ქვეყნების მაგალითებიც.

გაზის დღგ-ს შემცირება.
გაზის ტარიფის გაზრდასთან ერთად გაზზე დღგ შევამციროთ დაიწყეს პოპულისტებმა საუბარი. აქ ავიწყდებათ, რომ ნებისმიერი გადასახადის შემცირებსიას, რომელიც მოხმარებასთან არის კავშირში სარგებლოს ის ვინც მეტს მოიხმარს. მოხმარებით კი ყველაფერს უფრო მეტს მოიხმარს შეძლებული ფენა და არა სოციალურად დაუცველები. ასე რომ ასეთი არაპირდაპირიი გადასახდები(დღგ, აქციზები, მათ შორის ბენზინზეც. ბენზინსაც უფრო მეტს შეძლებული ფენა მოიხმარს და შედგად უფრო ემტს იგი იხდის, გადასახდის შემცირებითაც სწორედ იგი სარგებლობს ყველაზე მეტად) სწორედაც რომ ერთერთი კაი ფორმაა, ტექნიკურად დავბეგროთ შეძლებული ფენა, რადგანაც შეძლებული ფენაა მეტის მომხმარებელი და ამიტომ როცა მოხმარება იბეგრება იგი იხდის უფრო მეტს. ფაქტიურად ერთგვარად პროგრესული საშემოსავლო გადახადის მსგავს ფუნქციასაც კი ასრულებს. ასე რომ გაჭირვებულებით სპეკულაციები სინამდვილეში დემაგოგიაა და პოპულიზმი.   თუ გვინდა სოციალურად დაუცველი ფენა არ დაზარალდეს გადასახადის შემცირებას ჯობია ამ ფენას კომპენსაციები დავურიგოთ გაძვირებულ პროდუქტზე, მათ შორის პურზეც. ბიუჯეტს შეიძლება შემოსავლები კიდეც გაეზარდოს, რაკი გაძვირებულ გაზზე, მეტი დღგს გადახდა მოგვიწევს და სოციალურად დაცუველ ფენებზე კომპენსაციების გაცემა სულაც არ დააწვეს მძიმედ. რადგანაც მათზე გასაცემი კომპანესაციები ჩემნაირების მიერ ზედმეტად გადახდილი დღგ-დან დაფინანსდება.
რაც შეეხება წარმოების შემცირებას, მაშინ შეღავატები დავუწესოთ ისეთ წარმოებებს, რომელთა პროდუქციის თვითღირებულებაშიც გაზზე ხარჯი დიდია, თუკი გაზის ფასი მისი პროდქციის თვითღირებულებაში დიდი წილით შედის. ასეთი ალბათ არის სასუქები და შეიძლება ცემენტის წარმოება. არ ვიცი ზუსტად. მარა არ მგონია ცემენტს ჭირდებოდეს ამხელა შერავათები, თვითონ არაფერს ითხოვენ და ეტყობა არ ჭირდებათ. კიდე რასაც დაეტყობა ეს არის პურის და საკონდიტრო წარმოებას და საზკვების ობიექტებს. მარა პურზე მოთხოვნა ხისტია და მისი წარმოება მაინც არ შემცირდება, ხოლო ხაჭაპურებს თუ ცოტა ნაკლებს გამოაცხოვენ  არ მგონია ეს დიდად მოქმედებდეს ეკონომიკაზე, თუმცა ერთეული მცხობელის ოჯახზე შეიძლება იმოქმედოს. თან არ მგონია, რომ ჩვენი პრიორიტეტი მეტი ხაჭაპურების ცხობა და იმითი ხალხის დასაქმება იყოს. ჯობია ბიუჯეტში ამოღებული ფული უფრო ჭკვიანურად დახარჯოს მტავრიბამ და მეტი ეფექტი ექნება მაშინ.
არც თბოლექტროსადგურებს არ უნდა დაუწესდეს შეღავთები, ჯობია შემოსავლიანმა ფენამ გადაიხადოს ელექტროენერგიაზეც დამტებითი გადასადი და სოცლიალურად დაუცვლებმა კი დენზე კომპენსაცია მიიღონ. მოკლედ დენზეც ისევეა საქმე როგორც გაზზე. ბუნებრივია ჯობდა საქმე აქამდე არ მისულიყო,მარა როცა საქმე აქამდე მიდის ვირაცამ ხომუნდა დაფაროს ხარჯები და ამიტომ იგი უნდა დაფაროს იმ ნაწილმა ვისაც ამისი ტავი ჯერ კდე აქვს და დემაგოგია მერე საბერძნეთის მდგომრებამდე მიგვიყანს. მტავრიბა მერე იძულებული გახდება ვალებით დაიტვვირთოს. აბა ხარჯები ხომ უნდ აგასწიოს მაინც ვინმემ და… სხვა საკითხია რომ ამ მტავრიბამ საქმე აქამდე მიიყვანა, მარა ვალების აღებას ისევ ჯობია შედარებით გადამხდელ უნარიანმა ფენამ იხადოს ხარჯები.
სანამ უნდ აითრიონ ფეხი ჰიდროელექტროსადგურების აშნებაზე და სანამ უნდა აჭიანურონ ხუდონჰესი, თუ სხვა ჰესები? ამას მაინც არ აქვს ალტერნატივა, რადგანა ადგილობრივი და განახლებადი რესურსია. რა ზიანი უნდა მიადგეს იმდენი ბუნებას, რაც მერე საზოგაოდებას ადგება თავისი უტვინობის შედეგად?

როგორ წარმოუდგენიათ მემარჯვენეებს? რამდენია ალბათობა იმისა, რომ მსხვილი მანქანთმშენებელი საწარმო თავისით შეიქმნას ისეთ პატარა ქვეყანაში როგორიც საქართველოა? არადა რეალური სიმდიდრეს სწორედ ასეთი მსხვილი და მაღალტექნოოგიური საწარმოები ქმნია და რა მცირე და საშაულო საწარმოები რომლებსაც დიდი კონკურენციის პირობებშ უწევთ მოქმედება.

დასავლეთის ქვეყნებში მსხვილი საწარმოები და კორპორაციები ერთბაშად არ იქმნებოდნენ. თავიდან ტექნოლოგიები არც ისე რთული და არც ისე ძვირი იყო როგორც ახლა. არ მოითხოვდა დიდ ცოდნას და დიდ კაპიტალს. იოლი იყო ბიზნესის წამოწყება, რადგანაც ნაკლები კაპიტალის და ნაკლები საქმის მცოდნე ადამიანის თავმოყრა იყო საჭირო. ამას კი ისეთი მსხვილი კაპიტალის და ახალი ტექნოლოგიების მფლოებლი ქვეყნები როგორიც ამერიკაა და სხვა ევროპული ქვეყნები იყყვნენ შედარებით იოლად ახერხებდნენ,თუმცა ევროპაში მაინც ხდებოდა ხელისუფლების უფრო აქტიური ჩარევა ეკონომიკაში.  მერე ნელ-ნელა ხვეწდნენ  ტექნოლოგიებს ართულებდნენ, იღებდნენ გაოცდილებას, ამსხვილებდნენ საწარმოებს მოგების რეინვესტირების, თუ ბირჟაზე ახალი აქციების გამოშვებით და ახალი აქციონერების მოზიდვით. ასე რომ ეს ყველაფერი იწყებიდა მარტივად, მარტივიდან რთულისაკენ მოძრაობით. არაევროპულმა ქვეყნებმა რომლებმაც დააგვიანეს რაიმე მიზეზის(ან კაპიტალი არ ქონადთ საკმარიის ქვეყანაში, ან არ იყო საჭირო ტექნოლოგიების მცოდნე ადამიანები, ან არ იყო საჭირო პოლიტიკური გარემო, ან ესპანეთივით გაზარმაცებული და ტექნოლოგიებს ჩამორჩენილები აღმოჩნდნენ, ან კიდე სხვა) გამო ინდუქტრიალიზაცია, მერე უიმედოდ ჩამორჩნენ და ამის მერე უკვე ვეღარ მოხერდა იქაც, რომ მსხვილი საწარმოები, რომლებიც სიმდიდრის ნამდვილი წყაროა(რადგანაც იღებენ ცოდნისა და მასშტაბის რენტას. მსხვილი კაპიტალი, ახალი ცოდნა და საჭიროა მასშთაბებეი ის ბარიერებია რაც სხვებს ხელს უშლია ამ დარგებში შესვლას და ამიტომ ისინი ნორმალურზე მეტ მოგებას იღებენ, ვიდრე საშუალო და მცირე საწრმოები, სადაც კონკურენტების რიცხვი დიდია და შესაბამისად მოგება მცირე), ვეღარ შეიქმნენ თავისით, არადა ელოდებოდნენ როდის მოხდებოდა ისე როგორც ამერიკაში.
ახლა წარმოიდგინეთ რა სირთულეებს ხვდება ჩამორჩენილი ქვეყნების, რომ საჭირო მსხვილი საწარმოები შეიქმნას. ეს მსხვილი საწარმოები რომ თავისით შეიქმნას, ახლა სულ უფრო მეტი კაპიტალია  საჭრიო, სულ უფრო მეტი საჭირო კადრების მობილიზება, სულ უფრო მეტი ცოდნაა საჭირო, სულ უფრო დიდ ბაზრებზე წვდომა, რადგანაც რაც უფრო რთულდება წარმოება, სულ უფრო მეტად მასშტაბური ხდება იგი და ამიტომ მათთვის სულ უფრო მეტ როლს თამაშობს მასშთაბის ეფექტი, ანუ მოითხოვს სულ უფრო დიდ ბაზრებს, რომ წარმოება ეფექტური იყოს. რადგანაც როცა წარმეობაში დიდი კაპიტალი იდება იმისათვის, რომიგი მოგებაზე გავიდეს მოითხოვს სულ უფრო მეტი პროდუქციის წარმოებას, მას ფიქსირებული დაბახარჯები დიდი აქვს, რადგანაც დასაწყისში დიდი ფული უნდა ჩაიდოს მაშინვე. ჰოდა ახლა წარმოიდგინეთ რამდენია ალბათობა (საინტერესოა თუ დათვლიან ამას დაზღვევის მუშაკები, ალაბათობების დათვლა ყველაზე უკეთ მაგათ ეხერხებათ), რომ ვინმესგან ორგანიზების გარეშე, ამდენმა საჭირო ფაქტორმა მოიყარო ტავი? ანუ საჭირო კადრები ერთად მობილიზდეს, მსხვილი კაპიტალი მოგროვდეს, საჭირო ცოდნის ადამიენბი მოგროვდეს, ბაზარი იპოვონ, ერთმენთშ ენდონ და ა.შ.   ნეტა ხვდებიან კი ეს ჩვენი მემარჯვენეები, რომ ამის ალბათობა პრაქტიკულად ნულია? ისე ამ კუთხით არცერთ სახელმძღვანელლოში არ არის განხილული ინვესტიციების საკითხები. იქ მარტო მარტივი მე-19 საუკუნის დროინდელი მოდელებია, რომელიც იმ დროინდელ რელაობასთან უფრო ახლოს იყო ვიდრე დღევანდელთან. მარა იმ დროს ჩვენ უკვე ჩამოვრჩით, ახლა კი სხვა რეალობაა, რომელიც სულ სხვა მოდელებს მოითხოვს, რომ სწორად ახსნას მიმდინარე მოვლენები. დღეს უკვე შეუძლებელია რაიმ ე საქმე წამოიწყო და მერე ნელ-ნელა აფართოო. კონკურენციას ვერ გაულებ და გაკოტრდები. ახლა უკვე ყველაფერი ერთაბაშად უნდა გააკეთო, ყვეაფერი რაც სხვებმა ათეული წლების განმავლობაში ხვეწეს და გამოცდილება მიიღე. ახლა ამოცანა ბევრად უფრო გაძნელებულია და დღეს ამ ამოცანას მეწარმეები ვერ გადაწყვეტენ. მარა მალე მოვა დრო რომ ყველაფერი ისე განვიტარდება და გაძვირდება, რომ უკვე სუსტი სახელმწიფოებიც კი ვეღარ მოახერხებენ ხელისუფლების დახმარებიტაც კი დაწევას და ასე მუქთად გახდებიან დიდი სახელმწიფოების საკბილო.
იმის იმედად ყოფნა, რომ რომელიმე უცხოელ ინვესტორთა ჯგუფი როდესმე გადაწყვეტს, მისთვის კულტურულად უცხო ქვეყანაში (არადა სწორედ ეს უფრომ მნიშვნელლოვანი ფაქტორი ყოფილა ინვესტიციებსი გადატანისას, ვიდრე გადასახდები და საერთოდაც ჩვენში იმაზე ბევრად მეტ მნიშვნელობას ანიჭებენ გადასახდებს ვიდრრე რეალურად აქვთ. გადასახადები უხეშად შეიძლება შევადაროთ ტვრითს, მარა როცა მანქანა არ ვარგა ტვირთების შემსუბუქება არაფრის მომცემია, სულ რომ არაფერი დაადო მას, მაინც  არ დაიძვრება, თუ მექანიზმი აქვს არეული) რამდენიმე ატეული მილიარდის ჩადებას და აქ მსხვილი საწარმოს აშენებას და გადმოიტანს აქ მოწინავე ტექნოლოგიებს არის სრული უტოპია. მარტო შრომატევად დარგებში გადმოიტანენ, ან მოძველებულ ტექნოლოგოებს, რომელიც უკვე წამგებიანი ხდება საკუტარ ქვეყანაში და მან კიდე სხვა რამის კეთება არ იცის და იძულებულია ისევ ეს საქმე გააგრძელოს, ან ნედლეულის მოპოვებაში, ცოტა ტურზმში, ცოტა ლოჯისტიკაში, რომელიც ისევ მას ჭირდება. ან კიდე თუ დიდი ბაზარი აქვს რომელიმე ქვეყანას და ამ ქვეყანას მათი პროდუქციისათვის შეზღუდვები აქვს დაწესებული, მაშინ შეიძლება საამწყობრო საწარმო დაარსოს, სადაც ლაპარაკიც კი ზედემტია რაიმე ახალ ტექნოლოგიებზე. ამ საწრმოს ტექნოლოგიური სირთულე დიდად არ ცილდება ,,ლოგოს” სათამაშოების აწყობის სირთულეს. სამწყობრო საწარმოს ფორმალურად დარსებით ახერხებს იმ დიდ ბაზარზე შესვლას და ხშრიად იქმნება ილუზია ვითომ რომელიმე ქვეყანაში  რაიმე დიდი ინვესტიცია განახორციელეს.
დიდი რაოდენობით უცხოური ინვესტიციები კიდე რამდენიმე მიზეზი გამო არ არის სასურველი. ჯერ ერთი რომ მოგების დიდი ნაწილი ქვეყნიდან გადის, ზოგი პირდაპირ მოგების სახით და ზოგიც უცხოელ მენეჯერებზე გადახდილი დიდი ხელფასების სახით (ესეც ერთერთი გზა მოგების გატანის) და მერე კიდე მსხვილი უცხოური საწარმო ხშრიად ქვეყნის შიდა პოლიტიკის საკითხებშიც ერევა (აქვს დიდი ფინანსური რესურის და ამის მეშვეობით შეუძლია პოლიტიკოსებზე ზემოქმედება) და შეუძლია ხელისუფლება დააშანტაჟოს კიდეც. ხშირად რეზიდენტების თავშესაფარი და დაფინანსების წყაროც ხდება ხოლმე.
მასეთი მსხვილი და საჭირო საწარმოების მშენებლობა მარტო ჩვენით უნდა მოვახერხოთ და არ უნდა გვქონდეს ვინმეს დახმარების იმედი. სწორედ ეგ საწრმოებია ეკონომიკური ლეთილდღეობისა და სიძლიერის გასაები და ამას არავინ მოგვცემს ასე იოლად. მით უმეტეს ეს პრობლემა გადაუჭრელია კერძო ქართველი და თუნდაც არაქართველი ინვესტორისთვისაც კი.

გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ!
დღეს შევესწარი მარტყოფში დადიოდა საგადასახადო, პატარა დარღვები აღმოუჩინეს, მარა ხალხი არ დაჯარიმეს. მაგი არ არის სწორი. თუ ხალხმა შიშიდ აკარგა და იფიქრეს, ომ ესენი მაინც არ გვაჯარიმებენო მერე საერთოდ ვერ იმუშავებს საგდასაახდო. არც ის ვარგა რომ იმხელა ჯარიმები დადონ, რომ ერთბაშად გააკოტრონ ადამიანები. ჯობია იყოს მცირე ჯარიმები, მაგრამ შემოწმებები ხშირი და სამართლიანი. თუ დარღვევა აღმოაჩნდება არ უნდა ეპატიოს და სამართლიანად, მარა არა სასტიკად უნდა დაისაჯოს. ხალხი უნდა მიეჩვიოს გადასაახდების გადახდას და მაას აღზრდა ჭირდება. თუ წელიწადში ერთხელ შეამოწმებ და იმხელა ჯარმებს მიარტყამ, რომ მერე ვეღარ გააგრძელებს მუშაობს, ეს საერთოდ მოკლავს ეკონომიკას. ჯარიმები უნდა ოყოს ისეთი, რომ არ დაქვიოს მეწარმე, მარა ამავე დდროს მისი ადახდა არ უნდა იყოს სასიამოვნო და ბუნებრივია როგორც ახლაა, გადაუხდელობის განმეორების შემთხვევაში ჯარიმა უნდა გაიზარდოს.
მარა ეს ყველაფერი ამის გამო კი არ დავწერე. ეს ისედაც კარგად იციან უჩემოდ, მარა მე მგონი პერიოდულად ჯობია უბანში ხმა დაარხიონ, რომ საგდასახადო დადის და ამოწმებს ობიექტებსო. ისინიც დაენახონ ხალხს და რამდენიმე შემოწმება განახორციელონ. იმ დღეს ყველა ამოარტყამს ჩეკებს. არაა აუცილებელი, რომ ვინმე გამოიჭირონ, თუმცა ხანდახან აუცილებელია ვინმე თავგასული სხვების დასანხად მაინც დაისაჯოს და რაც უფრო თავგასული იქება მით უფრო მკაცრად.  ასე რომ მე მგონია ჯობია მუმდმივად იარონ უბანში და მეწარმეები მუდამ ელოდნენ საგდასახადოს და იყვნენ სულ დისციპლინირებულად, ვიდრე ათსში ერთხელ შეამოწმონ და გადაბუგონ მთელი ფირმა და დაახრჩონ კომპანია და დაახურინონ. მოკლედ ჯობია საგდასახადომ იმუშავოს უფრო მეტი, უფრო ხშირა იარონ უბანში და ნაკლებად სასტიკად მოიქცეს, ვიდრე იშვიათად გამოვიდნენ და მერე ობიექტების ისე დააჯრაიმონ, რომ ხალხი გააუბედურონ. შეიძლება უბრალოდ უბანში გავლით და გამყიდველებში მოლანდებითაც კი იმ დღეს დისციპლინირენულად მუშაობა აიძულონ მთელს უბანს. უნდა იყოს საგდასახადოს მუშაკი რომელსაც ცნობენ და რომელიც მართლაც განახორციელებს შემოწმებებს, რომ იმ საგდასახადო მუშაკის უბანში გამოჩენით იმ დღეს მეწარმეებში შიში იყოს და დისციპლინა და უნდა იყოს კიდე ინკოგნიტო შემომწმებელებიც, რომ არ იყვნენ დარწმუნებული, რომ როცა ნაცნობი ინსპექტორი არ დადის უბანში, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ვინმე მაგათ არ ამოწმებთ. მოკლედ მუდმვად კონტროლის განცდა ჯობია გავუჩინოთ, ვიდრე სასტიკად ვაჯარიმოთ. თუმცა ზოგჯერ ესეც გახდება საჭირო.  ახლა ჯარიმა 200 ლარი ყოფილა. პირველ შემთხვევაზე სავსებით საკმარისია რომ დაშინდნენ. პირველ შემთხვაზე უფრო დიდი ჯარიმა ზედემტია.

საბაჟო ტარიფებზე!

როცა იმპორტზე საბაჟო გადასახადის აწევაზე ვფიქრობდი მეფიქრებიდა, რომ ისეთ ელასტიური მოთხოვნის  საქონელზე როგორიცაა ელექტრო და საოჯახო ტექნიკა მოთხოვნა მკვეთრად დაეცემოდა და ბევრი იმპორტიორი გაკოტრდებოდა, ან სარეალიზაციო ქსელს შეამცირებდნენ და ბერი ადამიანი უმუშევარი დარჩებოდა, თორემ ისე ასაწევია მაგ საქონელზეც საბაჟო ტარიფები. მარა როგორც დოალრის გაძვირებამ აჩვენა ჩემი შიშები გადაჭარბებული ყოფილა. 30 %-იან ლარის გაუფასურებას არ მოყოლია ზემოთ ხსენებული სარეალიზაციო ქსლების შემცირება, ან გაკოტრება (ოკეი, ელიტელექტრონიკსი, სმაილი და სხვა. ასეთებს ვგულისხმობ). ეს თან ეკონომიკური რეცესიის დროს. ასე რომ თუ ცოტა მეტი ზრდა გვექნება ეკონომიკის ეს სფერო 5-10%-იან საბაძო გადასახადის ზრდასაც გაუძლებს. თუმცა ამ ეტაპზე როცა ისედაც 30%-ით გაუძვირდათ საქონელი და შესაბამისად საბაჟო გადასახადებიც ჯერ ამისი გაკეთება არ ღირს(როცა ლარი ასე გაუფასურებულია და ახალი წინასწორობა არ დამყარებულა ამ კურსზე), მარა ყოველ შემთხვევაში დოლარის გაძვირებამ აჩვენა, რომ ეს დარგი საკმაოდ მყარი ყოფილა და არ დაიქცევა ეს დარგი, მომავალში, რომ საბაჟო ტარიფები ყვეალფერზე 5-10%-ით აიწიოს. მომავალში კი იმპორტულ საქონელზე სამომხმარებ,ლო სესხების გაცემაც უნდა შეიზღუდოს და განვადებებიც და რაც შეიძლება მეტი ადგილობრივი კაპიტალი უნდა იქნას მიმართული ადგილობრივი წარმოების გამოცოცხლებაში, ან ინვესტირებაში, თორემ ეს სამომხმარებლო სესხები და განვადებები სინამდვილეში უცხოური წარმოების გამომცოცხლებას ხმარდება და არა ქართულისას, რადგანაც ის სესხები სწორედ იმპორტული საქონლის შეძენაზე იხარჯება.

1,893 Responses to სხვადასხვა

  1. მშენებლო ის რეგულაციები ბუნებრივია შეამცირებს ახალი მშენებლობების წამოწყების რაოდენობას, მარა ეს შემცირება იქნება იმ ავანტიურისტული პროექტების ხარჯზე, როცა მშენებლი ისე იწყებს მშენებლობას, რომ არც კი იცის მოახერხებს თუ არა მის დამთავრებას. ასე რომ ეს რეგულაცია შეამცირებს მშპს-ს მაჩვენებელს, მარა ეს მოხდება იმის ხარჯზე, რომ არ დაიწყება ის მშენებლობები, რომელიც მერე არ მტავრდება და ბოლოს მაინც უნდა ჩამოიწეროს და აზრალში გატარდეს, ანუ ტყუილად იყრება ფული და ზარალდება ხალხი. დღეს ასეთი მშნებელობები სანამ მშენბელობის პროცესშია ემატება მშპ-ს და ზრდის მის მაჩვნებელს, არდა სინამდვილეში ეს თანხა წყალში გადაყრილი ფულია და შემდეგ წლებში დარიცხული ცვეთით შემაცირებს მშპ-ს. მიმდინარე პერიოდში კი ზრდის. თან წყალში გადაყრილი ფულია და მშპ-ს მიმიდნარე ზრდა სინამდვილეში მოჩვენებითია და რეალურად არის ზარალი. ამიტომ მართალია რეგულაციები მშპ-ს შეამცირებს, მარა სინამდვიელშ ამოგადებს იმ მოჩვენებით ზრდას, რომელიც რეალურად ზარალია და არა ზრდა და ამიტომ უფრო ზუსტი იქნება მშპ. წარმოვიდგინოთ, რომ დაიწყო 10 მშენებლობა ქვეყანაში. ყველა სახლზე დახარჯული თანხა გატარდება, როგორც მშპ-ს ნაზრდი. მაგრამ მოხდა ისე რომ ეს მშნებლობა არ დამთავრდა. ხალხმა ფული გადაიხადა, მარა არცერთი ბინა არ მივიდა ბოლომდე. ამ სახლს ყოველ წელს დაერიცხება ცვეთა 10% და 10 წელიწადში ჩამოიწერება მთელი თანხა, ანუ რეალურად მთელი თანხა წესით პირველსავე წელს უნდა ჩამოწერილიყო, მარა 10 წელზე გაიწელა. გამოდის, რომრაც მიეწერა მშპ-ს მერე ნელნელა ჩამოიწერა და რეალურად გამოვიდა, რომ ის თანხა წყალში გადაიყარა და არაფერი შექმნილია, როცა შეიძლებოდა იმ თანხით რეალურად რამე შსექმნილიყო. თუ ამ მშენებლობებს არ მივცემდით დაწყების უფლებას, ის ანხა სხვა საქმეზე დაიხარჯებოდა, უფრო მომგებიანზე, ან ბოლო-ბოლო სხვა მშენებლობებიდან ნაწილი ბინის მსურველი დანარჩენ ვთქვათ 8 სახლში გადანაწილდებოდა და 8 სახლი მაინც აშენდებოდა ბოლომდე, იმის ნაცვლად, რომ არცერთია რ აშენებულიყო და 10 სახლის ფული წყალში გადაყრილიყო.
    მშპ კი მხოლოდ 8 სახლის მშენებლობის დაწყებას აჩვენებდა თავდიან 10-ის ნაცვლად და შეიქმნება ილუზია თითქოს რაღახც შეაფერხა ამ რეგულაციებმა, რელაურა კი გადაარჩიან თანხა და ყველა საქმე მივა ბოლომდე. კრიტიკოსები აუცილებლად იტყვიან, რომ ეს რეგუალცია აფერხებს სამშენებლო დარგის ტემპს, მარა ეს რეალურად მასე არ არის.

  2. ადრე დავწერე, რომ ისტორისს წიგნებში ისეა დაწერილი, თითქოს ფარნავაზის დროს იბერებსა და მეგრელების პოლიტიკუი ინტერესები შემთხვევიტ დაემთხვა ერთმანეთს და ამიტომ მოხდა ქვეყნის ერთ სამეფოდ გაერთიანება, შემთხვევუთი პროცესით. ჯერ ერთი შემთხვევითი პროცესი სავარაუდოდ ამდენ ხანს ვერ გაძლებდა და ასე მტკიცე ვერ აღმოჩნდებიდა და მეორე როგორც ადრე ვთქვი, არაფერი ავალდებულებდა დაჩის ფარნავაზის ქვეშერმდომი გამხადრიყო. დაეხმარა ომში, ორივემ თავისი საქმე გააკეთა და დაიშალენ. რატო უნდა დაეთმო პირველობა ფარნავაზისათვსი და ან რატო ეუბნება, რომ შენ გმართებს უფრსობაო?
    ამას გარდა წარამართული რელიგიური შეედულებები იბერებშიც და მეგრელებშიც არის აბსოლუტურად იდენტური და როგორ შეიძლება, რომ ეს შემთხვევით მოანთესავე ტომებში ასე ზუსტად დამთხვევულიყო, თუ არ არსებოდაბ ამ ტომების ქურუმებს შორის კოორდინაცია. ამ ქურუმების ცენტრი იყო უფლისციხე. ანუ ერთი რელიიგიური ცენტრი ქონდათ, როგორც ახლა ქრისიტანობის დროს. ბავშვების კერძოდ კი 12 წლის გოგოებსი მზისადმი შეწრივის რიტუალი არსებოდბდა და აბსოლუტურიად იდენტური იყო მარტვილშიც, ბორჯომის სოფელ მზეთამზეშიც და უფლისციხეშიც. როგორ შეიძლება ეს მომხდარიყო, თუ არ იყო საკამოდ მყარი კოორდინაცია და ალბათ სუბორდინაციაც ქართული ტომების ქურმებს შორის ფარნავაზამდეც.

  3. დოლარიზაციის შემცირების არსი იმაშია, რომ დოლარი ნაკლებ კომფორტული უნდა გახდეს მოხმარებსიათვის, ეს ერთგარად შეამცირებს მასზე მოთხონას. მიუხეადავად ამისა დოარი მაინც არ დაკარგავს დაგროვების საშუალების ფუნქციას, სანამ ლარი არ დასტაბილურდება, მარა მანამდე ჯერ მაინც უნდა შევამციროთ დოლარის მოქმედების არეალი და მინიმუმამდე დავიყავნოთ იგი. გარდა ამისა თუ სესხები ლარებზე გადავა ლარისკრუსი ისე მტკივნეული არ იქნება მოსახლეობისათვის. ისინი ლარისკურსის გაფუჭებას ძირიტადად ელექტროსაქონელზე ფასების მატებით იგრძნობდნენმარტო. სხვაზე არაფერზე არ მოუხდენია გავლენა ლარი კურის დაცემას, რადგანაც პარალელურად ბენზინიც იაფდებოდა.
    როცა ბანკებს ადმინისტრაციულად შეეზღუდება დოლარებში სესხების გაცემა, მაშინ იძულებული იქნებიან იფიქრონ უფრო მეტ ლარის რესურსის მოზიდვაზე და ამიტომ გაზრდიან როგორც საანაბრე პროცენტს ლარზე ასევე საპროცენტო განაკვეთს ლარის სესხებზეც და ეს პროცენტი იქნება რეალური პროცენტი ლარში გაცემული სესხებისა, რადგანაც იქ გათვალისწინებული იქნება ლარის კურსის დევალვაციის რისკიც. სამამგიეროდ ეს საპროცენტო განაკვეთი თავიდანვე ცნობილი იქნება მსესხებლისათვოს და არ იქნება გრძელვადიანი სესხებსიათვის სავალუტო რისკები. სესხი უფრო პროგნოზირებადი იქნება და ლარის კურსი ცვლილება დიდ უბედურებად არ მოევლინება მსესხებლს.
    გოცირიძემ თქვა, რომ ლარზე ანაბრების საპროცენტო განაკვეთი უნდა აგზარდონ ბანკებმაო, მაგრამ ჯერ ერთი ამას თავიი ნეით არ იზამენ და მერე კიდე ვერ განსაზღვარ თუ რამდენით უნდა გაზარდონ. ამიტომ როცა დოლარზე სესხების გაცემას აუკრძალავ და ლარის რესურსზე მოთხოვნა გაჩნდება, მაშინ ანაბრებზე პროცენტები ლარებშიც და დოლარებშიც თვსთავად დაჯდება იმდენზე რამდენიც საჭიროა იქნება. ასე რომ გოცირიძე რომ ამობოს ანაბტრებზე პროცენტები განვსაზღვროთო, მაგითი კი არ უნდა დავიწყოთ არამედ პირიქით, დოალრებში სესხების გაცემის შეღუდვით და მერე ლარის ანაბრის პროცენტიც დარეგულირდება თავისით.
    მერე თუ ბანკებს ძვირი ლარები ექნათ, და იაფი დოალრი, მაინც შეეცდებიან სესხების დოლარებში გაცემას, რადგანაც მოთხოვნა იაფ სესხზე იქნება და არა ძვირ ლარის სესხზე. ასე რომ ამ გზით არა მგონია დოლარიზაციის პრობლემას ეშველოს.
    ჯერ დოლარი უნდა გავხადოთ არაკომფორტული ვალუტა საქართველში, მეორე ეტაპზე კი ლარის კურსი სტაბილურობაზეც უნდა ვოზრუნოთ, რომ ლარმა დაგროვების ფუნქციაც შეასრულოს.

    • შეიძლება დაგროვების ფუნქციაზეც გარკვეული პრობლემები შევუქმნათ დოლარს, მარა ეს შემდეგ ეტაპზე. მაგალითად დოალრში განაღდების ლიმიტების დაწესება, ან რაიმე საკომისიოს შემოღება, ან რაიმე ხელოვნური რეგულაციები კიდე, მარა ეს ჯერ საჩქარო არ არის.

  4. როგორ შეიძლება რომ სკოლებში ფიზიკის კურსი ისე დაამთავრონ, რომ არ ასწავლონ ბავშვებს რა არის რეზონანსის მოვლენა ზოგადად და როგორ მუშოაბს უმარტივესი რადიო. ან როგორ არ უნდა ჩაუტარონ მარტივი ცდა, როცა ერთ ოთახში მიღებული ნაპერწკალი, როგორ მეორდება რეზონანსის გამო მეორე ოთახში. მთელი დღევანდელი ტექნიკა და ტექნოლოგიები ხომ სულ ამაზეა აწყობილი, ციფრულის გარდა? ანუ როგორ შეიძლება მანძილზე უშუალო შეხების გარეშე გადასცე ინფორამციაც და უბარლოდ გააჩინო ცეცხლიც კი.
    ეგ კი არა ციფრული ტექნოლოგიების უმარტივესი წრედებიც კი შეიძლება ააწყობინონ. მაგალითად სულ არ არის ძნელი უმატივესი კალკულატურის სქემის საკუთარი ხლით აწყობა და უცებ გაიგებენ მთელს არსს ციფრული ტექნოლოგიებისას. მართალია ჩვენ ასეთ ლაბორატოიულებს ფიზიკურზე მესამე კურსზე გვიტარებდნენ, მარა სკოლებშიც შესაძლებელია მარტივი ლაბორატორიულები ჩაუტარონ და აზრზე მოიყვანონ ბავშვები. მერე კი შეიძლება ვიღაცეები ასეთი ტექნლოგიებით უფრო ღრმად დაინტერსდნენ. დრეს უკვე არც ციფრული ტექნოლოგიები აღარ არის ისე ახალი, რომ სკოლებში ძირითადი არსი ვერ გავაცნოთ ბავშვებს.
    მარა ჯერ სკოლებშ ტუალეტების პრობლემა უნდა მოგვადეს, თორემ გადაუგვარდათ ბავშვებს ნაწლავები და თირკმლები ამდენი შეკავებებით. მერე ახლა ეჩვევიან სიბინძურეს და მერე კი სუფთა ტუალეტები და ჰიგიენა უფრო საყოველთაო გახდება, ბავშვობოდანვე გაუჯდებათ ბუნებაში, მოიკლებს ენტეროვირუსებსი და ნაწლავური ინფექციების რიცხვიც.

    • ყველა სკოლაში უნდა იყოს მენიერებისა და ტექნიკის წრე და ლაბორატორია, სადაც მსურველი ბავშვები ჩაეწერებიან, როგორც ჭადრაკის წრეში ეწერებიან და იმ ლაბორატორიებში რაღაცეების კეთებას ისწავლიან. მაგაკითად მარტივი რობოტებს და სხვა. ასეთივე, ოღონდ უფრო მაღალი დონის თავისუფალი ლაბორატორიები უნდა იყს ყველა უმაღლეს სასწავლებელში სადაც ტექნიკური საგნები ისწავლება. იქ მსურველ სტუდენტებს უნდა ქონდეს შესაძლებლობა, რომ იჩხერკედელაონ და უბრალოდ თავისი ფანტაზიები რეალობად აქციონ.

      • უმაღლეს სასწავლებლებში სადაც ქიმიას და ბიოლოგიას ასწავლიან ყველაგან უნდა აჩვენონ ექსპერიმენტი გენურ ინჟინერიაში. ბენდუქიძის ინსტიტუტში ქონდათ ერთი პერიოდი ესეთი ცდები ვირუსებზე. ამერიკაში ყველა უმაღლეს სასწავლებლების სტუდენტებს(ფაკულტეტის მიუხეადავად) ურჩვენ, რომ თანამედროვე ბილოგიისა და გენური ინჟინერისს კურსები გაიარონ. ყველა უმაღელს სასწავლებლებს უნდა მოეთხპვოს ქიმიისა და ფიზიკის, თუ საინჟინრო ლაბორატორიის ქონა. ამაზე უკეთეს იქ მაინც ვერაფერს ასწავლიან.

    • მთელ საქართველოს ბანკებში, თუ მევახშეებტან აქვთ უძრავი ქონება დაგირავებული და ხშირად წარმოდგენა არ აქვთ რა ვალდებულებებს იღებენ ამ დროს. ამიტომ სამოქაქლოში, რომ ასწავლონ რა არის იპოთეკა, თავდება და მსგავსი ვალდებულებები მე მგონი უკეთსი იქნება და ზოგი მაინც არ გაეხვეოდა შარში და წიანსწარ ეცოდიენბოდა რა ვალდებულებეს აწერს ხელს, როცა ვიღაცას თავდებში უდგება. ხშირად სოფლებში მეძბლეს ბინებს უდებენ იპოთეკაში, ან თავდებში უდგებიან და მერე მთელი სოფლეი უსახლკაროდ რჩება.

  5. ერთი დაათვლევინონ მემარჯვენეებს თუ რამდენია ალბათობა იმისა, რომ მსხვილი მაღალტექნოლოგიური საწარმო თავისით გარედან ჩარევის გარეშე აეწყოს. რამდენი წელი დაჭირდება ამას საქართველოში და მერე იმ პერიოდის განმავლობაში სად წავ სხვა ქვეყნების ტექნოლოგიები და უცებ გახდება ნათელი, რომ სულ ზღაპორებია რასაც მარტივ სახელმძღვანელოებში წერენ მარტივ მოდელებზე დაყრდნობით, სადაც იგულისხმება, რომ ტექნოლოგიებსია და კაპიტალის მოძიება საერთოდ არ არის პრობლემა. მაღალ განვიტარებულ ქვეყნებძში მსხვილის აწარმოების თავისით გაჩენის ალბათობა ბერად უფრო მაღალია, რადგაანც იქ უფრო ემტი ხელსაყრელი პიროებბია. ჩვენთან კი როდის მოგვარდება ეგ პრობლემები და მაინც რომც მოგვარდეს მაინც ვერ მოხერხდება იმდენი რესურსების თავისით მობილიზება ისე ამრტივად, როგორც ეს განვითრებულ ქვეყნებშია უფრო მეტად ხელმისაწცვდომი.
    იქ მსხვილი საწარმოები მარტივიდან და იოლიდან ვითრდებოდნენ რთულისაკენ. დღეს კი თუ გინდა კონკურენტული საწარმო ააშენო, უცებ უნდა გააკეთო ყვეალფერი ის რასაც ისინი საუკუნეები აწყობდნენ და რის გამცდიელაბსაც ამ პერიოდში იღებდნენ. ეს პრობლემები არ არის მხედველობაში მიღებული არცერთ სახელმძღვანელოში, რდა სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება ეს პრობლემები. ადრე კი მაშინდელი რეალობა იმ მარტივი განხილულ მოდელებთან ახლოს იყო, ახლა კი ის ძველი მოდელები სულ უფრო ცილდება რეალობას.

  6. დიასპორა საზღვრგარეთ სასარგებლოცაა. დიასპორას მომავალში, როცა ისეთი მტავრობა გვეყოლება, რომელსაც გათვლილი ექნება ნაბიჯები და ეკონომიკის და წარმოების აწყობას მოახერხებს, შეუძლია დიდი სამსახური გაგვიწიოს ისე, რომ საკუტარ ტავსაც ასარგებლოს და ჩვენც, მარა ეს ცალკე საკითხია. მე ერთი მიკვირს რატო ვერ ახერხებენ ქართველები თუნდაც საბერძნეთში ისეთი სხვა ბიზნესებეთან შედარებით მარტივ ბიზნესებში წარმატების მიღწევას, როგორიცაა თუნდაც სარესტორნო ბიზნესი. რატო ვერ ვახერხებთ ქართული საკვებისა და ღვინოების პოპულარიზაციას საბერძნეთში? როცა ამხელა დიასპორა გვყავს, რატო ვერ ახერხებენ ქართველები ბერძენ ნაცნობებში და ახლობლებში ქართული მართალც მარალი ხარისხის და ორგინალური საკვების პოპულარიზაციას? კაი ახლა კრიზისში არიან ბერძნები, მარა მომავალში (რადგანაც სულერთია საბერძნეთს ევროკავშირი მაინც არსად გაუშვებს, უბრალოდ ძალიან დაივალებს) საბერძნეთი ჩვენთვის შეიძლება კარგი ბაზა გახდეს ევროკავშირში ქართული პროდუქციის გასატანად და გასაცნობად. კერძოდ ჩემი აზრით ყველაზე მეტი შანსი ამ ეტაზე ქართულ რესტორნებსა და ღვინოს სწორედ საბერძნეთში აქვს და არა ჩინეთში. რატო ვერ ახერხებს ქართული დიასპორის დარაზმვას და ხელშეყობას საქართველოს მტავრობა, რომ თუნდაც ეს მარტივი პროდუქტები მაინც გახადოს ქართული დისაპორის მეშვეობით პოპულარული საბერძნეთში და ამით მიეცეთ ქართველებს იქ საკუთარი მცირე ბიზნესების წამოწყების საშუალება? ქვეყნის კულტურას, საკვებს და მსგავს რამეებს პოპულარიზაციას სწორედ დიასპორები უკეთებენ. სწორედ იმიტომა ჩინური რესტორნები ასე პოპულარული, რომ მტელს მსოფლიოში არიან მოდებული ჩინელები და მოახერხეს და პოპულარიზაცია გაუკეთეს ბაყაყებსა და ლოკოკინებს (ცოტა უტრირებულად რომ ვტქვა), ეგზოტიკური ელფერი მსიცეს და ამით მშვენივრად სარგებლობენ, თორემ არამგონია ქართული სამზარეულო მართლა ასე ჩამოუვარდებდოეს ჩინურს. დიაპორები არიან როგორც გამტარები და ყველაზე მეტი გამტარი ახალ ქვეყანაში სწორედ საბერძნეთში გვყავს. მიუხედავად იმისა, რომ საბერძნეთში მძიმე კრიზისია, ჩემია ზრით სწორედ საბერძნეთის ბაზარია რუსეთისა და ჩინეთისაზე უფრო პერსპექტიული ჩვენთვის და თქვენ ნუ იდარდებთ, რომ საბერძნეთს ახლა კრიზის აქვს. ევროპა მას მაინც მისცემს ფულებს და მაინც იქნება საბერძნეთი უფრო გადახდისუნარიანი და უფრო ნაკლებ რისკიანი ქართული პროდუქციის შესათვისებლად და მოსახმარად ვიდრე რუსეთი, ან ჩინეთი. ევროპას საბერძნეთისაგან მართლამდიდებლობის დათმობა უნდა და ამას ისე მიაღწევენ, რომ ფულებს დაყრიან იქ ქრთამებად ჩენჩად, ასე რომ საბერძნეთი კრიზისის მიუხედავდ მაინც მსყიდველუნარიანობას შეიანრჩუნებს(ახლაც 54 მილიარდიან ევროიანი ახალი ტრანში გამლუყვეს) და ჩვენი მტავრიბა ახლა სწორედ ამ გზით უნდა შეეცადოს გზის გაკვალვას ევროკავშირის ბაზრებზე, თორემ პირდაპირ გერმანიისა და საფარანგეთის ბაზრებზე ჩვენ ვერ მოვხვდებით. ჩვენი დიასპორა საბერძნეთში ფაქტიურად ჩვენი ეკონომიკური აგენტებია და ამით მათაც უნდა იხერონ და ჩვენც, ქართული სამზარეულოს პოპულარიაზაციით საბერძენთში. სამზარეულო მხოლოდ პირველ ეტაპზე, მერე კი სხვა რამეებიც უნდა ავაწყოთ და გავაფართოოთ საქონლისა და პროდუქციის წრე. მე მგონი ჩენი მტავრობა არ იყურება იქით საითაც უნდა იყურებოდეს და არ აკეთებს იმას რასაც უნდა აკეთებდეს. უნდა ეხამრებოდეს ქართულ დიასპორას საბერძნეთში ქართული სამზარეულოს და რესტორნების პოპულარიზაიციაში(პირველ ეტაპზე) და მერე ის გაძლიერებული დიასპორა დაგვეხმარება ჩვენ სხვა რამეების გატანაშიც და არა მარტო საბერძნეთში. ეს ჭუჭურუტანა ევროკავშრიში უფრო აქტიურად და სწორად უნდა გამოვიყენოთ. აქედან უფრო დიდი შანსია შევძვრეთ ევროკავშირის ბაზარზე და ამ შანს ვერ ამჩნევს ჩვენი ხელისუფლება. სხვა ბაზრებს ეპოტინება, სადაც ნაკლები შანსი და ნაკლები ,,აგენტურა” გვყავს დიასპორის სახით, სადაც ნაკლები ქართული რესურსი გვაქვს მაინცადამიანც იქ აწვება რქებით დაკეტილ კარებს.
    საბერძნეთის მერე თურქეთი, ესპანეთი და სხვები.
    http://kar.ge/%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9B%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A8%E1%83%98-2015/

    • 11 მილიონ ბერძენში 150 ათასი ქართველი ცხოვორბს, ხოლო 150 მილიონიან რუსეთში კი 800 ათასი, ანუ საბერძნეთში 73 ბერძენზე ერთი ქართველი მოდის, ხოლო რუსეთში კი 187 მტრულად განწყობილ რუსზე 1 ქართველი. ამის მერე კიდე ძნელი დასანახია თუ სად უფრო იოლია ქართული პროდუქციის პოპულარიზიცია? მით უმეტეს, რომ მიუხეადვდ კრიზისა ბერძნები რუსებზე უფრო მსყიდველუნარიანები არიან და დარჩებიან კიდეც, ბაზარიც უფრო სტაბულური და ცივილური აქვთ ვიდრე რუსებს

      • ყველაფერთან ერთად, ბოლოს კიდე უნდა შევისწავლოთ, საბერძნეთის იმპორტის სტრუქტურა, ვნახოთ რომელი ქვეყნიდან რა პროდუქტი შეაქვთ და აღმოვაჩინოთ ისეთი სეგმენტები სადაც შევძლებთ იმ უცხო ქვეყნების პროდუქტების ჩანაცვლებას უფრო იაფად საბერძნეთის ბაზარზე, თორემ იმ საქონელს არავინ შეგვატანინებს საბერძნეთის ბაზარზე, რომელსაც თვითონ აწარმოებენ, რომ უმუშევრობა არ გაეზარდოთ. ეს ჩვენი ხელისუფლება მხოლოდ ასეთი დებილი, რომ ყველას ყვეალფერი შემაოქვს და სუსტ ქართულ საწარმოებს მოძლიერების საშუალებას არ აძლევს.

      • აჭარული ხაჭაპურიც აქვთ? აქ მაგალითად წიწილა შქემრუალდ ძალიან მოსწონთ უცხოელებს და კიდე სხვა. შეიძლება დაკვირვება თუ რას ეტანებიან აქ უცხოელები და ის შევთავაზოთ. არა მგონი ხინკალზეც თქვან უარი. მე როგორც ვიცი მაწვნის სუპიც ძალიან მოსწონთ (ამ დროს ჩვენთან ისე პოპულარული არ არის), ძალიან მოსწონთ ბადრიჯანი ნიგვიზით, კაი ყველით გაკეთებული ხაჭაპურიც არა მგონი არ მოეწონოთ, შეუძლებელია. შემწვარი შებოლილი სულგუნიც აღმოჩენა უნდა იყოს მაგათთვის. თავიდან ამ კერძებით უდნა დავიწყოთ ქართული სამზარეულოთი დაინტერესება და მერე ნელ-ნელა სხვებიც გამოვუჩინოთ და იტყვიან ეს ახალი აღმოჩენა არის ჩვენთვისო.

    • ირანთან სავაჭრო ურთიერთობები ჩვენ ძალიან გვაწყობს. თუ ცოტა კონლურენტუნარიანი ეკონომიკა შექვქმენით, მერე ირანთან ვაჭრობა ძალიან გვაწყობს. ირანს არც ისე კონკურენტული ეკონომიკა აქვს, სამაგიეროდ აქვს ნავთი და გაზი და თუ მისთვის მისაღებ საქონელს ვაწარმოებთ, როგორც ადრე ამბობდნენ, შეუძლია ნავთობ დოლარებით გადაგვიხადოს.
      ჩემი აზრით ჩვენი ხელსუფლება რუსულ და ჩინურ ბაზარს კი არ უნდა აწვებოდეს, არამედ ბერძნულსა და ირანულს. სწორედ ამ მიმართულებებით შეგვიძლია გვქონდეს გარკვეულიწარმატებბი, თუ აღმოვაჩენთ იმ სეგემენტებს ეკონომიკაში, რომლითაც შეიძლაბ ბერძნები და ირანელები დავაინტერესოთ. არადა ეს აეა რის ძნელი,

  7. ანტი მონოპოლიურ სამსახურში ყველა მოქალქეს და იურიდიულ პირს უნდა ქონდეს უფლება, რომ შევიდეს განცხადებით, თუ სადმე იგი შეამჩნევს, რომ ეკონომიკის რომელიმე დარგში, ან სეგმეტზე ადგილი აქვს ხელოვნური, ან თუნდაც ბუნებრიი ბარიერების არსებობას და ანტიმონოპოლიური, ან კონკურენციის სააგენტო ვალდებული უნდა იყოს დასაბუთებული უარი გასცეს თუ არ დაეთანხმება მომჩივანს, ან შეისწავლოს ის საკითხი და დასახოს გზები ამ ბარიერების აღმოსაფხვრელად.

  8. მშრალი ყინული ყოფილა ნაყინის გამყიდველვბს რომ დააქვთ ყუთებით ნაყინის გასაციებლად. ეს იმას ნიშნავს, რომ იგი ძალიან იაფია, მაშინ რა პრობლემა უნდა იყოს, რომ იმერეთში აგვისტოს თვეში, როცა გვალვებია და ყველაფერი ისპობა იმის მიუხედავად, რომ ჰაერი გაჟღენთილია ნესტით და ვერ წვიმს, ამ მშრალი ყინულით კოპიტანირადნ თვითმფრინავებით დავთესოთ ხოლმე აგვისტოში, წვიმები? ეს ძალიან იაფი იქნება და ხალხიც გაგრილდება და მოსავალიც უკეთესი იქნება.

  9. ნეტა ერთი დათვალეთ რამდენია ალბათობა იმისა, რომ თავისით ბუნებრივი და შემთხვევითი პრცესებით, რომ თუნდაც ერთი საშუალო ზომის საწარმო ამოქმედდეს და მერე დაფიქრდით იმ დროში სად წავა დასავლეთი. ეკონომიკაში განხილული მდელებით ეგ ყველაფერი მართლაც მოხდება როდესღაც თავისით, მარა არ წერია როდის და რამდენ ხანში. როდესღაც მართალც მოხდება რაღაც.

  10. ჩვენ უბრალოდ წარმატებული ბიზნესმენები კი არ გვჭირდება, არამედ ალტრუსტი ბიზნესმენები, რომელსაც პირადი მოგება კკ არ აქვს მიზნად, არამედ ბიზნესის განვიტარება და ტექნოლოგიების შემოტანა. ბიზნესემენი ააწყობს ერთ საწარმოს და მერე ცდილობს მის განვითარბეას და გაზრდას. აწყობ ბევრად უფრო რთულია ვიდრე აწყობილის განვიტარება. ამიტომ ურჩევნიათ ნაკლები შრომით მეტი გამოიმუშავონ და ეს გასგებიცაა. ქვეყანა რომ აშენდეს, ამშინ ასეთი ფულიანი და წარმატებული ბიზნესმენების დიდი რაოდენობაა საჭირო. ჩვენ კი ამდენი არ გვყავს. ჩვენ სხვა გზით უნდა წავიდეთ. ჩვენ გვჭირდება ადამიანი, რომლიც მოგებაზე კი არ იფიქრებს, არამედ ეკონომიკის განვითატრებაზე. ანუ ჩვენ გვჭრება ისეთი ბიზნესმენი, რომელიც რაიმე პროდუქციას კი არ აწარმოებს, არამედ უშუალოდ საწარმოებს აწარმოებს, ქმნის მას, ფეხზე აყენებს და მერე ამ აშენებულს გადაყიდის, თუ წარმატებული იქნა, მაშნ უფრო ძვირად, მარა მაინც ეს ბევრად უფრო ძნელი და შრომატევადი საქმეა, ვიდრე ერთის აშენება და მერე მისი განვიტარება.
    მოკლედ ჩვენ გვჭრდება ბიზნესმენი, რომელიც საწარმოებს აწარმეობს და არა პროდუქციას, თან უდნა შეეგუოს, რომ მოგება ექნება ნაკლები და შრომა მეტი. ამ ამოცანისათვის კი საკამრისია რამდენიმე მილიარდი, რადგანაც იგი იტრიალებს. ააშენებს ეს მეწარმე საწარმოს და მერე გადაყიდის წვრილ აქციონერებზე, ან საშუალოზე და შეიძლება იმაზე მეტი ფულიც კი აიღოს ვიდრე ჩადო, მარა ეს მაინც იმაზე ნაკლები იქნება ვიდრე აშენებულის განვიტარება და თან ეს ბევრად უფრო შროამტევადი და სანერვიულო იქნება, სამაგიეროდ საინტერსო და საჭირო.
    მეორე ვარიანტშ კი გვჭირდება მეტი წარამტებული მეწარმე და მეტი თანხებიც, რადანაც მოგებაზე ორინეტირებული მეწარმე წარმტებული ბიზნესიდან ფულს არ ამოიებს და არ გაყიდის აქციებს და არ ააშენებს ამ ფულით ახალ საწარმოს, არმედ ფეხს ფეხზე გადაიდებს და იცხოვრებს ფუფუნებაში ნაკლები შრომით და წვალებით.

    • ე.ი. ჩვენ გვჭირდება ერთი ან რამდენიმე სანდო და კვალიფიციური ალტრუისტი ბიზნესმენი, რომელიც პოდუქციის გამშვებით კი არ იქნბე ადაკავებული, არამედ მისი პროდუქცია იქნება თვითონ საწარმოები და მათი შექმნით და გაყიდვით იქნება დაკავებული, ან იგივე სამუშაო შეუძლაი შეასრულოს ეკონომიკის სამინიტროსაც, მაგრამ ასეთ შემთხვეავში აყაყანდებიან მთელი მსოფლიოს მემარჯვენეები და ატეხავენ ყვირილს რომ საქართველო ერევა ბიზნესშიდ ა რომ საქართველოს მტავრიბა ეხმარება ბიზნესს და ამიტომ არათანაბარ მდგოამრეოაბში აგდებს სხვა ქვეყნის მეწარმეებს და არღვევს ,,სამართლიანი” კონკურენციის პირობებს. სინამდვილეში დღეს ყველა სახელმწიფო ეხმარება ბიზბეს, მარა ამას აკეთებენ ხელოვნურად შექმნილი მილიარდერების ხელით, ვითომ იმ კერძო პირმა გააკეთა ეს ყვეალფერი და სახელმწიფო არაფერ შუაშია. ამ გზით აბითურებენ განვითარებად ქვეყნებს და არ ასწავლიან სწორ გზას განვიტარების თან მართვის ვალდებულებას აკისრებენ სახელმწიოასდმი ლოიალურად განწყობილ კერძო პირს და თვითონ იხსნის პასუხისმგებლობას. განვიტარებადი ქვეყნების მტავრიბებს კი ეუბნებიან, რომ საჭიროა მხოლოდ ხელსაყრელი პირობების შექმნა ბიზნესისათვის და დანარჩენი მეწარმეებმა უნდა გააკეთონ თვითონო, ეს ბრიყვებიც იჯერებენ და ასეთანრიად ინარჩუენებნ დაბალ კონკურენციას საერთაშორისო ბაზარზე მდიდარი ქვეყნები და იღებენ დიდ მოგებებს მემარჯვენე დემაგოგიას აყლილი უტვინო ქვეყნების ხარჯზე. .

  11. ბარში ალაბთ ჰოლანდიური ჯიში ძროხები ჯობია შემოიყვანონ, რომლებიც ბაგაზე იზრდებიან. ბარში სადაც მჭირდო დასხლებაა და ნაკლებია საძოვრები, ამიტომ აქ ინტენსიური სასაქონლო მეურნეოა უფრო გამართლებულია როგორც ჰოლანდიაში.
    რაც შეეხება მთას და ალპურ ზონაში სეონურად მომტაბარე მეჯოგეობას, რასაც მისდევენ საირმეში, გოდერძის უღელტეხილზე აჭარლები და მთის ზონებში ბახმაროში გურულები და სხვა იქ ალბათ ჯობია შვეიცარიული და ავსტრიული საქონელი შემოვიყვანოთ, რადგანაც შვეიცარიაში მთის მცირე მეურნებბები აქვთ და ალპური ზონებიც მეტია. თან შვეიცარიული ყველი ალპური ზონების გამო განთქმულია.

  12. დავოსს ვადარებდი ბაკურიანს. ჩემი ააზრით ყველა პარამეტრით ჯობია ბაკურიანი, მარტო იმით აგებს, რომ დავოსი ევროპის შუაგულია. ბაკურიანი კი მარტო საქართველოს შუაგულია. უკეთესი კლიმატიცაა, უფრო მაღალცაა, კარგი ინფრასტრუქტურა აქვს. ისტორიული რკინიგზა და ბორჯომთან სიახლოვე. მთელი ხეობა კურორტია ბორჯომიდან დაწყებული, უფფრო მეტიც ხაშურიდანაც კი. დავოსში როგორც მივხვდი მდიდარი ტურისტების მისაზიდად მოიგონეს მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი, თორემ იქ გაკეთებული საქმე მე არ გამიგია. ჩვენც რაიმე ეგეთი უნდა მოვიფიქროთ მერე. მშვენიერი სოფლებია ციხისჯვარიც და ინდეზიტიც, აქვს კარგი პერსპექტივა გაფართოების და განვთარების. აქვს პოტენციალი.
    იტალიაში, თურმე ყველ მოედანზე მუსკოსები ცოხლად ასრულებენ მუსიკებს. ჩვენ საკურორტო ქალქებშიც ხო შეიძლება ეგეთი რამ? თბილისსაც არ აწყენდა. ამდენი უმუშევარი მუსიკოსი კაი საქმეებსაც გაკეთებდნენდ ა დასაქმდებოდნენ კიდეც. ან თურქებს რო გავუკეთეტ საერთაოსირსო ფესტივალი და ამითი თავის კუროტს აპიარებენდ ა ტურისტებს იზიდავენ. არ შეიძლებდა კუპატაძისათვის ხელი შეეწყოთ და აქ დახმარებოდნენ იგივეს გაკეტებაში? თურქებმა მოიფიქრეს და აიტაცეს ეს იდეა და დაეხმარენ და ჩვენები ხო დახამრებს ნაცვლად ყველანაირად შეუშლიდნენ ხელს, რომ არიქა ფული არ გააკეთოს უჩვენოდო. ახლა ამათუ ძალისხმევა თურქებს ხმარდება. არ შეიძლება ეგეთი ფესტივალები ბორჯომში, ბათუმში და სხვა საკურორტო ქალქებში მოეწყოს, რომ ტურისტებიც მოიზიდონ და კლასიკური მუსიკაც განვითარდეს? ამ ფესტივალებს იტალიაში ტურისტული სააგენტოები აწყობენ და აფინანსებენო. აქააც უნდა მოხდეს მაგათი კოორდინირება და ამ ფესტივალებისათვის ფული უნდა დავადებინოთ, მერე თვითონაც ისარგებლებენ ამითი.

    • ბორჯომიდან ხაშურამდე, რომ ტურისტები მტკვარზე ტივით ამოგზაურონ და აუხსნან, რომ ეს იყო ეროვნული სატრანსპორტო და სამეურნეო საშუალება ხეების გადაზიდვის ამ ხეობიდან თბილისამდე, მე მგონი ძალიან საინტერსო იქნება უცხოელებისათვის, თან ლამაზ ხეობაში იმოგზაურებენ., ქართულ ტანსაცმელში გამოწყობილი გიდებით ტივებით მოგზაურობა ბორჯომიდან ხაშურამდე. ეს ალბათ ბევრი ქართველისთვისაც მაგარი საინტერესო იქნება და შემეცნებითი, თორემ ასე გონიათ, რომ ტივებს მარტო საქეიფოდ კრავდნენ თბილისში.

      • ბორჯომის ხეობაში ერთდროულად გვაქვს პოტენციური კარლოვი ვარი და დავოსიც.

      • ბორჯომში იყო სოკოს უნიკალური და ერთადერთი რესტორანი მტელს საქართველოში, ტან ძალიან ორიგინალური იყო და თან ისე უხდებოდა ბორჯომს, როგორც ლაღიძის წყლები თბილისს, მარა ორივე მოსპეს. (

    • ბაკიურიანთან ბერძნების დასახლებაა ციხისჯვარი. დიდი და კაი სოფელია. კარგი მდებარეობაც აქვს და ვალე ადგილზეა. თვითონ ბაკურიანელმაც აღარა რომ ბაკუროანზე უკეთესი სოფელიაო, თერმული წყალიც აქვთ და კაი საკურორტო პერსპექტივებიც, მარა ახლა სხვა რამეზე ვწერ. ნუთუ არ შეიძლება რომ ეს ბერნები გამოვიყენოთ, იმისათვის, რომ საბერძნეთიდან ზამთრის კურორტზე ბერნები მოვიზიდოთ. მაგათ ხომ ზამთრის კურორტები არ აქვთ და სულ სიცხეა. ხომ შეიძლება იმ ბერძნებს ვთზხოვოთ, რომ დაპატიჟონ თავიანთი ნათესავები, ან საბერძნეთში წასული ნათესავების ახლობლები და ზამთრის კურორტზე თავიდან სეღავათიანი პიობებით დავასვენოთ, თან გავაცნოთ ქართული სამზარეულო და მიი პოპულარიზაიციაც მოვახდინოთ, რომ მერე საბერძნეთში ქართულმა რესოტორნებმა უფრო წარმატებით იფუქციონირონ და ქართულმა დიასპორამ ცოტა მეტი ფული იშოვოს და მეტი გამოაგზავნოს აქ. ყოველ შემთხვევაში უფულო და სუსტ დიასპორას ყოველთვის ჯობია მდიდარი დიასპორის ყოლა მით უმეტეს ევროკავშირის ერთერთ ქვეყანაში მაინც.
      მე მაგალიტად მაინტერესებს ჩინური და იაპონური სამზრეულო, მარა ვერ ევიდვა იქ, რაგდანაც არც მოქცევის წესები ვიცი და არც ის ვიცი რა უნდა შევუკვეთო. ამიტომ ერთი ორჯერ რომ შემყვეს ვინმე და ამიხსნას რა და როგორაა მერე შეიძლება ჩემიტაც შევიდე და რაღაცები შევუკვეთო. ალბათ ასეა ბერძნების და სხვა უცხოელების უმრავლესობაც. ზოგი ალაბთ კი რისკავს ტავისით, მარა ყველას არ აქვს იმდენი ფული, რომ მასე გარისკოს და ურჩევნია რაც ნამდვილად იცის იმაში დახარჯოს. ჰოდა ამიტომ ჭირდება ჩვენს სამზარეულოსაც გაპიარება და გაცნობა ბერძნებში.

      • დღეს ერთ ხაშურელ მჺშასთან საუბარში ერთი კაი იდეა მომივიდა. მეო ძალიან მომწონს ლუდთან დაწნული შებოლილი სულგუნიო. მერე ვიფიქრე მტელი მსოფლიო ლუდზეა გადასული და შებოლი სულგინზე უკეჸთესი მისაყოლებელი მართალც არ ექნებათ გასინჯული და ეს მცირე ფასიანი უბრალო პროდუქტი რომ გაგვეპიარებია რეკლემბით და სხვადსხვა ღომნისძიებებით ამ პატარა რამემ შეიზლება კაი შემსოავალი მოგვიტანოს. ჯერ საჭიროა ამ პროდქუტის საავტორო უფლებეის დარეგისტრირება ამერიკაში და ევროკავშირში და მერე ამ საქმეზეც მიხედვა.
        საქმე იმაშია, რომ მცირე ფასიანი საქონელი უფრო ემტ პროცენტულ მოგეაბს იძლევა ვიდრე სხვა საქონელი. მაგალიტად. თუ მცირე ფასიანი პროდუქტი ჯდება (ეს ცნობილი ფაქტია, ეკონომიკის სახელმძღავნელოებშიც წერია) 20 თეთრი და მას გავყიდით 40 თეტრად მოგება 100%-იანი გვექნება. ამ დროს მყიდველი ამ რაოდენბრივად მცირე ფასნამტს ყურადღეაბას არ აქცევს, მარა პროცენტულად კი ასეთი მცირე ფასიანი საქონელი როგორც წესი დიდ მოგებას ტოვებს. ანუ უფრო რნეტაბელური გამოდის. ასე რომ დაწნული შებოლილი სულგუნის გაპიარებაც არ უნდა იყოს ცუდი იდეა.

      • სადაც ამერიკელებმა ცივი ჩაი პროდუქტად აქციეს და ფულს აკეთებენ, მაგაზე ნაკლები არ უნდა იყოს შებოლილი სულგუნი როგორც ლუდზე მისაყოლებლი, მხოლოდ საჭიროა კარგი მარკეტინგი და კარგი პიარი. უნდა მოდაში შემოიყვანო და ხალიხ მიაჩვიო. ამერიკკის ან ევროპის ბაზარზე რომ კარგი მარკეტინგის სპეცილისტი დაიქირავო შეიძლება ესეც კარგ პროდუქტად იქცეს. სხვადსხვა ფორმებად დაჭრილი შეიძლება შესავაზო ვითომ მრავალფეროვნებსიათის. მოკლედ ეს მარკეტოლოგმა ჩემზე უკეთ იცის, მარა დარწმუნებული ვარ ამერიკელები აქედან ძალიან პოპულარულ პროდუქტს შექმნიდნენ.

  13. სახარებისა და წმინდა წერილების კითხვას რომ იწყებ პირველად თვალში გხვდება იქ აღწერილი სასწაულები და ყველაფერი ზღარპად და სისუელლდ გეჩვენება. ეს არის ყველაზე დაბალი დონის მკიტველის პირველი შეხედუელბა რელიგიაზე. მერე გონიათ რომ მიხვდნენ, რომ ატყუილებენ და სისულეებს ეუბნებიან. ამ დონეზე ჩერდებიან ყველაზე შტერები.
    მერე როცა უფრო უღმავდები და ხვდები, რომ არაფერი ტყუილი არ არის და ამდენი ხალხი ტყუილს ვერ შეეწირებოდა და რომ ეს მართალც ღვთის სიტყვააა, მერე გიჩდება ცდუნება, რომ ღმერთი გამოცადო. უცებ ყველაზე მეტად მისტიკა იქცევს ყურადბას და ფიქრობ, რომ რაკი მე ყვეალფერი დავიჯერე და ვიწამე და დარწმუენბული ვარ, რომ ყვეალფერი ამრთალც მასე იყო და ღმერთიც უეჭვეალდ მწამს, ამსინ უნდა ვცადო შევძლებ თუ არა ფრენას, ან წყალზე სიარულს, ან მთების გადაადგილებას, როგორც სახარებაში იესო ამბობს. ამ დროს რაღცეები გაიგე, მარა თავში ჯერ ყველფერი დალაგებული არ აგქვს და ეშამკი ცდილობს გაცდუნის და ღმერთი გამოცადო და რაიმე შეცდომა ჩაიდინო. ამ დროსაც ჯერ არ გაქვს დაბალანსებული ცოდნა და რწმენა. მერე დრო უნდა და ფიქრი და მერე მიხვდები, რომ სასწაულებს კი არ უნდა ელოდო და ეძებო, არამედ უნდა დაანებო მაგაზე ფიქრს თავი და თუ საჭირო გახდება და როცა საჭირო გახდება მაშნ მოხდება, თორემ სასწაულებს როაც ეძებ არ მოხდება და არ მიეცემა მას ვინც ეძებსო. სასწაულებისათვის კი არ უნდა გწამდეს და ზებუნებრივი შესაძლებლობებსიათის, არამედ უბარლოდ უნდა ეცადო იცხოვრო სწორადდ ა დაანებო საწაულებზე ფიქრს თავი.
    ასეთი რამეები ბევრს აცდენს სწორი გზიდანდა როგორც სახერებაში წერია ბევრს აბრკოლებს.

    • ათეისტებს უყვართ მტკიცება, რომ ქრისტიანობა მონების რელიგიაა, ამ დროს ავიწყდებათ, რომ ყველა მეფე და მართველი ცდილობდა დავითის შთამომავლად და ქრისტეს ნათესავად წარმოეჩიან ტავი, ან მეფობაზე კურთხევა რომის პაპისაგან, ან ეკლესიისაგან მიეღო და ამითი დამეტკიცებია მისი გვირგვინის ლეგიტიმიზაცია, როგორც უფლისაგან მოცემულის.

  14. ჰოლანდიას და სხვა საზღავო ქვეყნებს რომ ყურეები აქვთ სწორედ ისეთი იყო საჭირო, რომ ნაოსნობა განვიტარებულიყო. თორემ დიდ გემს ნაპირზე ვერ გამოათრევ და თუ წყანარ ყურეში არ დააყენე პირველსავე შტორმში ჩაიძირება. სწორედ ამიტომ არ განვითარდა საქართველოში დიდი ნაოსნობა და იგი მცირე ნავებს ვერ გაცილდა და მეთევზეობას. მარტო ბათუმში იყო შესაფერისი ყურე მთელს აღმოსავლეთ შავი ზღვის პირეთში, ეს კი ძალიან ცოტაა. ბევრი უნდა იყოს ყურები, რომ ქვეყნის მოსახლეობის დიდი ნაწილი იყოს ჩაბმული დიდ ნაოსნობაში. ჰოლანდიის სანაპირო კი სულ შეჭრილ-შემოჭრილია და ასეთი სახის ნაოსნობის ხარჯზე ჰოლანდიამ დიდი რაოდენობის კაპიტალი დააგროვა. (დიდი კაპიტალის დაგროვება კი იმას ნიშნავს, რომ მერეც დიდ ხანს მდიდარი დარჩები, ეს იმას გავს მდიდარი მშობლის შვილები, რომ დიდ ხანს მდიდრები რჩებიან, სულაც რომ არ გააკეთონ ბევრი არაფერი, რადგანც კაპიტალს თვითონ მოაქვს ფული. ბევრი ევროპული ქვეყნის გამდიდრებისა და დღემდე მდიდრად დარჩენის ერთერთი მნიშვნელოვანი მიზეზი სწორედ ესაა და არა განსაკუთრებულ ფასუელობებში როგორც ჩვენთან შეცოდომით გონიათ, თუმცა ფასულოებებს და სამეურნეო უნარ-ჩვევებს არ აქვს უკანასკნელი მნიშვნელობა ერის ქცევებში და თუნდაც დოვლათის დაგროვების საქმეში) ეს იმათ ვისაც გონია, რომ საქართველოში დიდი ნაოსნობა იმიტომ არ განვითარდა, რომ ჩვენ თურმე რაიმე სახის ეროვნული ფსიქოპათია გვჭირს და წყლის გვეშინია, ანუ ეროვნული ჰიდროგფობია გვჭირს (გეგონება დიდი ფსიქოლოგები არიან და იციან რა კლინიკური ნიშნები ახასიათებს ერის დონეზეც კი ამ სახის ფსიქიურ დარღვევებს) ამ დროს ქართული ტომები სულ წყლის სანაპიროებს და წყლით მდიდარ ადგილებს ირჩევდნენ დასასახლებლად. არადა ზოგიერთი ცნობად სახე ასეთ რამეებს ბჟუტურებს მედია საშუალებებში, რაც არ იცის და მერე სხვებიც იმეორებენ ამას, რადგანაც ცნობადმა სახემ ასე თქვა თურმე ტელევიზორში. )
    მდიდარი ქვეყანა რომელსაც დაგროვილი აქვს გარკვეულ ხელსაყრელ ისტორიულ პეროდში(თუ რატომ ხდება ეს ახსნილი მაქვს ჩემს ერთერთ სტატიაში) დიდი კაპიტალი მერეც მდიდარი რჩება დიდ ხანს. ეს იმის გამო ხდება, რომ მას აქვს საშუალება წარმეონაში დანერგოს კაპიტალტევადი ტექნოლოგიები. ეს კი იმას ნისანვს, რომ შრომის დიდ ნაწილს მანქანები ასრულებენდ ა მცირეს ასრულეს ადამიანი. ანუ იმ კაპიტალის დახმარებით ერთი მუშა უფრო ემტს აწარმეობს ვიდრე იმ ქვეყნის მუშა, რომლსაც საკამარისი კაპიტალი აარ ავქს და იძულებულია შროამტევადი დარგებში დასაქმდეს. შროამტევად დარგებში კი დიდია ადამიანური შრომის წილი და მცირე კაპიტალ-დანადგარების. ამის გამო წარმადობა მცირეა და შესაბამისად წარმოებული პროდუქციაც და გამომუშავებაც მცირეა. ეს კი არის ასეთი ქვეყნების სიღარიბის მიზეზი, ხოლო მდიდრები კი იმიტომ რჩებიან დიდ ხანს მდიდარი, რომ იყენებენ ერთ დროს ისტორიული ხელსაყრელი პირობების გამო დაგროვილ კაპიტალს და ამ კაპიტალით მაღალმწარმოებლურ ტექნოლოგიებს ნერგავენ, რაც მაღალი შემოსავლების საწინადარია.. რუსები კი იმასაც ვერ ახერხებენ, რომ ნავთიდან მიღებული ფილით მაღალმწარმებლური ტექნოლოგიები დანერგონ და ამიტომაც რჩებიან ღარიბებად. ანუ ფულს ანიავებენ შტერულად. მასე თუ მდიადრი ოჯახის შვილიც შტერულად გაანიავებს ფულს ისიც გაღარიბდება. სწორედ ეს ემართებათ რუსებს.

  15. რომან გოცირიძე წერდა ამას წინათ რა მნიშვნელობა აქვს მილიარდერის ხელში იქნება მთელი ქონება თუ თანაბრად იქნება განაწილებულიო. მილიარდრი მაინც ხომ ვერ მოიხმარს პირადი მოხმარებსიათვის რამდენიმე მილიონზე მეტოს. კი მარა კაია, როცა ერთი აკცის ხელშია მტელი საცხოვრებელი ფართი და ჩვენ ყველა მისი მდგმურები ვართ? ამ კაია, როცა მტელი სამუშაო ადგილები ერთი კაცის ხელშია და ჩვენ ყველა იმაზე ვართ დამოკიდებული, თუ რა თვალით შემჰვხედავს და დაგვიქირავებს თუ არა? კაია როცა ფრანგული ფილმი ,,სათამაშოში” რომაა რამბალ კოშეები, რომ შენ ადამიანად არ გთვლიან და მისთვის უბრალო სათამაშო ხარ. მისთვის ყველაფერი ფულით იყოდება. თუ ცუდ ხასიათძე შეგხვდა სამხურს დაკარგავ და მშიერი რჩებაი და მოკლედ ასე ხარ დამოკიდებული ყველანაირად რამდენიმე მილიარდერზე ქვეყანაში. ესაა თავისუფლება და კაი ცხოვრება? სულ ტრაკში რომ უნდა უძვრებდე ვირაცას და ადამიანური ღურსება უნდა დაკარგო? არ ჯობია ყველა საშულაო მესაკუთრ და ტავისუფლაო ადამიანი იყოს და არავინ არავის მონა და ლაღი იყოს?

  16. ნაციონალი ჯაფარიძე რომ იძახის და იმეროებს ბენდუქიძის სისულელს, რომლარზე უარი ვტთქვათო, ეს ჯერ ერთი კაპიტულანტური პოზიცია და უტავმოყვარეო ხელიუფლება თუ წავა მაზე და მერე არც გამოსავალი არ არის, რაგდანც მუდმივად დაგვჭირდება უცხოური ვალუტის სესხება, რომ ქვეყანაში ფულმა იბრუნოს და უამრავ საგარეო ვალებს დავაგროვებთ საბერძნეთივით და გავფლაგავთ უაზროდ ისე რომ ეს არაფერს არ მოგვიტანს. როცა უარყოფითი სავაჭორ ბალანსი გაქვს ვლაუტა სულ გადის ქვეყნიდან და საბრუნავად მუდმივად დაგჭირდება ფულის სესხება უცხო ქვეყნებიდან. ასე რომ საბოლოოდ საბერძნეთის ბოლო გევლის. ხოლო თუ სავაჭრო ბალანსი დადდბითი გვექნა რა ჯანდაბად მინდა სხვისი ვალუტა ჩემიც მყარი იქნება.

  17. კიდე ერთხელ მინდა უფრო გარკვევით დავწერო, თუ რატომ უნდა აწარმოოს საქართველომ მძიმე და სპეზიალიზებული მანქანები (როგორიცაა ტრაქტორები, სატვირთეობი, ექსკალატორები და სხვა) და არა მსუბუქი მანქანები. მსუბუქი მანქნაების დრო ჩვენ ხელიდან გავუშვით, როცა ჯერ კიდე ნაკლები იყო კონკურენცია მსოფლიოში. საერთო მაქნათმშენებლობას ჭირდება დიდი ბაზარი, და დიდი რაოდენობის გაყიდვები, თორემ ისე ქარხანა ზარალზე წავა (მასშტაბის ეფექტი ქვია ამას). ამიტომ იმას ვისაც დიდი საკუტარი ბაზარი აქვს უფრო ტამად სეუძლაი დაიწყოს მსუბუქი მანქანების წარმოება და დაიცვას საკუტარი წარმოება კონკურენციისაგან. ასეთ მანქაებზე მსოფლიოში უდიდესი კონკურენციაა და უკვე მანქაებს მარტო როგორც სატარანსპორტო საშჺალებას კი აღარ უყურებენ, არამედ უკვე ნაწილობრივ ისე უყურებენ როგორც აქსეუარებს, მაგალიტად საათებს, ან ქამრებს და სხვა. სადაც დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მარიჟობას და ბრენდს, რომ ამითი მფლობელმა საკუტარ სტატუსს გაუსვას ხაზი სხვის ტავლში. ასე რომ ჩვენ ძალიან გაგვიჭირდება მოკლე ხანში ასთი მანქანების წარმოება და მსოფლიო ბაზარზე კონკურენცია, უეჭველი ვიზარალებთ თუ ამ გზით წავალთ, პირველ ეტაპზე მაინც.
    რაც შეეხება სპეციალიზებულ და ლითონტევად მაქანებს იქ ასეთი სიტუაციაა. ასეთი სპეციალიზებული მაქნაები დიდი რაოდენობით არცერთ ქვეყანას არ ჭირდება. ეს კი იმას ნიშანვს, რომ ყველა ქვეყნის ბაზარი (ამერიკისა და ჩინეთის გარდა შეიძლება) მცირეა ასეთი მანქაების წარმოებსათვის და ყველა იძულებულია, რომ სხვა ქვეყნების ბაზარზეც გაიტანოს ეს პროდუქცია. ასე რომ იქ უკვე საკუტარი დიდი ბაზარი არ შველის საქმეს და ამიტომ ამ საქმეს ბევრი დამწყები და სშუალო დონის ქვეყანა ერიდება. მარტო გერმანელები და სხვა მსგავსი დიდი ქვეყნები თუ აწარმოებენ ძირიტადად, ანუ ასეთი მანქანებისათვის უფრო ემტია ნეიტრალური აზრები. მაგალიტად ირანი და უზბეკეთი უშვებს მსუბუქ მანქნებს და ამიტომ მის ბაზარზე მსუბუქი მანქნებით არ შეგიშვებს, მარა სპეციალიზებულ მძიმე მაიქნებს არ უშვებს და ამიტომ ასეთი პროდუქტით უფრო იოლად შეგიშვებს და მოგვიქეს კონკურენცია ნეიტრალურ მოედანზე ვტქვათ იაპონურ და გერმანულ მანქანებთან. ტან ასეთ მანქაებზე ბრენდი და მარიაჟი არ ვრცელდება. მათავრია იყოს იაფი და მაღალ ხარისხიანი. იმის გამო, რომ ჩვენ იაფი ელექტროენერგიის ხარჯზე შეგვიძლია იაფი ლითონის წარმოება (უნარიანი ხელისუფოების პირობებში), ამას თუ ცოტა ხარისხსავც მივამატებთ შევძლებთ ნეიტრლაურ მოედანზე ზოგიერთ ქვეყნებში მაინც შევავიწროვოთ იაპონური და გერმანული მანანები, იმ ქვეყნებში მაინც სადაც მეტი დისაპორა გვყავს. იქ უნდა შევქმნათ სადისტრიბუციო და მომსახურების ცენტრები ამ მანქაებისათვის.
    მოკლედ ჩვენ მძიმე მანქანათმშენებლობისათვის ობიექტურად უკეტეი პირობები გვაქვს ვიდრე სხვა მანქანების წარმოებისათვის და ტან რაკი ორივე შემტხვევაში (მსუბუქ მანქნებს ვაწარმოებთ, თი მიმეს და სპეციალიზებულს) მაინც საერთაოშიროს ბაზრებზე მოგვიწევ კონკურენცია, ჯობია იმ სეგმენტზე შევიდეთ სადაც ეს კონკურენცია უფრო ნაკლებია და უფრო მეტი ნეიტრალური მოედნებია.

  18. მაღაზიებში შეხვალ და ყველაგან თურქული ძამრი იყიდება. არ გასკდები გულზე? საქართველომ ღვინოს რა უყოს არ იცის, ნახევარი უძმარდება და ქართულ მაღაზიებში მაინც თურქული ძმარი იყიდება. მაინტერესებს დაინტერესებულა კი როდესმე ეკონომიკის სამინისტრო თუ რატომ ხდება ასე? აკეთებს საერთოდ ჩვენი ბაზრის ანალიზს, ან უცხოური ბაზრების ანალიზს? ცდილობს გაერკვეს სად არის პრობლემა და როგორ უნდა ეშველოს? ცდილობს გაერკვეს რატო გვჯობნის ადგილობრივ ბაზარზე უცხოური პროდუქტები და ან სად არის ის სეგემენტი უცხოურ ბაზრებზე სადაც ჩვენ ჩვენი პროდუქტი შეგიძლია მივაწოდოთ? აბა რას აკეთებენ ნეტა? დარწმუნებული ვარ ქართველ მეწარმეებს აბრალებენ უნიათობას და ასე იცილებენ პასუხისმგებლობას, არც უმაგისობაა, მარა ამდენი ხანი, რომ ერთი ნიათიანი მეწარმე არ გამოჩნდა ის რისი ბრალიაო, ამაზე ალბათ ფიქრობენ, რომ არცერთი ქართველი არ ვარგა, როგორც ვიცით თმა, რომ უვარგისები ვართო, კაი გასამართლებელია ხელისუფლებისათვის, თქვენ არ ვარგხართ და მე რა გიყოთო, შენ თუ ვარგხარ გვასწავლე ბატონოო ამის თმქას ვერავინ ახერხებს რომ მიაწვდინოს მაგათ. ეს ყველაფერი კაი, მარა ძმარი მაინც ნამეტანია. ძმრის გამოშვების და წარმეობის პრობლემა მართლა არ უნდა ქონდეს ქართველ მეწარმეს, გამოდის რომ სხვა რამეშია საქმე.
    დარწმუნებული ვარ დიდი ,,ვაჟნი” სახთ დადის კვირიკაშვილი და ისეთ ,,ვიდს” იჭერს გეგონება მთელი ქვეყანა მაგის მხრებზე დგას და თავის მოსაფხანი დრო არ აქვს. არდა უაზროდ ბოდიალობს და ბუზიდან სპილოს ქმნის ვითომ რაღაცას აკეთებს. ბავშვობიდან ვიცნობ და ვიცი, როგორ ,,ავაჟნებენ” ორივე ძმები თავის თუნდაც მცირე გაკეთებულ საქმეს. ბევრი უჯერებს კიდეც.
    მოკლედ არც მაგაშია საქმე და არც ძმარში, მარა როგორც კახელები იტყვიან არც უმაგისობაა. ))
    როცა დავფიქრდი, თუ რატომ შეიძლება საქართველოს ბაზარზე თურქული უფრო დაბალი ხარისხის ძმარი დევნიდეს ქართულს, მივხვდი, რომ ქართული ღვინის კომპანიებისათვის ქართული ძმრის ბაზრის სეგემნტი იმდენად მცირეა, რომ მაგათთვის ჩიტი ბრდღვანდ არ ღირს, იმისათვის რომ ფული დახარჯოს და ძმრის ჩამსოახმელი საწარმო ააშენოს, არ უღირს, რადგანაც გასაება ექნება მცირე. მაშინ თურქული როგორღა საღდება იკითხავენ. საქმე იმაშაი, რომ თურქეთსათის საქართველოს ბაზარი არის მცირე დანამატი, თვითონაც აქვს თითქმის 100 მილიონიანი ბაზარი და იმისათვის ღირს ამ წარმეობის აწყობა, იმხელა ბზარი მაინც აქვს თურქეთში რომ ერთ საწარმოს ეყოს და სხვა ფირმა არც კი მინახავს ქართულ ბაზარზე.
    მოკლედ ჩვენი ძალიან მძიმე პრობლემა არის მცირე ბაზარი. როცა დიდი ბაზარი გაქვს უფრო ნაკლები რისკით შეგიძლია ნებისმიერ პროდუქტის წარმოება, შეგიძლია ზარალი მინიმუმადე დაიყვანო შეცდომის დროს, მით უმეტეს, თუ ხელსიფუება მხარში უდგას მეწარმეს, ამრა როცა ბაზარი მცირე გაქვს, მაშინვე უცხოურ ბაზრებზე გიწევს გასვლა და ძალიან მკაცრი კონკურენციის პირობებშ მუშაობა, უფფრო მეტიც სხვის მოედანზე გიწევს ტამაში, სადაც მსაჯიც სხვისია. ამიტომ ჩვენ სანამ რაიმეს წარმეობას დავიწყებთ, ბევრად უფრო ემტად უნდა გავთვალოთ ყველა წვრილმანი, ვიდრე იმათ უწევდათ ამის კეთება (იაპინიას მაგალიტად) ვისაც დიდ ბაზარი აქვს. მათ შეძლოთ ჯერ საკუტარ მოედნაზე ევარჯიშათ ესწავლათ წარმოება და მერე გასულიყვნენ უცხოეთის ბაზრებზე მოძლიერებულები, ჩვენ კი ისე პატარა მოედანი გავქვს, რომ სავარჯიშოდაც არ გვყფნის და ხშირად(თუმცა შეიძლაბ მაინც გამოვყოთ გარკვეული პროდუქტებსია, რომელიც შეიძლება ადგილობრივ ბაზრისათვის იწარმოოს. ამისათვის კარგი ანალიზი უნდა იმპორტს საქართველოში. ამაზე ადრე ბევრი დავწერე, მაგრამ ამისი პოტენციალი ჩვენ სხვებზე ნაკლები გვაქვს. ამაშია საქმე) პირადპირ უცხოურ მოედნაზე უნდა დავიწყოთ ვარჯიშიც და სწავლაც.
    ახლა იმედია ასეთი ანალიზის მერე თუ სუბიექტური არ იქნება ეკონომიკის მინისტრიც კი უნდა მიხვდეს რა უნდა გააკეთოს, მარა ეგენი იხტბარს არ გაიტეხავენ და არ აღიარებენ, რომ არ იციან და არც ტავს შეიწუხებენ ზედემტი ვალდებულებებისათვის და ზედმეტი შრომისათვის. ვერვინ ხვდება რა უნდა გააკეთონ და რატო შეიწუხონ ტავი ზედმეტად? დააბრალე გარეშე ფაქტორებს და მორჩა, ტავისუფალი ხარ პასუხისმგებლობისაგან.
    ბუნებრივია ქართველ მეწარმეებს გაუჭირდება მარტო ამ სიძნელეების დაძლევა და აი ამ დროს ხელსუფლებამ,მარტო ეკონომიკის სამინისტრო ამას ვერ გაკეტებს, საგარეო საქმეტა სამინისტრომ საელჩოები უნდა ჩართოს საქმეში და მოახდინონ ემიგრანტების მობილიზება და მათი საშუალებით უნდა მოხდეს ქართული, თუნდაც ისეთი უბრალი პროდუქტის, როგორიცაა ძმარი ბაზრის შოვნა და ამითი ისარგებლოს ყველამ. მეღვინეებს კი სტიმული გაიჩნდებათ, რომ ძმრის წამროებსათვისა და შეფუთვისათვის ხარჯები გაიღონ. ეს უბრალოდ ერთი მაგალითია ძმარის კონკრეტული შემთხვევით განხილული, თორემ კიდე შეიძლეაბ სხვა პროდუქტების აღმჩენა, უკვე რასაც ვაწარმებთ იმათ შორისაც კი.

  19. რატო არ შეიძლება, რომ ყველგან სადაც დიასპორა გვყავს საელჩოების არაოფიციალური მეთვალყურეობის ქვეშ ჩამოვაყალიბებიოთ ე.წ. ,,ქართული სახლები”, ან ,,ქართული სავაჭრო სახლები” და იქ თავი მოვუყაროთ აქტიურ ახალგაზრდებს, რომლებიც დაიწყებენ ქართული პროდუქციის გასაღების ბაზრების ძიებას(შეიძლება სიაც მივცეთ თავდაპიურველად, თუ რისი გატანა გვინდა, მერე კი შეიძლება თვითონაც მოგვაწოდონ სია იმისა, თუ რაზეა მოთხოვნა ამა თუ იმ ქვეყანაში და იმას შევუსაბამოთ წარმეობა). მართალია ჯერ არ გვაქვს ბევრი პროდუქცია გასატანი, მარა მაინც შეიძლება რაღაცების მოხერხება, მაგალიტად იგივე ძმრის ბაზარს თუ გააფართოებენ ემიოგრანტები აქაური მეღვინეები ძმრის წარმოებასაც დაიწყებენ, რადგანაც გუჩნდეაბთ სტიმულები (ეს უბრალოდ მაგლითად), ქართული სამზარეულოს პოპულარიზაციაც შეიძლება იყოს ერთერთი მიმართუოება თავიდან, ან კიდე ქართული საკმაზები და მწვანილები (ოღონდ ყველაფერი ლამაზად უნდა შეიფუთოს და ისე მიეწოდოს, ევროპაში ამას უფრომ მეტი მნიშვნელობა ენიჭება ჩემი აზრით ვიდრე რეალურად შიგთავსს). მოკლედ ცოტას თუ მოვინდომებთ ახლაც შეიძლება რაღაცების მონახვა. უკვე შეიძლება ჩვენი ორგანიზებული აქტიობის შემთხვეავში ექსპორტზე მაინც გავოტანოტ რაღაცეები. ვთქვათ თაფლიც, თუ გვეტყვოან რომ არ შესაბამება სტანდარტბს, იმას მაინც გავიგებთ თუ რა უნდა გავაკეთოთ რომ სტანდარტებს შევუსაბამოთ. ესეთი ემიგრანტთა ჯგუფები დაგვეხმარება სხვადახვა სეგმენტების მოძიებაში მსოფლიოში, ან ბაზრების ანალიზში და კაპიტალის დროზე დაგროვებაში. ისინი ნელ-ნელა გამოცდილებასაც დააგროვებენ და მერე როცა უფრო მნიშვნელოვან პროდუქტზე გადავალთ უფრო მომზადებულები ვიქნებით და წარმატების მეტი სანსიც გვექნება. არა მგონია, რომ ქართული ხილის გასაღების პატარა სეგმენტებიც ვერ ვიპოვოთ ან სკანდინავიის, ან სხვა პატარა ევროპულ ვეყნებში.

  20. ტურიზმი როგორც ცნობილია შრომატევადი დარგია და შესაბამისად ნაკლებ შემპსა ლიანი. როგორც ცნობილა ხელფასები შრომისნაყოფიერებაზეა დამოკიდებული, ე.ი. ჩვეულებრივ ტურიზმი მაღა;ი ცხივრების სტანდარტს ვერ უზრუნველყოს, მარა შვეიცარიის მსგავს ქვეყნებშ იგი მაინც იძლევა არცთუ მცირე შემოსავლას, ეს იმის ბალია, რომ იგი მდიდარი რეგიონის ევროპის შუაგულია და მთელი გერმანია იქ ისვენებს და უფრო მეტ ფულს ტოვებენ ვიდრე ჩვეულებრივი ტურისტულ ქვეყნებში ხდება. გარდა ამისა იგონებენ რაღაც ფორუმებს, რომ იქ მთავრობის წევრები, ან მდიდარი ბიზნესმენები მიიზიდონ, რომ მეტი ფული დატოვონ, ვიდრე უბრალო არიბმა ტურისტებ,მა. ბევრო ჯუჯა სახელმწიფო და ოფშორული ჯუჯა კუნზული სახელმწიფოების სტრატეგიაც მსგავსია. იქ ოფშორებს იმიტომ აფუძნებენ, რომ იქ მილიარდერებმა და მიიონერებმა ფული შეინახონ, ანუ ამით მილიარდერრები იძულებულები ხდებიან, რომ პერიოდულად საკუტარ ფულებს ჩაკითხონ და მერე იქ დიდი რაოდენობის ფული დახარჯონ და დატოვონ. ჩვენთან კი გონიათ, რომ ოფშორული ზონა თავავად იწვევს გამდიდრებას. უბრალოდ ესეც ერთერთი ტურისტული ხრიკია.
    მოკლედ ამდენი იმიტომ ვწერე, რომ ჩვენ შევეშვათ აზერბაიჯანელებზ, სომხებზე და ყაზახებზე ორიენტირებულ ტურიზმს (ორი კაპიკით რომ ჩამოდიან და გარემის უფრო მეტ ზიანს აყენებენ, ვიდრე აქ ფულს ტოვებენ) და გადავიდეთ უძვირეს სეგმენტზე. ჩვენც მოვიფიქროთ რაიმე ფორმალური ფორუმები და კონფერნეციები, ან კონკურსები და მოვიწიცოთ აქ. როცა სამთავრობი დელეგაცია ჩამოდის, ის 10–ჯერ მეტს ხარჯავს ვიდრე უბრალო ტრურისტი. ბიუჯეტის ფულების ხარჯვას არცერთი ქვნის ხელისუფლება არ ერიდება, მტაარია თავის ამომრჩეველთან კარგი გასამართლებელი საბაბი მოვუიგონოთ, თორემ სახელმწიფოს ხარჯზე ,,საგულავოდ” ჩამოსვლაზე არავინ იტყივს უარს. მტავარი მერე თავსი ქვეყანაი ისე გაასაღონ, ანუ ისეთი კარგი საბაბი შევუქმნა, თითქოს აქ მართლა საქმის საკეტებლად იყო ჩამოსული დარა გასართობად, როგორც დავოსში. მერე ნახეთ როორ მოურიდებალ დდახარჯავენ ევროპელებიც და ამერიკელებიც სხვის ფულებს.
    ერთერთი შეიძლეაბ იყოს მსოფლიო ციფრული ტექნოლოგიების მწარმოებელი კომაპნიების მსოფლი ფოუმი, მაგალტად ოსეთი ძლიერი კომპანიების როორიცაა(უმდიდრესი ინტერნეტ კომაპნიები) გუგლი, ფესიბუკი, ამაზონი, იუთიბი და სხვა. მოვიგონოთ ვოთომ რაიმე მნიშვნელოვანი ინტერნეტ პრობლემა და დავაფუძნოთ ყოვლეწლიური კონფერენცია. ეს ისე მაგალითად. თუ ასეთი მოვახერხეთ ეს ქართველ პროგრამისტებსაც შეიძლება წაადგეთ, ბპოლობოლო კავშირებს მაინც დაამაყრებენ უმაღლესი დონის პროგრამიტებთან. მერე არა მარტო ამით უნდა შემოვიფარგლო, არამე რაც შეიძეა მეტი მასეთი ფორმალური ფორუმები უნდა მოვიფიქროთ, ან კონკურსები.
    ბორჯომში მშვენიერი პირობებია , ბაკურინიანად.
    ბორჯომში მსოფლიოში ერთერთ ულამაზეს ბორჯომის ხეობას რომ ფეხით გაივლიან და ბოლოში თბილი გოგორიდის წყლის ატრაკციონები დახვდებათ არამგონია არ მოეწონოთ, კარგი ბარით. ბილიკი დღდაღამ განათებული უნდა იყოს დღესავით და არა ისე, როგორც ახლა ბჟუტავდა მარტო და ლანდები ჩანდა. ბაკურიანშიც ამოგზაურებ და რა ვიცი, თან სამკრანლო პროცედურებსაც თუ ჩავდებთ. ბადენბადენს როგორ ვერ უნდა ვაჯობოთ?!

  21. ტურიზმი როგორც ცნობილია შრომატევადი დარგია და შესაბამისად ნაკლებ შემპსა ლიანი. როგორც ცნობილა ხელფასები შრომისნაყოფიერებაზეა დამოკიდებული, ე.ი. ჩვეულებრივ ტურიზმი მაღა;ი ცხივრების სტანდარტს ვერ უზრუნველყოს, მარა შვეიცარიის მსგავს ქვეყნებშ იგი მაინც იძლევა არცთუ მცირე შემოსავლას, ეს იმის ბალია, რომ იგი მდიდარი რეგიონის ევროპის შუაგულია და მთელი გერმანია იქ ისვენებს და უფრო მეტ ფულს ტოვებენ ვიდრე ჩვეულებრივი ტურისტულ ქვეყნებში ხდება. გარდა ამისა იგონებენ რაღაც ფორუმებს, რომ იქ მთავრობის წევრები, ან მდიდარი ბიზნესმენები მიიზიდონ, რომ მეტი ფული დატოვონ, ვიდრე უბრალო არიბმა ტურისტებ,მა. ბევრო ჯუჯა სახელმწიფო და ოფშორული ჯუჯა კუნზული სახელმწიფოების სტრატეგიაც მსგავსია. იქ ოფშორებს იმიტომ აფუძნებენ, რომ იქ მილიარდერებმა და მიიონერებმა ფული შეინახონ, ანუ ამით მილიარდერრები იძულებულები ხდებიან, რომ პერიოდულად საკუტარ ფულებს ჩაკითხონ და მერე იქ დიდი რაოდენობის ფული დახარჯონ და დატოვონ. ჩვენთან კი გონიათ, რომ ოფშორული ზონა თავავად იწვევს გამდიდრებას. უბრალოდ ესეც ერთერთი ტურისტული ხრიკია.
    მოკლედ ამდენი იმიტომ ვწერე, რომ ჩვენ შევეშვათ აზერბაიჯანელებზ, სომხებზე და ყაზახებზე ორიენტირებულ ტურიზმს (ორი კაპიკით რომ ჩამოდიან და გარემის უფრო მეტ ზიანს აყენებენ, ვიდრე აქ ფულს ტოვებენ) და გადავიდეთ უძვირეს სეგმენტზე. ჩვენც მოვიფიქროთ რაიმე ფორმალური ფორუმები და კონფერნეციები, ან კონკურსები და მოვიწიცოთ აქ. როცა სამთავრობი დელეგაცია ჩამოდის, ის 10–ჯერ მეტს ხარჯავს ვიდრე უბრალო ტრურისტი. ბიუჯეტის ფულების ხარჯვას არცერთი ქვნის ხელისუფლება არ ერიდება, მტაარია თავის ამომრჩეველთან კარგი გასამართლებელი საბაბი მოვუიგონოთ, თორემ სახელმწიფოს ხარჯზე ,,საგულავოდ” ჩამოსვლაზე არავინ იტყივს უარს. მტავარი მერე თავსი ქვეყანაი ისე გაასაღონ, ანუ ისეთი კარგი საბაბი შევუქმნა, თითქოს აქ მართლა საქმის საკეტებლად იყო ჩამოსული დარა გასართობად, როგორც დავოსში. მერე ნახეთ როორ მოურიდებალ დდახარჯავენ ევროპელებიც და ამერიკელებიც სხვის ფულებს.
    ერთერთი შეიძლეაბ იყოს მსოფლიო ციფრული ტექნოლოგიების მწარმოებელი კომაპნიების მსოფლი ფოუმი, მაგალტად ოსეთი ძლიერი კომპანიების როორიცაა(უმდიდრესი ინტერნეტ კომაპნიები) გუგლი, ფესიბუკი, ამაზონი, იუთიბი და სხვა. მოვიგონოთ ვოთომ რაიმე მნიშვნელოვანი ინტერნეტ პრობლემა და დავაფუძნოთ ყოვლეწლიური კონფერენცია. ეს ისე მაგალითად. თუ ასეთი მოვახერხეთ ეს ქართველ პროგრამისტებსაც შეიძლება წაადგეთ, ბპოლობოლო კავშირებს მაინც დაამაყრებენ უმაღლესი დონის პროგრამიტებთან. მერე არა მარტო ამით უნდა შემოვიფარგლო, არამე რაც შეიძეა მეტი მასეთი ფორმალური ფორუმები უნდა მოვიფიქროთ, ან კონკურსები.
    ბორჯომში მშვენიერი პირობებია , ბაკურინიანად.
    ბორჯომში მსოფლიოში ერთერთ ულამაზეს ბორჯომის ხეობას რომ ფეხით გაივლიან და ბოლოში თბილი გოგორიდის წყლის ატრაკციონები დახვდებათ არამგონია არ მოეწონოთ, კარგი ბარით. ბილიკი დღედაღამ განათებული უნდა იყოს დღესავით და არა ისე, როგორც ახლა ბჟუტავდა მარტო და ლანდები ჩანდა. ბაკურიანშიც ამოგზაურებ და რა ვიცი, თან სამკრანლო პროცედურებსაც თუ ჩავდებთ. ბადენბადენს როგორ ვერ უნდა ვაჯობოთ?!
    აბასთუმანში მსოფლიო ასტროფიზიკოსების კონფერნეციები შეიძლება მოეწყოს, რომელსაც სამეცნიერო დაწესებულბბი დააფინანსებენ და არა თვითონ მეცნიერები და ა.შ. ასევე მსოფლიოს ექმიმების ფორუმი, რომლებიც ჭლექის პრობლემებზე მუშაობენ და სხვა.
    ბათუმში რაიმე მუსიკალური კონცერტები, როგორც არის კიდეც, კლასიკური მუსიკის კონცერტებიოც იზიდავს ტურისტებს.
    ბორჯომის პარკი და ხეობა გოგირდის აბონებამდე რომანოვების ბრზანებით გაუჩეხიათ უღრან ტყეში და ამრტო დიდებულებს ქონიატ იქ სეირნობის უფლება. რომანოვებს ნახევარი მსოფლიო ეპყრათ და მაინცადამინ ბორჯომი ამოირჩიეს ძმებმა თავის დასავენბლ ადგილებად, ბორჯომის ხეობა და აბასთუმანი. ეს იმას ნიშნავს, რომ ეს ადგილები ერთერთი საუკეთესოა მსოფლიოში და როგორ დავიჯერო, რომ კარლოვი ვარკლა და ბადენბადენმა გვაჯობოს ბუნებრივი პირობებით? ბორჯომის ხეობაზე უკეესი ვეღარ წარმომიდგენია რა უნდა იყოს. შეიძლეაბ რაიმე ექსტრემალური ჩანჩქერი, ან რაიმე ამდაგვარი თუ ექნება სხვაგან ერთეულ პარკებს, თორემ ბევრს არც ექნება.
    გოგირდის აბანოებთან წავიკითხე: ყველა ხიდს რომელიც მდინარე ბორჯომულაზე იყო გადებული, საკუატრი სახელი ქონდა და ყველა ორიგინლური დ განსხვავებული იყოო. ახლა იქ რელსებზე გადებული უბადრუკი ფიცარნაგებია. კაი აზრია. ის პატარა ხიდები ყველა გასხვავებული უნდა იყოს, ლამაზად გაფორმებული, თიოთოეული ხელოვნების ნიმუში უნდა იყოს, კარგი მოსასვენებლი ადგილებით ახლომახლო, საკუტარი სახელებით და კარგი იქნება, თუ ყველა ხიდს რაიმე ლეგენდას, ან ისტორიას დავუკავშირებთ. ტურისტები კარგად დაბოლდებიან და უფრო საინტერესო იქნება იმ გზაზე სეირნობა.

    რატო გაატარეს ქართველებმა თოხთამიში თავრიზისაკენ და რატო არ დაარბია თოხთამიშმა გზად საქართველო, თუ ქართველებთან შეთანხმებული არ იყო. თუ შეთანხმებულები იყვნენ და ქათველებმა მიუსიეს თიხთამისი თემურლენგს, გამოდის შარში ჩვენ თვითონ გაგვიყვია თავი.
    რატომ მოხდა, ორჯერ რო როცა ქართველებს ზალიან უჭირდათ თემურ ლენგთან, თოხთამიშმა ყურადღების გადასატანი მანევრი გააკეთა ორივეჯერ და დარუბანდში გამჩნდა, რის მერეც თემურ–ლენგი ქართველებს ტავს ანებებდა. თოხთამისი კი ბრძოლას თავს არიდებდა, რაც აშკარა მეტყველებს რომ მანევრი ყურადღების გადასატანი იყო.
    თუ თემურ ლენგმა ჩრდილო კავკსია გაამუსულმანა, მერე რატო არ დაუბრინდნენ ის ტომები ისე ქრისტიანობას? ოსები ხომ დაუბრუნდნენ ქრისტიანობას? ამიტომ მეეჭვება, რომ არა მარტო გაამუსულმანა თემურლენგმა ჩრდილოეთ კავკასია, არამედ უცხო მომტაბარე ტომებიც ჩამოსახლა, რომლებმაც შეიძლება მაშინდელი აბორიგენი ტომების სახელები შეითვისიეს და იმ სახელით დარჩნენ იქ, მარა გენეტიკურად მოსახლეობა სეიოცვალა. თორემ თემური 20 წელიწადში გადაიცვალა და ამ 20 წელიწადში როგორ გაიდგა ფესვი მუსულმანობამ იმ რამდენიმე საუკუნოვან ქრისტიან ხალხებში, რომ პირველივე შეასძლო შემთხვეავზევ უკან ქრისტიანობაზე არ დაბრუნდნენ, მით უმეტეს, რომ საქარტველოდან უეჭველად იქნებდონენ მისიონერები. 20 წელი მხოლოდ ერთი თაობაა, ნუთუ მოხუცი არავინ იყო დარჩენილი, რომ ხსომებოდა, რომ ქრსიტიანები იყვნენ? სავარაუდოდ კომუნიტებს არ აწყობდათ ჩრდილოკავკასიელების არააბორიგენ ხალხად გამოცხადება, სავარაუდოდ უფრო აფსუების აბორიგენობა უნდოდათ, რომ ეს დაეჯერებიათ თვითონ აფსუებს, რომ ქართველების მიმართ ზიზღი უფრო განვიტარებოდათ. მაგრამ რატომ არ არის აფხაზეთში არაფერი არქეოლოგიური აფსუური ნამარხი ნანახი მე–17 საუკუნემდე და რატო არის ქარტული და ბიზანტირუი ძალიან ბევრი? ამ კითხვას არ უსვავენ საკუტარ ტავს აფსუები ეტყობა. ამიტომ უნდა დავისვათ და დავაფიქროტ, მარა ალბათ რაღაც ყალბ ნამარხებს დაყრიან, ან ქართულებს მიითვისებენ.
    ბევრი კითხვა მაინც მრჩება მაგ პერიოდთან დაკავშირებით, მაინც არ ჩანს ლოგიკური ზოგი რამის ახსნა, ისე როგორც დღეს ისტროიკოსები ხსნიან. კითხვები რჩება უპასუხოდ. მე მაინც მიტროპოლიტი ანანიას ვერსიები უფო ლოგიკური მგონია. ნაკლები კითხვები რჩება .

    ადრე ვწერდი, რომ ქართველებს დარუბანდი და სამხრეთ კავკსაიონი უნდა სეენარჩნებიათ რადაც არ უნდ დაჯდომოდატ მეთქი, როგორც ბუნებრივი საზღვრები, მარა თემურლენგზე ფილმის ყურების მერე მივხვდი, რომ ქარტველებსა რასდროს ქონდატ ისეთი გლობალური ხედვა მოვლენების, როგორიც იმ მომთაბარე ხალხებს, რადგანაც იმათთვის უზარმაზარი ტრამალები არ იყო დიდი მანძილები. სტეპების ოკეანეში მოგზაურბდნენ, სადაც მოსახლეობა არ იყო მჭიდროდ დასხლებული და მაგატთვის მანძილები არ იყო დიდი. ქარტველოები კი რომლებიც ინტენსიურ მეურნეობას ეწეოდნენ, ამხელა მანძილებზე არც იყურებოდნენ, ამას ემატება ისიც, რომ უწყლო ველები ქართველების ყურადღებას არ იქცევდა. იქ სადაც კარგი ადგილები იყო მკვიდრი მეურნობსიატვის ისედაც დაკავებული ქონდათ კაბვკასიასი და იმის იქით არც აინტერესბდათ, რაგდანც ვერც აითვისებდნენ. იმ მიწების შესაბამისი მეურნეობა არ ქონდატ, მანძილებზე შორს არ იყურებოდნენ და ამიტომ ვერც დაურბანსდის და სახმრეთ მთიანეთის მნიშვნეოლობას შეამჩნევდნენ.

  22. თუ დოალრებში დათვლილი სხვაობა შემცირებულ ინვესტრიციებში და შემცირებულ გადასახადს შორის, რომელიც იხარჯება ბენზინის შემსოატანად მცირეა, მაშინ გაუგებარია რატომ შემცირდა დოალრის ამსა ქვეყანაში. თუ ინვესტიციებმა მოიკლო და იმავე რაიდენობით შემცირდა ბენზინის იმპორტზე გასული დოალრების მოცულობა, ამშნ სხვაობა ხომკ იგივე უნდა დარჩენილიყო და დოალრის მასა საქართველოში არ უნდა შემცირებულიყო? ამ შემთხვევაში მაშნ ლარის გუაფასურების ერთერთ მიზეზად რჩება საიდანღაც მომატებულიი მოთხოვნა დოლარზე, მომატებული ლარის მასით. მეორს მხრივ ლარის მასას ეროვნული ბანკი სულ ამცირებს, ყოელ შე მთხვევაში დიდად არ ზრდის. მაშინ გამოდის, რომ ლარის მასა სავალუტო ბირჯაძე ბენზინის იმპორტიორმა კომპანიებმა მიაყარეს, ასევე ფარმაცევტულებმაც. ძვირად ყიდულობენ დოლარს და მერე დოლარში გადახდილ მაღალ ფასს და ზარალს იმითი აკომპენსირებენ, რომ აძვირებენ ბენზინსა და წამლებს. იმიტომაცაა, რომ წამლების ფასი ჩვენთან ასე დიდია, და ბენზინის ფასიც არ იკლებს მსოფლიო ფასის ადეკვატურად.
    მოკლედ თუ კაი მათემატიკოსს აუხსნით როგორ დგება ლარის კურსი და რა განაპირობებს მას, იოლად დაგითვლით თუ ვისი ბრალია იგი და სად უნდა ვეძებოთ ძაღლის ტავი. მარა ჩვენს ექსპეერტებს მ,აგდენის მოფიქრების ტავიც არ აქვთ. არც ისე რთული მათემატიკაა რომ მარტო ე.წ. ექსპერტებმა ვერ მოახერხონ ამის გაკეთება, მარა მოფიქრებას ვერ ახერხებენ ეტყობა. რავა არაფრის სპეციალისტები არ გვყავს. ეს ნებისმიერმა ეკონომიკის ფაკულტეტის დამთვარებილმა სტუდენტმაც უნდა მოიფიქროს. რა ტყუილად სწავლობენ, ტვინს არ იყენებენ.

  23. რა დროს რუსეთია, ზოგი რუსეთის ტვინგადამწვარი მოხრე, თუ ტრაკში ნახმარი აგენტი გვიმტკიცებს. რუსეთი კი არა ევროპაც კი უკვე ჩამორჩენაა ამბიციური და მოწინავეობაზე პრეტენზიის მქონე ქვეყნისათვის. ევროპაც კი ძლივს მიჩანჩალებს ამერიკის უკან, ისიც ინერციით. ევროპის მეშვეობით მსოფლიოზე აგსვლა ჩამორჩენაა და დროის დაკრაგვა,. ევროპის გავლით რომა ქ რაიმე ცოდნა და ტექნოლოგიეა ჩამოვა უკვე მოძველებული იქნება და მთელი ნაღები და წვენი გამოცლილი ექნება. ძველი ტექნოლოგიებით კი დიდ ვერაფერ მოგებას ვერ ნახავ.
    ჰოდა ამ ტვინ გადამწვარებს ამდენი არ ესმით, ან ესმით და სხვა ინტერესები აქვთ. რუსეთი კი არა ევროპაც აღარ ვარგა ჩვენთვის. პირდაპირ ამერიკასთან გვჭირდება კონტაქტები და ცოდნის და ტექნოლოგიების გადმოღება.
    რუსეთი უკვე ანაქრონიზმად ქცეული დაქვეითების გზაზე დამდგარი იმპერიაა. როგორც წესი როცა იმპერია კვდომის გზაზეა იგი ვეღარ მიხედავს და სამუდაოდ უნდა შეეგუოს რომ დაერხა. თუმცა რუსებს ეს ჯერ არ უნდათ დაიჯერონ. მაგათი საქმეა. ადრე დავწერე სადღაც, იმპერიების შექმნა და რომელიმე ქვეყნის გაზლიერება გარკვეულ ისტორიულ ეტაპზე შექმნილი ხელსაყრელი გეოპოლიტიკური პირობების შედეგია და გეოპოლიტიკა ისე ვიტარდება რომ იგი მეორედ ხედლსაყრელი ჯერ არ გამხდარა არცერთი ქვეყნისათვუის და შესაბამისად იმპერიებს მხოლოდ ერთი სიცოცხლე აქვთ. ჯერ სხვა ტენდენციები მსოფლიოს ისტროიაში არ ჩანს, ასე რომ სანამ რაიმე ახალი ებდეციები არ გაჩენილია ჯერ ჩემი თეორიაა სწორი.

  24. ერთხელ მარიკა ლორთქიფანიძემ თქვა და გულში ჩხამრჩა. ისტორიული პიროვნება, რომელსაც მისი შექმნილი ქვეყანა სიკვდილის მერე გადაყვება სუსტიაო. გუშინ თემურ ლენგზე ვუყურებდი იუთუბიზე ფილმებს. რანაირად სეიძლება თქვა, რომ თემურ ლენგი სუსტი იყო, ან მაკედონელი, ან ჩინგიზ ხანი? სამივეს გადაყვა თავის იმპერია. სინამდვილეში იმპერია გადაყვათ დიქტატორებს, რომელბიც არ ქმნიდნენ ინსტიტუტებს და მხოლოდ პირადი თვისებების ხარჯზე მართავდნენ ქვეყნებს. ინსტიტუტებს კი დიქტატორები იმიტომ არ ქმნიან, რომ მაშინ ხელისუფლება სხვებს უნდა გაუუყონ და მარტო საკუთარ ჭკუაზე ვერ ივლიან. (მე მგონი იივე მოუვა საქართველოშიც ფარულ მართველობას, რომელშიც ორი კაცი მართავს ფარუ;ლად და ესენიც არ ქმნიან ინსტიტუებს რადგანაც ხელუისუფოლების შეკვეცის და მერე დასჯის ეშინიათ, იმდენი აქვთ მიქარული. მიწები აქვთ გაყიდული და ნახევარი მილიონი ადამიანი გაუბაედურებული, ამის ხარჯზე მოვიდნენ იმ ბერკეტებთან და ახლა როგორი საქმეა ვინმეს გაუყო ძალუფლება თუ მეტრაკეობით არ გყავს გაჭედილი, ან სხვა კომპრომატით არ დააშინა, რომ არ დაგსაჯონ, მარა კოკა წყალს სულ არ მოუტანთ. ფანტაზია არ ყოფნიდათ და არც ჭკუა, რომ ერთი და იგივე დაზეპირებული მეთოდები მუდმივად არ გაჭრიდა). ახლა ბიძოს უნდა მოირგოს თავზე და პრეზიდენტის ინსტიტუტი იმიტომ შეასუსტეს.
    ამერიკელებმა კი ქვეყანა თავისთვზე კი არ მოირგეს, არამედ შექმნეს ინსტიტუტები ფარული და აშკარა და ამირიკის გაძიერების ერთერთი მიზეზი ესეცაა.
    საოცარია ამ ჩვენი ისტორიკოსების ,,ანალიზის” უნარი. როგორ ფიქრობენ არ ვიცი. რას აკვირდებიან და რა რჩებათ მხედველობიდან.

  25. ჩაუტარებიათ კვლევები, რომელმაც აჩვენა, რომ განვიტარებად ქვეყნებში ვალუტის დევალვაცია ეკონომიკი სტიმულიების ნაცვლად მშპ–ს შემცირებასაც კი იწვევსო. ამისი მიზეზი ისაა, რომ განვიტარებად ქვეყნებში იმ დარგების სპექტრი რომელშიც მოსახლეობას შეუძლაი მოღვაწეობა ძალიან მცირეა. ძალიან მცირეა ტექნმოლგიების ციოდნის დიონე. ამიტომ მხოლოდ შროამტევად დარგებს მისდევენ, თან ისიც მხოლოდ შემოსაზვრული რაოდენობისაა ეს დარგები (ასე სწიორედ საქარტველოში მდგოამრეობა და სწორედ ამიტომ არავითარ შედეგს არ გამოტანს აქ არც ვალუტის დევალვაცია და არაც იაფი ფული). რა წამახალისებელი ზომებიც არ უნდა მივიღოთ ასეთ ქვეყნებში (გინდ იაფი ფული და გინდ ვალუტის გაუფასურება) შედეგი არ გვექნება. საქმე იმაშია, რომ ეს ზომები წაახალისებს ისევ ამ დარგებში ახალი სამუშაო ადგილებსი შექმნას. ეს დარგები კი ისედაც გაჯერებულია და ახალი მუსახელის მისაღებად მზად არ არის. თან მზარდი დანახარჯების კანონის მიხედვით დამატებითი პროდუქცია სულ უფრო მეტი დანახარჯების ფასად იწარმეობა, ამიტომ სინამდვილეში არაფერი არ იაფდება და არც ბერვად მეტი იწარმოება.
    ჩვენი პრობლემა ტექნოლოგიების არ ქონაა. მარტო თხილი და ხაჭაპურების ცხობაში რომ საქმდება ხალხი და მეტი რომ არაფერი იციან იმიტომაც აზრი არ აქვს არანაირ ეკონომიკის წამახალისებელ ზომებს, იმას რასაც ჩვეულებრივ დაავლეთის ქვეყნებში მიმართვაენ. აი ეს სერიოზული სხვაიობაა ჩენსა და მათ რეალობაში რასაც არავინ იღებს აქ მხედველობაში.

    • განვითარებად ქვეყნებში იმპორტის წილი დიდია ეკონომიკაში. ამიტომ როცა ადგილობრივი ვალუტა უფასურდება, ვაჭრობა კლებულობს, რადგანაც სავაჭრო ქსელში სულ იმპორტული სქონელია, ამიტომ ვაჭრობაში გვექნება მნიშვნელოვანი კლება, ეს კი იმას ნისანსვ, რომ მშპს– დათვლისას მომსახურებობის ნაწილში მშპ მოკლებს და ეს იწვვვს ეკონომიკის შემცირებას როგორც მაგ სტაიაში წრია. ანუ ვაჭრობა იკლებს ვალუტის გაუფასურების გამო, ხოლო წარმოების წახალისება კი არ ხდება, ჯამური შედეგი კი ეკონომიკის დაცემაა.

  26. ამ მემარჯვენეებს საქართველოში და ნაცებს ასე გონიათ, რომ ეკონომიკას ამრტო თავისუფლბა ჭირდებათ და იძახიან უნდა გავათავისუფლოთ და უნდა გავათავისუფლოთ ბიზნესიო. ამ დროს ისედაც საკამოდ ტავისუდალია ბიზნესი საქართველოში და არც ის მგონია, რომ ბიზნესის ტავისუფლებით მაღალი კოეფიციენტი ვისაც აქვს ის ქვეყანა ყველაზე მდიდარი იყოს ან სწაფად განვიტარებადი. არა მგონია ამერიკას ამღალი რეიტინგი ქონდეს ბიზნესის ტავისუფლების, მარა მაინც ყველაზე სწრაფად იქ ვიტარდება ცხოვრება და ყვეალფრი ახალი იქ იბადება.
    სააქმე იმაშაი, რომ ბიზნესს თავისუფლების გარდა სხვა ელემენტებიც ჭირდება. ვის გაუგია საჭმელი მარტო ერთი ინგრედიენტისაგან რომ მზხადებოდეს, ან ნებისმიერი ნივთი, ყოველტვის რამდენიმე ელემენტია სულ მცირე საჭირო. ასე რომ მაგენი ამ ელემნეტარულს ვერ ხბდებიან, რომ ბიზნესს ტავისუფლების გარდა კიდე სხვა რამეები ჭირდება შეიძლება თვითონ ამ ტავისუფლებაზე უფრო მეტადაც. კერძოდ ჭირდება კაპიტალი, ხელმისაწვდომი ტექლნოლოგიები, საცირო ინიცივიატიანი ბიზნესმენი, საჭირო ცოდნის მატარებელი ადამიანები და არა ერთი, რადგანაც დღევანდელი ტექნოლოგიები მარტო ერთი კაცი გონებაში უკვე ვეღარ თავსდება და რამდენიმე ადამიანი ჭირდება ამ ტექნოლოგიის სხვადსასხვა რგოლებში, ჭირდება სტიმულების არსებობა, რომ რაიმეწარმოებას აზრი ქონდეს, ჭირდება საკამრისი ბაზარიც, თორემ ძმრის მაგალითზე ვნახეთ ზევით, რომ მიუხედავად იმისა, რომ საართველოიშ ძმრის საწარმოებლად საჭირო ყველ ინგრედიენტი არის ძამრი მაინც არ იწარმოება, რადგანაც არ აქვთ საკამრიის ბაზარი.
    კლასიკური თეორიის მიხედვით თუ ეკონომიკა თავისუფალი იქნება ეს ინგრედიენები ადრე თუ გვიან თავისითაც მოიყრიან თავს, ეს იმას გავს დედამიწაზე რომ ცხოვრება გაჩნდა თავისით, საჭირო ინგრედინეტების და საჭირო პირობების ერთობლიობა იყო და მაინც უამრავი დრო დაწირდა ამას, ისეა ეკონომიკაც ყველა საჭირო ინგრედიენტი უნდა იყოს, რომ ამათმა შემთხვევითი პროცესებით ერთად მოიტყაროს თავი. იმ წიგნებში არ წერია, თუ რა დრო დაჭირდება ყველაფერ ამას და არც ეს ყველაფერი წერია ისე გასაგებად როგორც მე აქ ვხსნი. ჯერ ერთი მართლაც რომ იყსო ეს ყველაფერი თავზე საყრელად მაინც დიდი დრო დაჭირდება რომ საჭირო კომპანიები თვისით შეიქმნას და ამასობაში ტექნოლოიგიები კიდ უფრო გართულდება და კიდე უფრო დიდი დრო დაჭირდება მათი შემთხვევით ათვისებას და გამოყენებას. ანუ არა მგონია, რომ ახალი ტექნოლოგიების გამოგონების ტემპი უფრო მცირე იყოს ვიდრე საუკუეთსო პირობებში კომპანიების თავისით (შემთხვევითი პროცესებით) შექმნის დრო, ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ტექნოლოგიების განვიტარება გაასწრებს კომანიების შემქნის პორცესს და ჩამორჩენა სულ უფრო მეტად გაიზრდება.
    კაპიტალი რომ ხელმისაწვდომი იყოს საჭირო ინსტიტუების სატანდოდ განვიტარებაა საჭირო, მათ შორის საფონდო ბაზარიც, მერე მარტო ფინანსური ინსტიტუები არ ყოფნის საქმეს, საჭიროა, რომ საკამრისი რაოდენობის კაპიტალიხ იყოს ქვეყანაში დაგროვილი, რომ ამ ბაზრებს ქონდეთ ეს კაპიტალი. საიდან უნდა მოვიტანოთ იმდენი ფული? უცხოელების იმედზე ყოფნა კაპიტულანტურია, სხვებზე ქვეყნის აქტივების უპრაკონოდ გადაცემ აუცილებლად შექმნის მომავალში პოლიტიკურ პრობლემებს, გარდა ამისა უცხოელებს აქ მარტო მოძველებული შროამტვადი დარგები შემოაქვთ და მარტო ნედლეულის გატანით არიან დაინტერესებული.სხვა შემთზვევაში ისინი ერიდებიან უცხო კულტურულ გარემოში შემოსვლას, ასე რომ დიდი იმედების დამყარება მათზე არა სწორია და რაც მტავრია კაპიტულანტურია, გამოდის, რომ სხვისი მოიმედე ხარ და შენ არაფრის ტავი არ გაქვს, ქვეშაძმია ხარ და სად ყოფილა ქვეშაჯმია და არაფრის უნარის მქონე ხალხს კარგად ეცხოვროს?
    მერე საიდან მოვიტანოჸთ ტექნოლოგიები? ამისათვის ისევ კაპიტალია საჭირო, ამ ცოდნის დაუფლების მსურველი ადმაიანები, ამ ცდნის დაუფლების სტიმულები, ანუ თუ ამ ცოდნის გამოყენების პერსპექტივა არ იქნა ვინ და რატო ისწავლის მას, საჭიროა კარგი გამოციდლებაც. გამდოის, რომ პირდაპირ საწარმო უნდა იყოდო ჯერ, რომ ეს ტექნოლოგია ხელმსიაწვდომი გახდეს და ინტერესიც გაუჩნდეს ადმიანებს რომ იგი აითვისონ. მერე ხომ უნდა შეირჩეს რომელი ტექნოლოიგიის შესყიდვაა საჭირო? ამას ერთი კაცი ვერ გააკეთებს. კიდეც რომ მოიფიქროს სოწრად თუ რომელის შესყოდვა საჭირო და გამართკებული, ძნელი დასაჯერებელაი, რომ მან ფულიანი კაცი დაჯეროს ამაში და ფული ჩადებინოს, ამიტომ ეს ტყვეალფერი სახელმწიფომ უნდა გააკეთოს და კოორდინიერება გაუწიოს ამ პროცესებს. ტექნოლოგიების მოიებაც სერიოზულ კაპიტალთან არის დაკავშირებული და სად არის სააქართველოში ისეთი მდიდარი და თან მცოდენ ბიზნესმენი, რომ ამას ყველაფერს სწორად ოაბას ტავი? შეიძლება როდესმე გამოჩნდეს, მარა რამდენი დრო დაიკარგება? ან შეცდომებშჲ რამდენი ფული და დდრო დაიკარგება? ამიტომაც ისვ ამას ყველაფერს კომპეტენტურმა მტავრობამ უ ნდა გაუწიოს კოორდინაცია.
    ბოლოს საიდან მოიტანენ ბიზნესმენები ბაზარს? ბაზრაზე არავინ დაგიშვებს ასე იოლად სუალც რომ ევროკავშირიშიც შეგვიშვან., იქ ასე იოლია არ არის შენი პროდუქტი ცნობადი გახდეს და შესყოდვა დაიწყონ, ქართული მაღალი ხარისხის სამზარეულოც კი ვერ იკვლევს თავისითბაზარზე გზას და ნაწარმს ასე იოლად მოუძბენიან გამოუცდელი ბიზნესმენბი ადგილს?
    არც კი იციან, რომ ამას ყვეალფერს კაგი სადისტრიბიუტორო ქსელი ჭირდება, ამას რომ მიხვდებიან დრო გავა, მერე მისის შექმნა მაინც ძნელი იქნება. ერთი მეწარმე ამას ვერ გააკეტებს წარმოიდგნეთ, რომ ღვინის გატან უნდათ. მარტო ღვინისათვის სადისტრიბიუტორო ქსელის შემნა გაუამრთლებელია, რადგაანც დიდ ხარჯებს მოითხოვს და მარტო ღვინის გასაღებით მირებული მოგება ამ ხარჯებს ვერ გადაწონის. ანუ გამოდის, რომ სადისტრიბუციო ქსელი უნდა შეიქმნას დიდი რაოდენობით ქართული საწამრმისათვის, რომ მან არსებობსინაზრი შეიძინოს და მოგებაზე წავიდეს. ასე მარტო მეღვინე ამას ვერ მაოხერხებს, ვერც მარტო მემწვანილე. საჭიროა ისევ ამ დარგების და ბიზნესმენბის კორდინაცია, თორემ ამრტო ეგენი არასდროს შექმნიან ასეთ ქსელს და ამის გამო ვერც მოიპოვებენ გასაღების ბზარას. ისევ სახელმწიფოს ჩარევაა საწიროა, რომ გამოიყენოს დისაპორა ამ ბაზრებზე გასსვლელად და ყველა მეწარმეს მისცეს საშჺალება ისარგებლოს ამ არხებით. ეს უფრო იაფიც დაუჯდებათ მეწამრეებს, ვიდრე ამრტო ხლაფორთი ბაზრებზე.
    აბა წარმოიდგინეთ რამდენი, რამ უნდა დაემთხვეს შემთხვევით ერთმანეთს რომ ეკონომიკა ამუშოავდეს? რამდენი დრო დაჭირდაბ ამას ამ აჩქარებულ ეპოქაში?
    ამერიკამ და ინგლისმა ეს ყველაფერი მარტივიდან დაიწყო, როცა არ იყო საჭირო საწარმოს შესაქმნელად ამდენი ინგრედიენტების თავ,ოყრა, მერე კი ის საწაროები თავსით გაბვიტარდნენ და იმის მაგალითზე ახლა ეკონომიკს განვიტრების მოწყობა სისულელეა. ამერიკას არც კაპიტალი აკლდა, ინგლისადნ უხვად მოდიოდა და არც გასარების ბაზარი, მტელი მსოფლიო ინგლიელების იყო. აი ამან განაპირობა საჭირო ინგრდიენტების უხვად დაგროვეა ამერიკაში და როცა საჭირო ინგრედიენტები უხვადაა, მაშინ შემთხვევით საჭირო ინგერედიენტების თავმოყრის ალბათობაც დიდია და ამიტომაც არის რომ ყვეალფერი ახალი მაინცადამაინც ამერიაკში იბადება და არა იმიტომ რომ ყველაზე ტავისუფალი ეკონომიკა აქვთ. პირიქით, როგორც მე ვიცი ახალი ბიზნესის დაწყება რთულიც კია ამერიკაში, დიდ დანახარჯებს მოითხოვს, ბევრი რეგულაციებია. მაგრამ სხვა ინგრედიენტები არის უხვად და ეს წინაღობა იოლად ილახება ამერიკელებისათვის. ამერიკა მონოპლისტებმა შექმნეს, ამ დროს ყველა სახელმძრვანელოში წერია, რომ მონპოლიებიო დამღუპველია, მარა ამერიკაში სხვა დანარჩენი იყო უხვად და ამ არაეფექტურობამაც ვერ მაოხდინა დიდი გავლენა მათ ეკონომიაკხზე და ვერ მოახერხა მისი განვიტარების შეფერხება.
    აი ასეთი რამ ასეთი სიამრთლე არ უწერია არცერთ ეკონომისტს. ამერიკაში ამაზე წერა აზრადაც არ მოსდით, რადგანდც ისედაც ყვეალფერი საჭირო ინგრეედიენტი ბევრი აქვტ და ეს თავისტავად იგულისხმება, ამიტომ ამეირკაში მართალც უნდა მიუშვა ეკონომიკა თავის ნებაზე და ყვეალდერი ტავისით იბადება, სხვა ქვეყნებს კი ამის ფუფუნება არ აქვს და მუდამ ჭიედებათ სახელმწიფოს მხირდან წახმარება და დაჩქარება. ამას ვერ ხსნიდა ვერავინ თუ რატომხდეოდა ასე. მე მგონი ახლა გასაგებია უფრო.

    • ედკონომისტები მსჯელობის სიმარტივისათვის იყენებენ ისეთ გამარტივებულ მოელებს, სადაც მეწამრეს და ეკონომიკას მარტო თავსიფულება ჭირდება და დანარჩენი ყვეალფერი დროტა განმავლობაში თავისით მოდის. ეს დრო კი რამდენია არავინ იცის, ჯერ ეკონომიკა იმ დონეზე ვერ მივიდა, რომ ეს საკიტხიც უფრო ზუსტად განიხლიოს და ამრტო გრძელვადიანი და მოკლევადიანი მიახლოებებს იყენებს, მარა ვერ აკონკრეტებ რამდენია ეს გრძლვადიანი მიახლოება. ამბობენ მარტო რომ გრძლევადიან მიახლოებაში ეს ყველაფერი თავისით მოხდება. ეს არ ესმკით ჩვენთნ მემარჯვენეებს და იმიტომ იზახინ, რომ მარტო თავისუფლება ჭირდება ეკონომიაკსო, არადა უფრო რეალისტური მოდელებში კიდე უარმავი ფაქტორი იქნებოდა გასათვალისიწინებელი. ეს ტიპიური შეცდომაა ჩვენი ეკონომისტების და არც ესმით თუ რაში ცდებიან და იმეორებენ ერთიდაიგივეს თუთიყუშებივით. უბრალოდ მასე მარტივი რომ იყოს საქმე, მაშინ ამას ხომ ყველა ხელსუფლება იოლად გააკეთებდა? განა ყველა ჩამორჩენილი ვეყნის ლიდერი ასე შტერია და ასე მიკერძოებული, რომ ვერ ხდვება რომ მიუშვეას ყვეალფერი ტავის ნებაზე და ყველაფერი თავისით გამოვა? არადა აზიის ქვეყნების მაგალითი საპირისპიროს ამტკიცებს. არცერთ ქვეყანას არ გამოსვლია არაფერი თავისით. ყველგან ხელსოიუფლება ეხმარებოდა ბიზნესს. იგივე მოხდა ტავის დროზე ევროპაშიც, კერძოდ გერმანიაშიც და საფრანგეთშიც. როცა დაჭირდათ ტემპების დაჩქარება, რომ ამერიკას წამოწეოდნენ ყველა ქვეყანა ეხამრეობდა საკუტარ ბიზნესს.
      მოკლედ არცერთ სახელმძარვენლოში არ ამბობენ არაფერს თუ რა არის საჭიროა იმისათვის, რომ ეკონომიკა სწრაფი ტემპით განვიტარდეს. იქ მარტო ის წერია, რომ თუ ეკონომიკას თავის ნებაზე მიუშვებ გრძელვადიან მიახლოებაში იგი გავა გარკვეულ წონასწორობაში. ახლა როგორც აღმჩნდა, თურმე გრძლევადიან მიახლოებაში წონასწოროაბშჲ კი გავა მარა ეს წონასწრობა შეიძლება სულაც არ იყოს ოპტიმალური და გარდა ამისა არაფერი არ წერია რა დროში და რა ტემპში მოხდება ეს ყველაფერი. ჩვენ კი სწორედ ტემები გვაინტერესებს რომ დროზე დავეწიოთ განვიტარებულ ქვეყნებს.
      რაც მეტია ეკონომიკის განვოტაღებისათვის საჭიროა ინგრედიენტები და რაც უფრო ხელსაყრელი პირობებია მათი წარმატებით შეერთებისათვის მით უფრო სწრაფად მოხდება ეკონომიკის განვიტარება, ამ პრობლემას ჯერ არ სეხებია ეკონომიკური მეცნიერბა, რადგნაც ამ დონეზე ვერ გავიდა ჯერ და ამას ვერ ხდებია ჩვენთან. როგორც წესი მიანდო ყვეალფერი შემთხვევჲტ პროცებს უფრო ემტ დროს მოითხოვს ვიდრე მიზანმიმართულად აიღო საჭირო ინგრედინეტები და ხელოვნურად შეაერთო ისინი. თუმცა როცა ამას აკეთებ ამისი კომპეტენციაც უნდა გქონდეს.
      ჩვენთან გონიათ რომ ბაზარში არაფრით არ უნდა ჩაერიო. რო ეს ამახინჯებს საბაზრო ძალებს და ეს კი იწვევს ეკონომიკის შეფერხებას. იმას კი ვერ ხვდებიან, რომ დიდი ხანია უკვე წარსულს ჩაბარდა ის დრო როცა თვლიდნენ, რომ ბაზარი იდეალური იყო და ამიტომაც ყველაფერს ტავისით აწესრიგებდა. ვერ ხვდებია, რომ ეს ყვეალფერი მსჯელობის გასმარტივებლად გაკეთებული დაშვებები იყო და რაც დდრო გადის მით უფრო მეტად იხვეწება ეს მოდელი და მით უფრო მეტ არასრულფასოვნებბია აღმოჩეილი ბაზარში. ბაზრის არასრულფასოვნებები კი აუცილებლად მოითხოვს ხელისუფლებიდან ჩარეავს რომ გამოსწოროს.
      რა ბაზარი უშველის იმ ფაქტს, რომ ქვეყანაში მცირეა კაპიტალის რაოდენობა, ხოლო უცხოელები კი რაც არ უნდა პირობები შეუქმნა მაიც არ გადმოტანენ მაღალტექნოლოგებს უცხო კულტურის ქვეყნებში. ეს პრობლემა არ არის არცერთ მდოელში განხილული. ითვლება რომ ეს ყველაფერი თავისით ხდება და თუ ლარგი პირობები ექნება მეწარმს მისთვის სულერთია, კულტურაც, ენობრივი ბარიერიც და კიდე უამრავი ფაქტოი და მარტო კოგებას გაოეკიდება და ფულს დააბანდებს. ასე ხდებოდა ამრტო ინგლისურენოვა ქვეყნებში, სხვგამ არა. მოკლედ ჯერ ეკონომიკური მოდელები ბევრ რეალურ პრობლემებს არ ითვალსიწინებენ და ამათ გონიათ, რომ ეკონომიაკმ უკვე ყველაფერი დაადგინა და უკვე ყველა ფატორი გაითვალსიწინა და აღმოაჩინა, რომ მარტო თავისუფლება ჭირდება თურმე ბიზნესს და ყვეალფერი მოხდება თავისით ,,გრძელვადიან” მიახლოებაში.

      • მიღებული ცოდნა, რომ სწორად და კორექტულად გამოიყენო ჯერ უნდა კარგად გაიაზრო ის ცოდნა რა დაშვებებზე და რა გამარტივებულ მოდელებზეა აგებული, მერე უნდა შეადარო შეს რეალობას, თუ რა განსხვავებებია შენს რეალობასა და იმ მოდელებს და დასვებე ს შორის, რომელიც იმ ცოდნაში გამოიყენებოდა. მერე უნდა შეეცადო ის განსხვავებები კორექტულად გაითვალისწინო იმ მოდელშჲ და ისე გამოიყენო. ყველა ქვეყანასი რეალობა სხადასხვაა და ყველას თავისი განსაკუთრებული პირობები აქვთ გასათვალისწინებელი. ეს არც ისე იოლი საქმეა და სერიოზულ ეკონომიტენს მოითხოვს, მარა ჩვენთან ამ ეტაპზე იმასაც კი ვერ ხვდებიან, რომ ყველა ცოდნა გარკვეულ დაშვებებს და მოდელებს ეყრდნობა. ასე გონიათ რაც ეკონომიკაში წერია უნივერსალურია და უკვე დამტავრებლი ცოდნაა.
        ჩვენთან ბაზარი წმინდა გონიათ და გაფეტიშებული ყავთ მემარჯვენეებს. თვლიან რომ არ უნდა ჩაერიო არაფრით, არადა ბაზარს უამრავი არასრულყოფილებები ააქვს და სწორედაც რომ უნდა ცაერიო, ოღონდ კორექტულად.

  27. როგორც წესი მთელს მსოფლიოში მეცნიერების და კულტურის ცენტრები (აბა სად გინახავთ თქვენ სოფლებშჲ აყვავებული კულტურა და მეცნიერება? სოფლებში სადაც მოსახლეობა მცირეა და ინფრასტრუქტურაც მოუწყოებლი ამისათვის) არის მოსახლოებით მრავალრიცხოვან მეგაპოლისებში. მეცნიერება ისეთი რამაა, რომ იგი პირველ რიგში ადამიანურ რესურსს მოითხოვს და მერე სხვა რამეს, ისევე როგორც სხვა ინტელექტურალური თუ შემოქმდებჲტი სამუშაო, რადგანაც იდეები ადამიანეთან ურთიერთობაში იბადება(სწორედ ამიტომაა, რომ იმ ადგილებში სადაც მიმოსვლა და ურთიერთობა გაძნელებულია როგორც წესი ჩამორჩენილობაა ყველა მხრივ, ამას ბორბლის თეორია ქვია. ისე ფართოდ ხელმისაწვდომი ინეტრნეტი ალბათ კორექტივებს შეიტანს მალე ამ თეორიაში ), სადაც მაქსიმალურად ხელმისაწვდომია ახალი ცოდნა ან გამოცდილება.დადგენილია, რომ ახალი ცოდნის გაჩენის სიჩქარე პირდაპირპროპორციულია იოლად ხელმისაწვდომი უახლესი ცოდნისა. ისე ამას დიდი დადგენა და მიხვედრა არც უნდა, ისედაც ასე ჩანს ლოგიკურად. უფრო მეტიც საწარმოების შექმნის სიჩქარეც პირდაპირპროპორციული იქნება ამ საწარმოს შექმნისათვის საჭირო იოლად ხელმისაწვდომი ელემნეტების კონცენტრაციის. ) ჩვენთან კი მარტო ბიზნესის განთავისუფლება გონიათ საკმარისი.

  28. მე მგონია სხვადასხვა უნარების ხორცს, ნიჭს და სხვადასხვა საწყის პირობებს უფალი დაბადებისას იმიტომ გვაძლევს, რომ იცის როგორი სულისაც ვიბადებით და იმ სულს სასუფევლის დაკავებისათვის იმ ცხოვრებოს და იმ გამოცდების გადატანა ჭირდება. ასე რომ შემთხვევით არ ვიბადებით სხვადსხვა ნიჭებიტა და მშობლების ხელში, როგორც ჩანს ჩვენს სულებს სწორედ ეგეთი ჭირდება, რომ ის განსაცდელები და გამოცდები ღირსეულად გადავიტანოთ რომ სასუფეველში მოვხდეთ. ანუ გვექმნება წინაპირობები რომ სასუფეველში შევიდეეთ, ოღონდ ყვეაკ დაბადებულ სულს სხვადახვა გამოცდა ჭირდება და განსაცდეი როგორც ჩანს. ბევრი ვიფიქრე და ეს არი დამრჩა ამაზე. ასე მგონია მე და იქნება მეშლება კიდეც.

  29. ადრე დავწერე, რომ ზოგი მდიდარი ევროპული ქვეყანა არაფერს განსაკუთრებულს მაღალ ტექნოლოგიუს არ აწარმოებს, მარა ისტორიულად დაგროვილი დიდი მოცულობს კაპიტალი აძლევთ საშუალებას დანერგონ მაღალმწარმპებლური ექნოლოგიები. ეს იმას ნიშნავს, რომ დანერგონ ისეთი ტექნოლოგიებ, სადაც მინიმალური რაოდენობის მუსახელია დასამებული და უფრო მეტად გა,ოიყენება კაპიტალი, ანუ მანქანების შრომა, რაც ამაღლებს ერთ მუსაზე გათვლილ შრომის ნაყოფიერებას. შრომისმაყოფიერება კი როგორც ყველა სხელმძღვანელოშია პირდაპირ განსაზღვარვს მაღალ ხელფასებს. ამისი მაგალითია, ის რომ შვეიცარიამ მსოფლიოში პირველმა გააკეთა ისეთი მეტრო, სადაც მემანქანეები არ არიან და ვაგოები ავტომატურად დადიან, მათი მუშაობა რეგულირდება კომპიუტერებით და მოწყობილობებით. აი პირადაპირი მაგალითი იმისა რაც მე დავწერე. განა რამდენი მემანქაენ ჭიდებოდა მაგ საქმეს, მარა იმდენი კაპიტალი აქვთ, რომ კაპიტალი ნუფრო იაფია ვიდრე შრომა და ამიტომ მუშახელის აყვანას უყრჩევნიათ კაპიტალი მეტი ნჩადონ, ეს კი ძალიან მაღლებს შრომის ნაყოფიერებას. აქდან კი მოდის ცხოვრების მაღალი სტანდარტები.
    შვეიცარიამაც კაპიტალი ხელსაყრელი გეოპოლიიკური მდებარეობით დააგოვა. მოთავსებულია უმდიდრესი და განვიტარებული ქეყნეი შუაგულში. ამიტომ იოლად იღბდა ინვესტიციებსაც(მოსახლეობის 60 პროცენტი გერმანელია) და უახლეს ტექნოლოგიებსაც. მეორე მსოფლიო ომმაც გვერდი აურა, რადგანაც გიტლერს იგი ჭირდებოდა ფინანსური ოპერაციებისათვის(რადგანაც გერმანიას ბოიკოტი ქონდა გამოცხადებული და საზღვარგარეთ ვერაფერს ვერ იყიდდა თუ შვეიცარიას დაიპყრობდა, ამრტო შვეიცარიის მესვეობით აკეთებდა გადარიცხვებს) და ეტყობა მისი დაპყრობა ბოლოსთვის გადადო.. გაუმართლა, რომ მდიდარი ბაზრისა დ ანვიტრებული ქვეყნები შუაგულში მოხვდა. მას შეუძლა ყვეალფერი უფრო ძვირად გაყიდოს ვიდრე ღარიბი ქვეყნების ბაზარზე მომუსავე ქვეყანამ. ჩვენ ველური და ბაბრაროსი მეზობლები გვყავდა და გვაქცედნენ და გსპობდნენ, ამას კი მაღალგანვიტარებული. აი ამიტომაც გაუამრთლა გეოპოლიტიკასი მიუხედავად იმისა, რომ ევროპის შუაგული დმებარეობა აქვს. ამიტომ მეზობლებიდან დაწოლა არ განუცდია, თუმცა მეორე მსოფლიპ ომში ბეწვზე გადაურჩა ამას და არც ეგ იქნებოდა გამონაკლისი იმ წესიდან, მარა მაინც მაღალ განვიტარებული გერმანია მას არ დააქცევდა, მით უმეტეს, რომ ძირიტადად სულ გერმანელები ცხოვრობენ მანდ.

    • კაპიტალის ექსპორტის მიხედვით მეთხე ადგილზეა მსოფლიოში, ამერიკ9ის, ინგლისის და იაპონიის შემდეგ. უსწრებს არაბულ ქეყნებსაც კი. წარმოიდგინეთ რამდენი ჭარბი კაპიტალი აქვს. მთელი მსოფლიო აქ ინხავს ფულს.

  30. შვეიცარიის სოფლის მმეურნეობის მოდელი ინდა გახდეს ჩვენი მთის გადარცენის სშუალებად. შვეიცარიაში მეცხოველეობაა განვიტარებული. ჩვენს მაშიც მეტს ვერაფერს განვავითარებთ. კარგად უნდა გავიაზროთ მათი მოდელი. უფრომ ემტად წვრილი ოჯახური მეოურნეობებიაო. ეგ გვაწყობს ჩვენც. თუმცა ევროკავშირი უხურებს, რომ ეს წვრილი მეურნეობები დახურონ, ეტყობა უფრო ეფექტურები არიან სხვებზ და იმიტომ. შვეიცარიის ალპური ზონის რძე და ყველი განთქმულია მთელ მსოფლიოში. იგივე უნდა გავაკეთოთ ჩვენც. მთის სოფლების დიდი ნაწილი ალპური ზონის ზემოთაა ჩვენტანაც და შეგვიძიალი უმაღლესი ხარისხის ყველი ვაწარმოთ, ამრა სანამ ეგენი ქართულ ყველს შეეგუებიან იქნება ჯერ შვეიცარიული ყველს მსგავსი ყველები ვაწარმოოთ და მე ბრენდების მეშვეობით ქართულიც გავასინჯოთ ევროპას.

    • ტურიზმშიც შვეიცარიას უნდ მოვბაძოთ და ღარი სექტორზე კი არა მდიდარ სექტორზე გავთავლთ ტურიმი, თორემ ღარიბებიდანარაფერი ფული არ დარჩება.

  31. სახელმწიოფ ქონების, ანუ სახელმწიფო საწარმოების, ან საწარმოტა წილების და აქციების მართვის დეპარტამენტი, თუ სააგენტო (რაც ერქმევა) ეროვნული ბანკივიტ დამოუკიდებელი უნდა იყოს ხელისუფლებისაგან. რადგანაც მათაც ემუქრებათ იგივე პრობლემა რაც ეროვნულ ბამკს. შეიზლება მართველობა პოიტიკურ კონიუნქტურაზე დამოკიდებული გახდეს და ხელისუფლებაში მყოფმა პარტიამ გადაწყვიტოს, რომ ზარალიანი საწარმო შეიანრჩუნოს, ან სულაც ხელოვნურად გაზარდოს მომსახურეთა შთატები, რომ ამითი ხელოვნურად შემაციროს უმუშევრობა, რაც საწარმოს წამგებიანს გახდის და არაეფექტურს. ამ რისკებს ხედავს სტიგლიცი სახელმწიფო მართველობაში, არა აზრადაც არ მსოის, ის რომ ჩვენში სახელმწიფო ქონებას ხელოვნურად კი არ ინარჩუენებენ ზარალიანს და დასაქმებას კი არ ზრდიან, არამედ პირიქით მომგებიან საწარმოებს ხელოვნურად აკოტრებენ და მერე მუქთად იტაებენ. ასეთი რამ მას აზრდაც არ მსოდის თუ შეიძლება მხოდეს. არადა ჩვენში პრიქით ხდება. იქ წამგებიან საწარმოს არ აცხადებენ გაკოტრბულად, რომ უმუშევრობის მაჩვენებელი არ ამაღლდეს, ჩვენთან კი ვის ადარდებს უმუშევრობა, მთავარია მომგებიანი საწარმო წამგებიანი გახადონ და მერე მუქთად ჩაიგდონ ხელში.
    რომ ჩამოიყვანო და უთხრა ჩვენში ეგ პრობლემა კი არა ეს პრობლემააო, ეჭვი მავს გაკვირვებისაგან პირს გააღებს. ისე ეს ორივე პრობლემა სერიოზულია ჩვენთვის და სერიპზული საფრთხეა. როგორ უნდა მოიქცეთ ისე რომ არამარტო სახელმწიფო, არამედ კერძო საწარმოც კი სეიძაბ გააკოტროს მსხვილმა აქციონერმა, რომ სხვების აქციები გაიაფდეს და თვითონ შეისყოდოს მთლაიანდ. არა აქვს ,მნიშვნელობა სახელმწიფო იქნება ეს საწარმო თუ სააქციო. არ ვიცი კარგად როგორ უნდა გადაწყდეს ეს პრობლემა ეფექტრუად. რატო არ ხდება ეს დასვლეთში არ ვიცი., რა ბერკეტები აქვთ ამის საწინააღმდეგო.

    • ეს მანკიერი პრაქტიკა რუსეთიდან შემოვიდა. იქ ხელოვნურად ქმნიდნენ მილაირდერებს და მილიონერებს და ხელისუფოება ფარულად აქეზებდა კიდეც ამ პროცესს. მომგებიან საწარმოებს აკოტრებდნენ და მერე იაფად ყიდულობდნენ, რის სედეგადაც კაგებეს და სახმედროების გენრლები და მათი შვილები მილიარდერები გახდნენ. ამას უკვე სტიგლიციც კი წერს და კარგად მიხვდნენ ამერიკაშიც რაც აქ ხდებოდა, მარა დღემდე რომ გრძლედება ასე ალბათ ეს მისთვისაც წარმოუდგენელი ქინებოდა.
      დასავლეთში კი ეტყობა ხელოვნურად გაკოტრებას ვერ ბედავენ, ეტყობა მაშჲნვე დაიჭერენ. მარა უცნაურია როგორ ახერხებენ იმის დამტკიცებას, რომ ხელოვნურად გააკოტრეს საწარმო? ამისათვის აუდიტორები უნდა იყვნენ მაღალი დონის და არა ისე, რომ დღემდე ვერ გაუგიათ ჩვენში ლარის გაუფასურება რამ გამოიწვია. მართლა შემცირდა თუ არა დოლარის მასა ეს ვერ დაუთვლიათ ზუსტად და რომელ აუდიტორებზეა საუბარი?

  32. ჩინელებთან თავისუფალი ვაჭრობა უფრო საშიშია ჩვენთვის ვიდრე ევროპასთან. ევროპული სქონელი მაინც ძვირია, ხოლო ჩინური კი იაფი და დაბალი ხარისხის. როცა ქვეყანაში ეკონომიკური კრიზისია და ქვეყანა რარიბია, მაშინ საბაზრო ძალები ისე მოქმედებენ, რომ ღარ9ბი მოსახლეობის მოთხოვნა იაფ და უხარისხო პროდუქციისაკენ იწევს. სიიაფეში ჩვენ ჩინელებს კონკურენციას ვერ გავუწევთ, ამიტომ ეს ჩვენს მეწამრეებს განვიტარების საშუალებას არ მისცემს ქართულ ბაზარზეც კი. ჩვენ ჩვენ მოედანზეც კი წავაგებთ კონკურენციას ჩინელებთან. და ვერასდროს ვერ წამოვაყენებთ ქართილ ბიზნესს ფეხზე. სად უნდა გაყოდს ქართვეკმა მეწარმემ თავისი ნაწარმი, როცა საქართველოში ქართველები უფრო იაფ და დაბალი ხარისხის ჩინურ საქონელს შეიძძნენ, ევროპაშჲ და სხვა ქვეყნებში კი ქართული ნაწარმი ვერავის გაუწევ კონკურენციას. ასე რომ ერთი საშიანო ბაზარი მაინც გვრჩებოდა სავარჯოშოდ და მოსაძიერბელად და ჩინელებთან თავისუფლაი ვაწრობის მერე უკვე შიაჯური ბაზარიც დაგვეკარგება.

  33. ზოგს გონია, რომ გაკოტრებულია მეენახეობა საქართველოში და უდა დავანებოთ ტავი. ერთი პერიოდი მეც მასე მეგონა, მარა მერე კარგად რომ დავფიქრდი საქმე მევენახეობაში კი არ არის, არამედ გასაღების ბაზრის არქონაშია. ბევრი საქონელი, რომელი საქართველოში სხვებზე უკეთესი ხარისხის და იაფადაც უნდა იწარმოებოდეს არ იწამროება იმის გამო, რომ არ გვაქვს გასაღებოს ბაზარი. გასაღების ბაზარი კი მარტო პროდუქტის ხარისხზე და ფასზე არ არის დამოკიდებული. უნდა იოდე ვაჭრობა და მარკეტინგი. აი ამაშჲ უფრო გევრხევა, ვისრე ზოგი ტრადიციული საქონლის წარმეობაში.ასე რომ თუ გვინდა გადარჩეს მევენახეობა, რომელიც საკამაოდ კონკურენტუნარიანია ჯერ კიდე ვიდრე გვგონია მარკეტინგი და პრომუშენი უნდა გამოვასწოროთ და მაშინ შეიძება მევენახეობა გაკოტრებული კი არ აღმოჩნდეს, არამედ სხვა წარმოების არ მცოდნე გლეხობამ შეიძლება კიდეც გააფართოოს ფართობები და შეიძება ეს არც ისე კარგი იყოს. მოკლე ეკონომიკას რომ მარტია და ცალმხრივად ვუყურებთ იმიტომაც ვერ ვხვდებით თუ სად დევს რეალურად პრობლემის გასაღები და შეიძლება ზოგჯერ ნაბან წყალს ბავშვი გადავაყლოთ. მეც მაგ შეცდომას ვუშვებდი თავდაპირველად, მარა ძმრის წარმოების ანალიზის მერე მივხვდი რომ პროლემა სხვა რამეშია და არა იმაშია, რაც მარტივ სახელმძრავნელოებში წერია, სადაც იგულისხმება, რომ რომ პროდუქცია თავისთ მიაგენბს ბაზარს და საერთოდ არსად არის ნახსნები რა არის მარკეტინგი და პრომოუშენი. ასეთი რამეები საერთოდ არ არის გათვალისწინებული იმ წიგნებჲშ. ასე როკ ესეც არარეალური დაშვებაა გაკეთებული იმ წიგენბშჲ და ჩვენებს კი გონიათ რომ ეს დაშვება მასეც უნდა ოყსო და რეალობაა ყველა ქვეყანში. ამერიკული სააონლისათვის ამერიკის ბაზარზე შეიძლებ ეგ მართალც რეალობაა, მარა ჩვენ შემთხვევაშ,როცა მომხმარებელს უნდა გააგებინო და მიაწოდო შენი ახალი და კარგი პროდუქტი ამ სემთხვევაში არაა რეალობა. ასე რომ თუ სწორად არ გაერკვიე, თუ რა დაშვებებია გაკტებული თჱორიებშჲ ხშირად ბჰერვ მცდარ დასკვნებს გაგაკეთებიებს და მერე გაგიკვირდება რა გვჭირს, რომ არაფერი ისე არ ხდება როგორც წერია და რომ არაფერი გამოგვდის და მერე დაიწყება იმედგაცურბე ა და სხვების მოიმედეობა.
    წარმოებაზე უფრო ადრე მარკეტინგს და ახალ ბაზრებში სადისტრიბუციო ქსელების გახსნას უნდა მიავქციოთ ყურადღება და უკვე ახლაც კი მოვახერხებთ რაღაც-რაღაცეების წარმატები გატანას და გარკვეული ხეირის მიღებას. ეს გზა ყველაზე მოპკლე გზაა ლარის გამყარების, რადგანაც უფრო მეტად გავიტანთ ქართულ ხილსა და ღვინოს. თაფლს და საზზამთროსაც კი. მერე დაიწყებენ წუწუნს და იტყვიან გააძვირეს საზამთრო და ღვინოო. მაგრამ რეალურად გლეხის შემოსავალი გაიზრდება და ქვეყანაც უფრო გამდიდრდება, თუმცა ადგილობრივ მომხმარებელს გაუძვირდება რაღაცეები, მარა მერე ხელსიუფლებამ უნდა მაოხდინოს გადანაწილება დამატებითი შემოსავლის. ეს კიდე ცლკე ტემაა. სხვანაირად არ გამოვა. თუ ექსპორტზე გაიტან, ბუნებრივია აქ გაგიძვირდება, მარა ქვეყანა საერთო ჯამში მდიდრდება, მაშინ როცა რაღაც ფენებს ეს არ მოეწონება.

    • მსოფლიო ბაზარზე ვაჭრობას ვერ ახერხებდე რა ვენახის ბრალია? იქნება იმის ბრალია, რომ ვაჭრობა არ ვიცით? მივჩერებივართ მარტო რუსეთის არაცივილურ ბაზარს. დაჯექი აბა მიყრუებულ კუთხეში ბაზარში შენთვის, არ იაქტიურო და ნახავთ თუ გაყიდით რამეს. უამრავ ხერხებს იყენებენ ვაჭრობის გასააქტიურებლად, (ფაკულტეტებიც კი არის მაგისათვის მარკეტინგისა და პრომოუშენის) რომ გაგეყიდოს, როგორც იმერეთში იტყვიან თვალში ბეწვს უნდა აცლიდე ბაზარში თუ გინდა რამე გაყიდო. უამრავ უსარგებლო ნივთებს ყიდიან მსოფლიოში ევროპელები და ამერიკელები და ისე მოგაჩვენებენ თითქოს გჭირდება. უამრავ უბრალო ნივთს ისე შეფუთავენ და მოგაწოდებენ, რომ გაყიდიებენ. ეკონომიკის წიგნებში განხილულ მარტივ მოდელებში, რომელსაც მარკეტინგის საკითხები არ აინტერესებს და მარტო ეკონომიკური კუთხით იხილავს საკიტხებს, იგულისხმება, რომ ყველაფერი თავისით იყიდება და ჩვენმა ვითომ ექსპერტებმაც დაიჯერეს და ხალხიც დააჯერეს, რომ მართლა თავისით უნდა იყიდებოდეს თურმე ყველაფერი, მარა აბა რეალურ ცხოვრებაში შეეცადეთ აქტიურობის გარეშე თუ რამეს გაყიდით( ეს მხარე ეკონომიკის შესწავლის საგანი არ არის და ამიტომ იგულისხმება, რომ თავისთავად ხდება) მერე ბაზარს უნდა დააბრალო, რომ მოთხოვნა არ არისო, თუ საკუტარ უნიათობას? ვაჭრობა უნდა ვისწავლოთ ჯერ და მერე შეიძლება ვამტკიცოთ, რომ ბაზარი არ არის საკმარისად დიდი მსოფლიოში და მოთხოვნა მცირეა და რომ ჩვენი უნაითიბის ბრალი არ არის როცა რაღაცას ვერ ყიდი, მაღალი ხარისიხისასაც კი. განა რა იმდენ ყურძენს ჩვენ ვაწარმოებთ, რომ მთელი მსოფლიო გავაჯერეთ და პატარა სეგმენტი ვერ აღმოვაჩინეთ, რომ ჩვენი მცირე წილი გავყიდოთ? შეუძებელია ამხელა მსოფლიო ბაზარზე ასე მცირე წილს ვერ ვყიდდეთ და ბაზარი ასე გაჯერებული იყოს.
      კარგად გამართული სადისტრიბუციო ქსელის გარეშე ვერაფერს გაყიდი დასვლეთის ბაზრებზეო ლესტერ თოროუმ თქვა. მასაჩუსესის ინსტიტუტის ეკონომიკის ფაკულტეტის დეკანმა. ამ საქმისათვის კი ყველაზე იოლი და იაფია ჩვენი დიასპორის გამოყენება, ეს უკვე მე ვთქვი, თუმცა დიასპორის მნიშვნელოვან როლს ყურადღება პირველად უკრაინელმა გეოეკონომისტმა მიაქცია, გვარი ზუსტად არ მახსოვს.

  34. ძალიან მნიშვნელოვანია სიახლეების დროულად დანერგვა. მისა დრო დაიწყეს საყოველტაო ინტენეტიზაციაზე საუბარი, მერე ამათაც გაახმოვანეს ვითომ რო დიდ სოფლებში მაღალი ხარისხის ინტერნეტი უნდა შევიყვანოტო, მარა როგორც ყგეალ პრეოქტი ესეც მიავიწყდათ და ალაბთ მიძინებულია სადღაც. არადა სიახლეები როცა ახალია მაშინ არის ხოლმე რაიმე მოგების მომტანი, ტან სიახლე მაქსიმალურად ხელმისაწვდომი უნდა იყოს და არ უნდა ქონდეს პრეცედენტის სახე. რაც უფრო საყოველთაოა, მით უფრო მეტად ჩნდება შანსი კიდე ახალი რაღაცის დაბადების. ასე რომ ქვეყნის ინტერნეტიზაცია არ არის დასავიწყებელი საქმე და საშუარიცაა. კაი ინიციატივა ქონდა უგულავას ქალქის ცენტრეალურ ქუჩებზე რომ უფასო ინტერნეტებს ცდილობდა რომ დაეყენებია. ეს რამდენიმე წელიწადში რაღაც ახალ მომსახურებას წარმოშობდა უეჭველი, მარა ესეც მიივიწყეს.

  35. ვიძახი მე პოროშენკო რუსების ფარული აგენტია მეთქი და აჰა! შეუძლებელია მილიონერი ისე გახსე პოსტსაბჭოტა სივრცეში, რომ რუსების სპეცსახმურებთან არ იყო დაკავშირებული.
    ამას სპეციალურად აკეთებენ, რომ დასავლეთი შეაზარონ ხალხს. გეგონება მართლა ვინმე აძალებდეს დასავლეთიდან რომ გაპიდარასტდენ.მეტი არაფერი დარჩა რუსეთს, არაფერი არ აქვთ პოზოტიური, რომ სხვა ხალხებს შესტავაზოს და ამის გამო ცდილობენ დასავლეთი შეაზარონ ხალხს და აშინებენ პიდარასტებით, სწორდ ამიტომ ჩამოყავთ ელტონ ჯონი და აცხადებენ, რომ უკრაინა პიდარასტების თავშესაფარი უნდა გახდესო. აგიჟებნ ამ ხალხს. მოგიძველდათ მეთოდები რუსებო, გარდა ამისა ამითი საკუტარ აგენტურასაც ამჟღავნებთ. ვისაც ტვინი აქვს მოხვდება ყველაფერს და იმასაც თუ ვისი აგენტია პოროშენკო.
    ეს აგენტი იმისათვის ჭირდებათ უკრაინაში, რომ იქ სპექტაკლები დადგან , როგორც ჩვენთან ქნეს, ვითომ პოროშენკომ ბევრი ეცადა, ბევი იბრძოლა, მარა იძულებული გახდა მიწების რუსებისადმიო გადაცემას შეგუებოდა. პარალელურად ეს ისე უნდა მოხდეს, რომ ხალხმა ვერ იყნოსოს ღალატი და თან უნდა მოხერხდეს პოროშენკოს ხელოსუფლეაბში შენარჩუნება (რუსეთს ამხელა დონის აგენტი ჭირდება ამხელა ტანამდებობაზე, რო უკრაინა მართლა არ გადავიდეს დასავლეთის ხელში, ამიტომ ამან უნდა იტამაშოს პატრიოტის როლი და თან რუსეთის ღრმად დაშიფრული აგენტი უნდა იყოს.) ამისათვიოს კი უკრაინას უნდა გაუჩნდეს იმედი, რომ მართალია მიწები დაკარგეს, მარა ეკონომიკური ზრდის ტემპი ექნებათ მარალი. სწორედ ამისათვის ჭირდებათ იქ მიშა. ეგ მჲშა იქ იმედს აკეტებს, როგორც ,,დათა თუთაშხიაში” არქიფო სეთურის ჭაში მჯდომი ყრუმუნკი ქონდრისკაცი. მაგ იმეით ახერხებენ უკრიანასი, რომ პოროშენკოს წინააღმდეგ გამოსვლებს აფერხებენ.
    ძალიან არ უნდოდა პუტინს პროამერიკული იმიჯის მიშას, რომ ეკისრა იმედის როლი (მართალია მიშაც რუსეთიდან იმართება, თუმცა მათივე დავალებით ამერიკული ცხპვრების სტილი უნდა განესახიერებია და ამ ამერიკული ცხოვრების და მართვის წესის დისკრედიტაცია უნდა მომხდარიყო მისი სისასტიკეებით. მეორეს მხრივ მკითხავთ მაშინ რატო იყო მიშას დროს სწრაფი ზრდაო. იმიტომ რომ მიშა საქართველოში სპეცახმურებთან მოლაპარაკების მიუხედავად გადაახტუნეს სხვას ტავზე და გააპრეზიდენტა ედიკამ. მერე რომ შეენარჩუენბიათ მჲშა და სპეცახმურებს მის წინაღმდეგ არ დაეწყო ძირის გამოთხრა, უტხრეს რომ ქვეყანა ძალიან სწრაფად თუ არ განვიტარდა ისე ჩამოგაგდებენო. უნდა გვქოდეს საბაბი, რომ სპეცასხმურები გავაჩეროთო, მარა ეს ცოტა ძნელი გასგებია უბრალო მკითხველისათვის, ბევრი სხვა რამეც არ იცის და იმიტომ. იმედი ქონდათ, რო მერე ბიძო მოახერხებდა კიდე უფრო მაღალი ეკონომიკური ტემპის მიღწევას იმ სხვისი ხელით, რომლის ამოგდებაც უნდოდათ რეალური ხელისუფლებიდან, რომელიც რუსული კლანისათვის საშიში იყო და ეკონომიკაში ბევრად უფრო მომზადებული), მარა ბიძომ ჩასივარა და იძულებულები გახდნენ.

  36. ქართველებმა არ იციან თუ რატო იქცევა გერმანოა ასე არაკაცურად და ტრაკს უქიცინებს რუსებს.
    საქმე იმაშია, რომ პირველი მსოფლიო ომამდეც და კიდე უფრო ძლიერად მეორე მსოფლიო ომამდეც გერმანელი გეოპოლიტიკოსები პოლიტიკოსებს მოუწოდებდნენ შეეკრათ კავშირი მოსკოვთან და შეექმნათ ევრაზიული კავშირი ღერძით ბერლინი, მოსკოვი, ტოკიო. (იაპონიაც უნდოდათ იმ კავშიში შეეყვანთ, რადგანაც იაპონიას ჩინეთსა და კორეაზე ედგა ტვალი, ესენი კი ევრაზიის კონტინენტის გადანაწილებას ცდილობდნენ და იაპონიის გამოყენებას ამ საქმეში). ტოკიოსთან აღარ გამოვიდა მოკავშირეობა, ძალიან ჩაიჭირა ამერიკამ, მარა გერმანიამ და რუსეთმა ამ ოცნებაზე დღემდე ვერ თქვეს უარი. საერთოდაც უნდა იცოდეთ რომ გერმნაის არცერთ მიზანზე არ უტქვამს უარი, რასაც მეორე მსოფლიო ომში ისახავდა, მხოლოდ ტაქტიკა შეცვალა.
    ამერიკელებმა და ინგლისელებმა ვირტუოზული პოლიტიკური, დიპოლომატიური, თუ შპიონური სვლებით ორჯერ მოახერხა გერმანიისა და რუსეთის მეკავშირებად ქცევის გეგმის ჩაშლა (რუსეთის იმპერატორები გერმანიის სამეფო სახლის ახლო ნათესავებიც იყვნენ გაიხსენთ) და ისიც კი მოახერხა რომ ისინი ოროივეჯერ წაკიდა ერთმანეთს. მეორე მსოფლიო ომის წინ სტალინმა ფინეთთან ომი წააგო, რამაც გიტლერს პროვოცირება გაუწია, რომ რუსეთისათვის ომი გამოეცხადებია, რადაგანც იფიქრა, რომ რუსეთი ძალიან სუსტი იყო და არ ღირდა მასთან მიწების გადანწილება და დაარღვია მოლოტოვ-რიბენტროპის ზავი. როგორ გგონიათ ფინეთი მართლა მოახერხებდა მარტო რუსების შეკავებას სხვების დაუხმარებლად?
    გერმანია და რუსეთი დღემდე ატარებენ იმ ოცნებას, რომ ევრაზია მათ გაინაწილონ და აქედან ფეხი ამოაკვეთიონ ამერიკას, შემდეგ აფრიკიდან და შემდეგ კი ლათინური ამერიკიდანაც და ბოლოს ვინ იცის რუსეთმა ამერიკაც კი დაამრცხოს (მეტი არაა ჩემი მტერი, მარა ოცნება ასეთი აქვთ). გერმანიას უნდა რუსეთჲს რესურსები, ხოლო რუსეთს კი გერმანული ტექნოლოგიები და ამას არც მალავენ, აშკარადაც არაერთხელ განუცხადებიათ.
    მარა აქ არი კიდე ერთი პრობლემაც, რაც იწვევს გერმანიის უცანურ საქციელებს. საქმე იმაშია, რომ მართალია გერმნაის უნდა რუსეთთან დაახლოება, მარა ეშინია რუსეთთან პირისპირ დარჩენის ამერიკის გარეშე. იმიტომ რომ დათვი არ არის მაინც სანდო და თუ მარტო დაიგულა გერმნია უმოკავშირეოდ, შეიძლება ველური ცხოველის მტაცებლის ინსტიქტები ვერ შეიკავოს და გერმნიაც გადაყლაპოს. ამიტომ გერმნია იძულებულია ამერიკასაც უქიცინოს ერთი ადგილი და რუსეთსაც არ აწყენინოს და შეეცადოს მასთან დაახლოებას. ეს კი იწვევს გაუგებარ საქციელებს და ორმაგ სტანდარტებს მისი მხრიდან.
    ასე რომ ნატოში შესვლისას გერმანია მართლა დიდ წინააღმდეგობას გაგვიწევს, რუსეთის ხათრით, მარა არ გვჭირდება გერმნაია. უკეტესია თუ უშუალოდ ამერიკის კარგი მოკავშირე გავხდებით, მით უმეტეს, რომ თურქეთი ძალიან არასტაბილური და არც მტლად სანდო პარტნიორია ამერიკისათვის, თუმცა ძალიან საჭირო ამ რეგიონში. ამიტომ ამერიკა არ იტყივს უარს კავკასაიში პოზიციების კიდე უფრო გამტკიცებაზე და არ წავა უარზე ჩვენტან დაახლოებაზე. არ დამიწყოთ ახლა გაპიდარასტებას გვთხოვენო. ისრაელს მოსთხოვეს ან გაპიდარასტება, ან მათ რელიგიაზე უარის თქმა? თან ამერიკა უფრო ოპერატიული იქნება ტავის გადაწყვეტილებებში ვიდრე ნატო. უფრო სწარაფი და მკვეთრი იქნება მათი რეაქციები ვიდრე ნატოსი, რაც უკეთესიცაა ჩვენთვის. რუსებს კი ამერიკაზე მეტად არავისი ეშინია, ამერიკა აკავებს სწორედ მას რო მტელი მსოფლიო სიბენლეში და ჩამორჩენილობაში არ ჩაითრიოს. მთელს მსოფლიოში განვიტარება შეჩერდება. მთელი მსოფლიო უგზოობაში, ტალახში და შიმშილში დაიღუპება(90-იან წლებში სწორედაც რომ შიშილის პირას იდგა რუსეთი და იმის გამო დაიშალა მისი იმპერია). ერთი რა შეუქმნია რუსეთს ამერიკაზე ადრე? სამყაროს განვიტარება შეჩერდება, გარწმუნებთ. არაფერი ახალი არ შეიქმნება და ძველიც ვერ იქნება გამოყენებული ოპტიმალურად. ასე რომ რა ურჩევნია სამყაროს?
    ევროკავშირი და გერმანია კი მართლა მოგვთხოვს მართლამდიდიდებლობაზე უარის ტქმას ამერიკისაგან განსხვავებით. სწორედ მაგ გეგმა ხორციელდება ახლა საბერძნეთში. ფულიტ იყიდან მტელს საბერძნეთს და ვალებში რომ ჩააგდებენ, ნელა-ნელა ამას ყველაფერს მართლმადიდებლობას დააბრლებენ და მის დისკრედიტაციას დაიწყებენ. იტყვიან, რომ მართლამდიდებლური ფასულოებების ბარალია რომ ღარიბები ხართო და მერე იქაც დაიწყებენ გერმანელების მიერ დაქირევბული ,,არასმათავრობოები” მათი სარწმუნოების წინაარდემგ ლაშქრობას, როგორც ჩვენტან შვებიან. და ნელ-ნელა გადაიყვანენ კათოლიკობაზე . რამდეანდაც მე ვიცი უკვე იყო საუბრები და აიკრძალა კიდეც ფეხბურთის მოდეანზე ფეხბურზთელის მართლმადიდებლურად პირჯვარის გადაწერა, აქაოდა სტადიონზე მისულ სხვა რელიგიის ხალხს შეურაცხყოფას აყენებსო. ეკლესია დასალეს რამდენიმე ეკლესიად, ნაწილი ახალ წელს ახალი სტილით აღნიშნავს, მეორე ნაწილი ძველჲტ და ასე შემდეგ.
    ახლა რა საჭიროა კათოლიკურზე მთელი ევროპის გადაყვანა? საქმე იმაშია, რომ როცა რაიმე პოლიტიკურ გაერთიანებას ქმნი, თუ მას არ ექნა საფუძვლად რაიმე გამერთიანებელი იდეა, ან საერთო ისტორია,ან საერთო პოლიტიკური შეგნება, ან საერთო ეროვნული შეგნება, ისე ძალიან მყიფე იქნება და გაუგებარი მისი წევრებისათვის, თუ რა უნდათ ერთად ამ ჭრელ ხალხს.
    ამიტომ ყველა იმპერია ცდილობდა მოეძებნა რაიმე გამაერთიანებელი იდეა მასში შემავლი ჭრელი ხალხიებისათვის, რომ მათი ერთად ყოფნა გაემართლებია. გერმანიამ კი გადაწყვოტა, რომ ეს იყოს კათოლიციზმი. სამხრეთ გერმანია ისედაც კათოლიკურია. იოანე პავლეს მერე გერმანელი პაპის მოყვანა (ხო არ გგონიათ, რომ მართლა თვითონ ირჩევენ კარდინალები პაპებს? და იქ გათამაშებული სპექტაკლები ნამდივილია? ეს ყველაფერი ხალხის თვალის ასახვევად ხდება, ვითომ ერტხელ ვერ გავიდა კანდიდატი და მერე რამდენჯერმე უყარს კენჭი. ეს ყველაფერი ხდება იმისათვის, რომ ყველაფერი ბუნებრივს გავდეს) დანარჩენ გერმანელებში კათოლიციზმის უფრო მეტი პოპულარიზაციისათვის გაკეთდა. ამ გერმანელი პაპის არჩევის მერე მე ვიწინასწარმეტყველე, რომ შემდეგი პაპი ლათინური ამერიკიდან იქნებოდა, ტან უდიდესი ესპანურ ენოვანი ქვეყნიდან უნდა ყოფილიყო იგი და ჰოი საოცრებავ მართლა არ გავარტყი?! ). ეს კი იმას ნიშანავს, რომ ჩემი ვარაუდები მართალი იყო. ოფიციალური გერმანია(და არა მასონური) ამით კიდე უფრო შორს უმიზნებს და ცდილობს ლათინურ ამერიკაზე გავლენა ამ გზით გაძლიეროს, რომ მერე იქნება ამერიკას ლათინური ამერიკაც დასცანცლოს და დაასუსტონ. ასე რომ ამერიკა კი არა სწორედ ევროპა დაგავძალებს უარი ვტქვათ ჩვენს ტრადიციულ ფასულობებზე.
    რაც შეხება ოფიციალურ ამერიკას, მათ ეს ყველაფერი ჩვენზე უკეთ იციან და ამიტომ ეს მათ ჩვენს(ქართველების და არა ახლანდელი პრორუსული ხელისუფლების) მოკავშირედ ხდის. ამერიკის მასონური წრეებიც დაუჭერენ გერმანელ და რუს მასონებს მხარს, რადგანაც მასონურ წრებში, როგირცაა ბზეჟინსკი და სხვები მსოფლიო უკვე გაყოფილია და გადანაწილებული და მათ ამაში ერტმანეთს ხელი უნდა შეუწყონ, ამიტომაც აკეთებს ბზეჟინსკი ჩვენს დამაშინებელ განცხადებას, რომ მართლმადიდებლობა არის მათი ნომერ პირველი მტერი (მასონების კი, მარა არა ოფიციალური ამერიკის). იგი ამ განცხადებით ეხმარება ასევე მასონ პუტინს, რომ მას საბაბი მიეცეს მისი ,,წილხვედრი” მართლმდიებელების იოლად შემოკრება და გაბრუებაში. რაც შეეხება ამერიკის და ნებისმიერი ქვეყნების პოლიტიკას. იქ ორი წყალქვეშა დინებაა. ერთი მასონური, რომლებიც მსოფლიო საიდუმლო მართველს ემორჩილება და სხვანაირად ინაწილებენ მსოფლიოს და ოფიციალური ამერიკა. ოფოციალური ამერიკის მოტივები მართლა პატრიოტულია და მის ინეტრესებშია ამერიკის სრული გამარჯვება და არა განაწილება ძალაუფლების საიდმულო მასონურ ჯგუფებზე. ასე რომ საქმე საქმეზე რომ მიდგება ბზეჟინსკი ვერ დამუტკიცებს ამერიკის ოფიციზს, რომ საქართველო არ არის მათთვის საჭირო და რუსეთს დაუთმონ. მაშინ უცებ შეეპარებათ მასში ეჭვი, როგორც უცხო ქვეყნის ინტერსების მსახურში. ასე რომ ჩვენ უშუალოდ ოფიციალურ ამერიკასტან მეგობრობას უნდა მივაწვეთ და არა ნატოსთან, ან მასონებტან. ამერიკის სახელმწიფო ინტერესებშია საქართველოსთან მეგობრობა და ამას აშკარად ვერ გააპროტესეტებენ იქაური მასონები, ვერ ახსნიან, თუ რატომ უნდა ტქვან უარი საქართველოზე, თუმცა შეეცდებიან დემაგოგიას.

  37. გაზი რო გაუტავდებატ თურქმენებს და რუსებს მერე ძალიან გაუჭირდდებათ რადგანაც გადაჩვეული იქნებიან შრომას და ცოდნის და ახალი ტექნოლოგიების ათვისებას . ძალიან მომხიბვლელად ჩანს და მართლაც ძნელია რომ ასე დარმაედულად ცხოვრების ცდუნებას გაუძლო(მით უმეტეს, თუ უნიათო ხელისუფლება გყავს), მარა ეს დათვური სამსახურია ბუნებისაგან ამ ხალხის მიმართ. თუ გახსოვთ ისტორიიდან, ესპანეთმა იმდენი ოქრო შემოიტანა ტავის დროზე ამერიკიდან, რომ უმდიდრესი ქვეყან გახდა ტან ისე, რომ ესპანეთში ყველაფრის წარმოება ჩაკვდა. ყველაფერს ამ ოქროთი ყიდულობდა ან საფანგეთიდან, ან ინგლისადან. ფუფუნებაში ცხოვორობდა, მარა მერე ეს წარმოებია ჩაკვლა გახდა მისი ჩამორჩენილობის მიზეზი დღემდე. იგი მტელს დასვლეთ ევროპაში ყველაზე ღარიბი ქვეყანაა. ვერადა ვერ ამოქაჩა ჩამორჩენა ტექნოლოგიებში და წარმოებაში, იმიტომ რომ კაი მაგრად იყვნენ გადაჩვეულები. მერეც როცა ესპანეთის აღორძინების საკითხი დადგა მაღალი ტექნოლოგიების განვიტარებას კი არ მიჰყვეს ხელი, არამედ უფრო მარტივ საქმეს ტურიზმს. ამ დროს ტურიზმი შროამტევადი დარგია და ამის გამო შემოსავლები მცირეა ერთ სულ მოსახლეზე. ასე რომ პორტუგალიაც(იგივე მიზეზით თითქმის) და ესპანეთიც დღეს დასავლეთ ევროპაში ყველაზე ჩამროჩენილი ქვეყნებია.
    ჰოლანდიასაც ქონდა მსგავსი ცდუნება ტავის დროზე (60-იან წლებში), როცა ჩრიდლეოთის ზღვაში ნავთი და გაზი აღმოაჩინეს. ლამის მტელი ჰოლანდიის რესურსები ამ ნავთობის ექსპოლატაციისაკენ გადაერთო და კინაღამ დაიღუპა ჰოლანდია და გაზარმაცდა. ჰოლანდიის პარადოქსით არის ეს მოვლენა ცნობილი ეკონომიკაში. ჰოლანდიაში დეინდუსტრალიზაცია დაიწყო. საწარმოებს ყიდდნენ და შლიდნენ და კაპიტალს სულ ამ საბადოებში აბანდებდნენ ჰოლანდიელები, მარა მალევე მოეგო გონს ჰოლანდიის ხელსუფლება და კანონებიტ ისე დაარეგულირა ეს პროცესი(ჩვენთან კი ბაზრის სიწმინდის და ხელშეუხებლობის საბაბით უნიათო მტავრობა არანაირ მარეგულირებელ ზომებს არ მიიღებდა, აქაოდა ბაზრის მოქმედებაში ვერ ჩავერევიო. ამ დროს ხელისუფების მოქმედება სწორედ საჭირო დროს ბაზარში კომპეტენტური ჩარევით ფასდება და არა ჩაურევლობით, რადგანც ბაზარს ბევრი არასრულფასოვნებები აქვს და ისინი პერიოდულად სწორ ჩარევას მოითხოვენ), რომ გადარჩნენ დარმაედებად გადაქცევას. ))
    ყველაზე უფრო სედგიანი და სასურველია ცოდნაზე(ცოდნა პრაქტიკული მაქვს მხედველობაში და არა თეორიული და წიგნებში ამოკითხული მარტო) და ახალ ტექნოლოგიებზე დაფუძნებული ეკონომიკა და არა რესურსების გაყიდვაზე და ტურზმზე დაფუძნებული. ეს ყველაზე იოლი საქმეა და უნიათი ხელისუფალთ უყვართ ამითი უფრომიოლად დროებით პრობლემების და მდგომარეობის შემსუბუქება.

  38. zzzzzzzzz1967 says:

    ახლა აიფონის რეკლამას ვუყურებდი და ახლა მივხვდი, რომ ახალი ტექნოლოგიოების ათვსიება ტელეფონებიტ არ უნდა ადვიწყოთ. აქაც უკვე გავნმაზეთ მომენტი და დავაგვინაეთ. აქაც როგორც მსუბუქი მანქანების შემთხვეავში ტავი უნდა დავანებოტ პირველ ეტაპზე ამინც სმარტ ტელეფონებსა და მსუბუქ მანქანბეს, უეწველი ცავისვრით.
    საქმე იმაშაი, რომ ტელეფონებიც უკვე ისეთივე ძვირფას აქსესუარად და სამარიაჟო ნივთად იქცა, როგორც კარგი საათი, ან სამკაული. აქ უკვე დიდ მნისვნელობას იძძნეს ბრენდის ცნობადობის საკითხი და ამიტომ გაგვიჭირდება ბაზარზე მათტან კონკურენცია. იაფიანი პროდუქციაის წარმოება კი დიდ მოგებას არ ტოვებს და იაფიან სეგმენტზე გასვლა ბრენსდსაც აბანძებს და ფასს უკარგავს. ძვრიანში კი ვერ გავქაჩავთ.
    ამიტომ ისევ ყველას ჯობია კომპიუტერების აწყობა დავიწყოთ ვიდრე ტელეფონების. ტელევიზორებიც ოთახის სამკაულად და სტუმართან სამარაიჟო ნივთად იქცა. ამიტომ ყველას ჯობია კომპიუტერებით დავიწყოტ. ჯერ ნაკლებად შეეხო მათ მარიაჟობის ეპიდემია. როცა ამას კარგად ავივთვისებთ მერე კდე შეიძლება სხვებზე გადასვლა. კი არის eიფლის კომპიუტერები ყველაზე მოლდური, მარა სხვა ფირმის კომპიუტერებს ჯერ კიდე უფრო დიდი სეგმენტი უკავია ბაზარზე და ამიტომ სეიძლება ვიფიქროტ რომ აქ მარიაჟის მომენტი ნაკლებია.

  39. zzzzzzzzz1967 says:

    ჩვენი სკოლა რუსული ყაიდისაა. ეს სკოლა რუსული აღზრდის წესი აკაკისაც კი სძულდა. რუსულიც და მერე საბჭოტაც დაფუძნებულია მოსწავლის დაშინებაზე და მასზე ძალადობაზე. ბავშვები დაძაბული დადიან სკოლაში, არადა არც იმდენად მნიშვნელოვან ცოდნას არ იღებენ ამ სკოლაში, რომ მართლა ასე დაძაბული შრომა და წვალება ღირდეს მისთვის. სწავლა უფრო სახალისო უნდა გახდეს. არ ჯობია იყოს ლაბორატორიები და ჩხირკედელა ბავშვები მიუშვან და აკეთებინონ ის რაც მათ აინტერსებთ?(ააწყობონონ მარტივი რობოტები, მარტივი კალკულატორები, მარტივი რადიოები) გარწმუნებთ ბევრად უკეთ ისწავლიან ფიზიკას, ან ქიმიას, როცა დაიწყებენ რაიმე ხელსაწყოს აწყობას დ ამ დროს დაჭირდებათ გარკვეული ცოდნის გამოყენება, აი მაშინ ნახეთ როგორ დაიწყებენ თვითონ საჭირო ცოდნის მოძიებას და რამდენად უფრო ღრმად და კარგად გაიგებენ მას. ყველა ბიჭს უყვარს ჩხირკედელაობა და რაღაცეების აწყობა სკოლის ასაკში, თუ არ დაუშლი და დააშინებ, სიამოვნებით გაყვებიან ტექნიკურ დარგს ბევრნი(სწორედ ეს დარგებია ქვეყნების ეკონომიკური და პოლიტიკური სიძლიერის ნამდვილი მიზეზი), მარა როცა უშლიან, ან როცა პირობები არ აქვთ ეს ინტერესი ნელ-ნელა ქრება და ყველა მიდის ან ეკონომიურზე, ან იურიდიულზე, ან რაიმე უსარგებლო ფაკულტეტზე და ტყუილად იყრება ამდენი ფულები სწავლაში, უშედეგოდ..

  40. says:

    ამერიკელები უსარგებლო ნივთებზე ქმნიან ხელოვნურად მოთხოვნას, ჩვენთან კი იძახიან მაღალი ხარისხის კახურ ყურძენზე და ღვინოზე მოთხოვნა არ არისო და ამიტომ უნდა გავჩეხოთო. როგორ შეიძლეაბ რომ ამხელა მსოფლიოში ერთი ციდა რეგიონის მიერ მოწეული ტურძნის ადგილი არ იყოს? ეკონომისტებს გონიატ,რ ომმ მოთხოვნა არ არის, არადა მოთხოვნა უნდა შექმნა ხანდახან. ამას არ ითვალისწინებენ. ეკონომიკა კი ამ საკითხებს არ შეისწავლის. მისთვის მოთხპვნა ობიექტურად მოცემული სიდიდეა და მორჩა, არადა რეალობაშ შეილება ადამიანს მოანდომო ის რაც არ ჭირდება თუ კაი მარკეტინგის სპეციალისტი ხარ. ასე რომ სულ უფრო ვრწმუნდები, რომ კახური ყურძნის პრობლემა მოთხოვნის არ არსებობაში კი არ არის (მსოფლიო მასშტაბით) არამედ ჩვენს ცუდ მარკეტინგში. საერთოდ აზრზე არ ვართ ამრკეტინგის წარმოების და იმს ბრალია. მარტო მევინე, რომ ამ პრობელმას ვერ აგდაწყვეტს ორია ზრი არაა. ჯერ ერთ არც ცოდნა აქვს ამისთვის და არც ფული, ამიტომ სწორედ ხელსიუფებას ევალება ეს არხები გაუჭრას საზღავრგარეთ და ემრე ესენიც ისწავლიან უკვე ერთხელ რომ არხები გაეჭრებათ. იმიტომ დადიან რუსეთში, რომ იქ ჯერ კიდე აქვთ ძველი არხები და იმის იმედი აქვთ, დანარჩენ მსოფლიოში კი აზრზე არ არიან რა უნდა გააკეთნ.
    მოკლედ კახეთის ყურძნის პრობლემა ეკონომიკური არ არის და არც მოთხოვნის არ არსებობის ბრალია. ის უფრო ცუდი მარკეტინგის და იმის ბრალია, რომ ჩვენ არასდროს ვიცოდით და ვიცით ბაზარზე ვაჭრობა და ჩვენი საქონლის პრომოუშენი. პრობლემა სხვაგანაა და ჩვენი ლენჩი ეკონომისტენი კი მალე იმის მტკიცებას დაიწყებენ, რომ კახთში ვაზი ბევრია და ავჩეხოთო. ისე ადრე მეც მასე მეგონა, მარა მერე კარგად რომ დავფიქრდი მივხვდი, რომ სხვა რამეშია პრობლემის არსი. ხო მარა ხანდახან იქნება მაგენიც დაფიქრდნენ და რამეს მიხვდნენ არ შეიძლება? )

  41. says:

    თავიდან მიმაჩნდა, რომ რუსეთთან საერთო ენის გამონახვას არ ცდილობდნენ როგორც საჭირო იყო და თუ რუსეტშ გარანტიას მივცემდით, რომ აქ ნატო არ შემოვიდოდა და მათტან სამხედრო კავშირს შექმნიდით მაშინ წესით ჩვენი ოკუპირებული მიწები არაფერში დაჭირდებოდა და შეიძებოდა საერთო ენის გამონახვა. ასე გამოდიდოა მათი გეოპოლიტიკის წიგენბიდანაც, გეოპოლიტიკუ სივრცის შექმნაზე საუბრობდნენ და არა ერთი სახელწმიფოს შექმნაზე. გეოპოლიტიკური სივრცე კი ისედაც შეიძლაბ შეიქმნას, როგორც ვთქვატ ნატოს კავშირია, ან სოციალისტური ბანკი იყო. თუ მიწებს დაბრუნებდნენ რუსები მაშინ სულ ერთი იყო ჩვენთვის რომელ დაჯგუფებაში მოვხვდებოდთ, მაინც ვირაცასტან მოგიწევდა და ოკუპირებულ მიწებს რა გზიტაც უფრო იოლად დავიბრუნებდით იმ მხარს წავიდოდით ბუნებრივი იყო.
    მერე მიშა კი იძახდა, რომ შევტავაზე პუტინს, რომ ნატოს არ შემოვიყვან საქართველოშიო, მარა არ აინტერესბთ რეალურად ეს საკითხიო, სხვ ა რამეშია საქმეო. არადა რუსების გეოპოლიტიკური წიგნებიდან არ გამოდოდა ეგრე. მიშა ვერ ვუჯერებდი ალბათ ტყუილს ამბობს ან რაღაც არ ქნა სწორად მეთქი.
    მარა მერე რაც ბიძო მოვიდა ხელისუფებაში ცოტა ხანში ლევან ვასაძემ გამოყო თავი, ჩამოვიდა რუსეთიდან და დაიწყო ძრომიალი რაინდის ,,იმიჯითა” და ვითომ პატრიოტული დამ კონსერავტიული ფასეულობებზე აპელიტრებით სასულიერო პირებთან (არადა რუსულ სპეცსამხურების გარეშე ეგ რუსეთში მილიონერი ვერ გახდებოდა და რუსები იმ მილონების სანაცვლოდ რომ ტრაკის ჩაგირავების გარეშე არ გამოუშვებდნენ დარწმუნებული ვიყავი და ამ დროს ეს ტრადიციულ ღირებულებს აწვება უტიფრად. გეგონება ყველა შტერია და ვერ ხვდება როგორ და რაშია საქმე). დაიწყეს მონარქიის იდეის აპელირება და პარალელურად ბაგრაიონების ოჯახის ტექნიკურად დისკრედიტაცია.
    რომ დავფიქრდი მერე მივხვდი რაშიც იყო საქმე. მივხვდი, რომ აქ მონარქიის აღდგენა უნდოდათ და ბიძო მეფედ. ბაგრატიონების დინატიის შეცვლა უნდა მომხდარიყო. მერე რუსეთში ეს პრეცედენტი უნდა გამოეყენბიათ და პუტინი გაემეფებიათ, საქართველოში კი ექსპერიმენტს ატარებდნენ, ტუ როგორ მოხერხდებოდა მონარქიის აღდგენა და დინასტიის შევცვლა, რომ რუსეთსი პუტნი გამეფებულიყო. ამის მიხვედრის მერ უკვე მთელი რუსული ,,გეოპოლიტიკა” თავის ადგილზე დადგა და მივხვდი, რომ პუტინს მართლა რუსული ინტერესები და მისი გეოპოლიტიკრუი სივრცის შექმნა კი არ ადარდებს, არამედ მეფობა უნდა. ამისათვის კი მან უნდა შეიძინოს რუსი ერის ახალი ამზრორძინებელის იმიჯი და რუსებს ახალი მიწები შეუერთოს, იციან რომ რუს ვანიას გულს ყველაზე მეტად სხვისი მიწების დაპყროა სიამოვნებს. ამის მერე ეკლესია პუტინის გამეფების იდეას წამოწევდა.
    აი თურმე რატომ ვერ ხერხდებოდა რუსეთთან საერთო ენის გამონახვა საერთო გეოპლიტიკური სივცის შემქნაზე თანხმობის შემთხვაშიც და ნატოზე უარის ტქმის შემტხვავშიც კი. პუტინის პირადი ინტერსები ამახინჯებს თურმე მტელს გეოპოლიტიკას. მიწების მიერთებასთან ერთად ჩენი ევრაზიის აკვშირიში შეყვანაც უნდათ, რადგანაც მეფობაზე რომ რუს ხალხი დაითანხმოს, რაღაც ,,განსაკუთრებული” უნდა გაუკეთს.
    მოკლედ მერე მივხვდი რომ ვცდებოდი, მარა არ ვიცოდი პუტინის რეალური მოტივები. მერე მივხვდი, რომ პუტინთან მოლაპარაკება არ გამოვა, რადგანაც მეფობსიათვუს მაგას ჩენი კმწებიც უნდა და თან ჩვენი სუვერენიტეტის დათმობაც, ანუ ისევ საბჭოტა კავშირიშიდ აბრუნება ოთონდ უკვე აფხაზეთისა და სამაჩაბლოს გარეშე. ამ მიწების რისეთისადმი გადაცემით. ბიძო როგორც ჩანს წიანსწარ მზად იყო ასმიათვის თუ რუსეთი აქ გამილიარდერებასთან ერთად გაამეფებდა კიდეც. მზად იყო საქართველოს მწები დაემტკიცებია მისთვის, მარა ამას სხივის ხელიტ გააკეტებდა, სწორედ ამიტომ გავიდა ოფციალური პოლიტიკიდან, რომ ეს სხვიის ხელით მოეხერხებია და პასუხისმგებლოა ფორმალურად მოეშორებია. კაცი მოღალტე და მეტრაკეა და გამეფება კი უნდა ჩვენტან. ამ ლენჩს ხალხსაც მოსწონს. ((((
    მოკლედ ჩემი შეცდომა უფრო დიდი იყო თუ პუტინის აგერ გვაჩენებს მომავალი. მე მგონია რომ პუტინი ცუდად დაამთავრებს, ან მაგისი სიკვდილის მერე რსეთი გადაყვება მას.

    • რუსეთშ, რომ მართლა ნატო და მისი სახმედრო ბლოკი, ან ნატოს გეოპოლიტიკური სივრცის მიახლოება აწუხებდეს რუსეთთან , მაშინ შეგვეძლო ჩვენ 100% -იანი გარანტია მიგვეცა რუსებისათვის(თუ მიწებს დაგვიბრნებდა ზედმეტი დემაგოგიის გარესე, რომმე არაფერ შუაში ვარო), რომ ნატო საქართველოშ არ შემოვიდოდა. მიგვეცა რუსული ბაზების დაყენების უფლებაც, მარა რუსებს ნატოს დარდი და სახმედრო სიც=ვცრის დარდი სულაც არ აქვთ როგორც ჩანს რეალურად, არამედ მიწების მითვისება უნდათ, რომ პუტინი გამეფდეს. ეს კი შეუძებლს ხდის მასთან მოლაპარაკებას. ამ დროს რუსეთს მიწები თვზე საყრელი აქვს და კიდე რი ათეული კილომეტრის მიტვისება მის სახელმწიფო ინტერესებს არაფერს მატებს, უფრო ვნებს, რადანაც მტრეების რაოდენობას იზრდის მის უშუალო საზრართან , რაც მაინც არ წადგება რუსეთშ, რაც არ უდნა პატარა ქვეყანა ვიყოტ ჩვენ.

  42. როგორც მახსოვს სადრაც წაკითხული ლეგენდიდან ბილ გეიტსზე სკოლაში გაკვეთილებზე არ დადიოდა და გვიანობამდეც რჩებოდა სკოლაში, ოღონდ არა გაკვეთილებზე და კომპიუტერს უჩხიკინებდაო. მაშინ კომპიუტერი სულ ახალი შექმნილი იყო, მარა ეს მაგალითი იმიტომ გამახსენდა, რომ ეს სრულიად ახალი გამოგონება როგორც ჩანს უკვე მაშჲნ შეტანილი იყო ამერიკის სკოლებში და ბავშვებს შეეძლოთ მასთან ტავისუფლად მისვლა (ჩვენთან კი ახალც რკინის კარით აქვთ ჩაკეტილი კომპიუტერები კლასში. სწორედ ასეთ სიახლეებთან მაქსიმალურად თავისუფალი წვომა იწვევს სხვა სიახლის შექმნას.
    ადრე ვწერდი, რომ ახალი ცოდნის შექმნის სიჩქარე პირდაპირპროპორციულია ტავისუფლად ხელმისაწვდომი უახლესი ცოდნის. ეტყობა ბილ გეიტსის შემთხვევაში სწროედ ეს კანონი მოქმედებდა.
    ეს სიახლე ერთ და ორ სკოლაში კი არ უნდა იყოს შეტანილი, თან შექმნისთანავე, არამედ ამავე დროს ის მაქსიმალურად ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ყველა მსურველისათვის. თუ ისე საჩვენებლად შეიტანსეს სკოლებშჲ და უმაღლეს სასწავლებლებში და კიდე უარესი რკინის კარის უკან ჩაკეტეს მაშინ მასში გადახდილი ფული ფაქტიურად გადაყრილია. პირიქით მაქსიმალრუად ხელმისაწვდომი უნდა იყოს უნდა რაც შეიძლება სწარაფად უნდა იქნას ათვისებული შექმნისტანავე შემოტანილი ქვეყანაში და უმაღლეს სასწავლებლებში და სკოლებში. რკინის კარის უკან კი არ უნდა გამოკეტონ, არამედ მუდმივად ღია უნდა იყოს ის ოთახი და თუ იმის ეშინიათ რომ ვინმემ არ გააფუჭოს მაშინ ვინმე ამ ახალი ტექნოლოგიების მცოდნე ზედამხედველი დაუნიშნონ.

    • ჩაუტარებიათ კვლევები და აღმოჩნდა, რპო სკოლებში კომპიუტერის დანერგვა არ ზრდის ბავსვების ათვისების უნარს. ეს ბუნებრივიცა, კომპიუტერში იმდენი გასართობია, რომ ბავშვებს ყურადრენა სხვა რამეზე გადააქვთ.
      რაც მტავრია კომპიუტერი უკვე აღარ არის ახალი ცოდნა და ახალი ტექნოლოგია. ახალი იყო 80-იანი წლების დასწყოსში. ახლა უკვე ძველია, თან უკვე ხელმისაწვდომია ყველასათვის და ყველას აქვს სახლიშ. ასე რომ იგი საკმაოდ მძველებულაი უკვე მისგან რაიმე ახლის დაბადების შანსი მხცირეა., რაც გასაჩენი იყო უკვე განოწურეს.
      ლაპარკია მართალც უახლეს ცოდნაზე, რომელიც ეს-ესაა გაჩნდა მსოლფიოში და სულ რამდენიმე ადამიანს მიუწვდება ხელი. აი ის ცოდან უნდა იქნას საწრაფოდ გადმორებული და მაქსიმალურად ხელმისაწვდომი უნდა გახდეს. ამ შემთხვეავში გაჩნდება ახალი ცოდნა აქ. ახლა რა საჭიროა რომ ახალი ცოდნა გაჩნდეს? საქმე იმაშია, რომ სწორედ ახალი ცოდნა იძლევა ეკონომიკურ ეფექტებს, თორემ ძველიდან უკვე ყველაფერი გამოწოვილია. ნარებს ის ირებს ვინც პირველი იყენბს მას.
      დღეს კომპიუტერების დანერგვა სკოლებში საქარტველოს მსგავს რარიბ ქვეყნებში სულაც არ არი საჩქარო. უკვე ყველა ოჯახს აქვს იგი და ისედაც ითვისებენ ბავშვები მას ზედმტი სახრხების ხარჯვის გარეშე. თუმცა მომავალში მაინც ვერ ავცდებიტ მას, რადგანაც ალბათ სწავლის პროცესი ელექტრონული წიგნებისაკენ გადაინაცვლებს. ალბათ ელექტრონული წიგნები კი გააჩენენ ახალ შესაზლებლობებს, მარა არა ტავისთავდ კომპიუტერი.
      კომიუტერის დანერგვა მიუხედავად ყველაფრისა მაინც მოგვიწევს სკოლებში (თუმცა ამ ეტაოზე საჩქაროც არ არის), რადგანც ეს ისეთივე გარდაუვალი იქნება, როგორც ნიუტონის კანონების სწავლა ფიზიკაში, რომელიდანაც რაიმე ახლის გამოწურვა უკვე შეულებელია, მარა არ სწავლაც არ შეიძლება.

  43. ბიძომ ედიკასავით დაიწყო?! მახსოვს ,,ვარდების რევოლუციის” წინ ედიკას ჟურნალისტები დახვდნენ რომელიღაც შენობაში და კითხვები დააყარეს. ედიკამ კი ხელი აუკრა. მაშინ მართვადი რევოლუციას ამწიფებდა ედიკა და ხალხის გამწარება და შეურაცხყოფა ჭირდებოდა, რომ რაც შეიძლება მეტი გამოსულიყო მიტინგებზე და ხელისუფლება მიშასთვის გადაეცა ტექნიკურად(ვითომ მაგდენ ხალხს წინააღმდეგობა ვერ გაუწია) და თან ქართულ სპეცსახმურებთან დადებული პირობაც(რომ ნამდვილად პატრიოტი და არა უცხო ქვეყნების აგენტი უნდა დაეტოვებია მის შემდეგ პრეზიდენტად, ამ პირობით არ გაუწიეს ედიკას მაშინ სპეცსახმურებმა წინააღმდეგობა გადატრიალების შემდეგ, თორემ რუსების შემოტენილი რომ იყო ყველამ კარგად იცოდა) ისე დაერღვია, რომ ეს ყველაფერი მიშას(მიშა მართვადი იყო კომპრომატებით რუსეთიდან, ხო გახსოვთ ივანოვის ვიზიტი ვარდების რევოლუციის დროს, მარა პროამერიკულს ტამაშობდა რუსების დავალებით) მოუთმენლობას და სიგიჯეს დაბრალებოდა (იმიტომ გაუგდეს მჲშას ხმა გიჟიაო, თუმცა არც ჭირდებოდა ამას დიდი ძალისხმევა, მაგრამ გჲჟი იყო ვითომ და რა პასუხი უნდა მოეთხოვათ სპეცსახმურებს? არადა, ვითომ ახლიდან ხომ არ დააქცევდნენ ქვეყანას და ამიტომ ვითომ ჯობდა შეგუებოდნენ ამ გიჟს, მით უმეტეს, რომ ქვეყნის სწრაფი განვიტარება მოხდა (არადა არა სწორი გზით) და ახლა ამ ტემპის დაგდება არ გამოადგებოდა ქვეყანას. ამითი აბოლებდნენ ამ სამსახურებს და ისინიც იბოლებდნენ ტავს) და თვითონ ვითომ არაფერ შუაში იყო). ერთიერთში იმეორებენ ედიკას სპექტაკლს, მარა ისტორია ორჯერ არ მეორდება, ან მეორდება ფარსადო. ამ შემთხვევაში გარწმუნებთ არ გამეორდება არც ფარსად და არც არანაირად. ერთი და იგივე კარტი მარტო შტერთან ტამაშის დროს თუ ივლის ორჯერ.
    შეიძლება ყველა მკითხელმა ვერ გაიგოს რაზე ვწერ, მარა გამგები კითხულობს და კარგად გაიგებს. )

  44. ადრე ვწერდი, რომ ერთი მაინც ალტრუისტი ბიზნესმენი გვჭირდდება, რომელიც მოგებაზე კი არ იფიქრებ, არამედ შეეცდება ახალ-ახალი საწარმოები დაფუძნოს და მერე ისინი აქციებით გაყიდოს მეთქი. ანუ იმ მეწარმის მიზანი მოგება კი არ უნდა ყოფილიყო, არამედ მისი ბიზნესი უნდა გამხდარიყო საწარმოების წარმოება და დაფუძნება, ფეხზე დაყენება და მერე გაყიდვა, შეიძლება უფრო ძვირადაც ვიდრე დაჯდა. თუ ეს მოხერხდა ე.ი. კარგად გაუკეთებია თავისი საქმე და მისმა ჩადებულმა კაპიტალმა სწორად იმუშავა (მხედველობაში მავს იმაზე ძვირად გაყიდა ვიდრ დაუჯდა იმ საწარმოს გაკეთება). ამას ჩვეულებრივი მოგებაზე ორინეტირბეული ბიზნესმენი არ იზავს. რატო შეიწუხებ ზედემტად ტავს? ერთს საწარმოს აამუშავებს და მერე ადგება და იმ მოგებით იცხოვრებს, ან ახალი წარმოებაში ტვინის ჭყლეტით რატო დაკავდება? ადგება ი საწარმოს გააფართოებს. ასე რომ მაშინ ბევრი წარმატებული ბიზნესმენი და ბევრი კაპიტალი დაგვჭირდება.
    ჩემი გეგმის შემთხვევაჲშ კი შეიძლება ერთმა ბიზნესმენმა ატრიალოს სულ 6 მილაირდი დოლარიც კი და მტელი ქვეყნის ეკონომიკა შეცვალოს. წელიწაადში 2 მილიარდი ინვესტიცია სულ ეყოფა საქართველოს, რომ 10%-იანი ზრდა ქონდეს. ერთი საწარმო ხომ გაიხსნება დახლოებიტ 5 წელიწადში? ანუ სადრაც 5 წლის საბრუნავი ფულია საჭირო. გამდოუს დაახლოებით 10 მილაირდი. მაგრამ ამდენი ფული არაა აუცილებელი რომ ერთი კაცის ხელჲშ იყოს. შეუძია იმ ერთ კაცს მოიზიდოს სხვების დანაზოგებიც და თუ თვითონ ერთ დოლარს ჩადებს მოსახლოებამაც იმ წამროებაში ერთი მილაირდი დამტოს. ანუ შეიძება მოსახლეობაც ჩავრთოთ ამ საქმეში და საჭირ ტანხა შემცირდება. ამიტომ ვფიქორბ რომ მართლა შეიძლებ სილ 6 მილაირდით ქვეყნი ჭობიდან ამოყვანა.
    მარა დრეს წავიკიტხე ერთი კაცის მართალ საინტერსო სტატუსი ფეისბუქზე. იქ წერდა, რომ როდის უნდა გადავეჩვიოთ ქართველები, რომლიდერს და გმირს ველოდებიტ და თვითონ არ ვინძრევითო? ასე არაფერი გამოვაო და მართალი იყო ის კაცი. საბაზრო ეკონომიკას მარტო ერთი აკცი ვერ აამუშაოვებს. საბაზრო ეკონომიკას ძალიან ბევრი თავისუფალი და ინიციატივიანი ადამაინი ჭირდება. ამიტომ მივხვდი, რომ ზემოტ ნახსენებ გეგამს სწორედ ეგ ნაკლი ქონდა. არ ივარგებს თუ ყველა ინვესტიციას ერთი კაცი ან ერთი კომპანია წამოიწყებს, მარტალია ძნელია ამდენი ალტრუისტი ბიზნესმენის მონახვა, მარა შეიძლაბ ასეც გავაკეთოტ. ის ერთი ბიზნესმენი რამდენიმე ნიღბით, ან სახელიტ გამოციდეს ბაზარზე და ეგონოს ხალხს, რომ ერთ აკცს კი არ შეჰყურებენ, არამდ რამდენიმე მეწარმე აქტიურობს და თვითონ აკეთებს არჩევანს თუ როემლ ბიზნეში დააბნდოს ტავისი კაპტალი. თუმცა თვდაპირველად იმ ,,რადმეინემ ” ბიზმნესმენს დაჭირდება პიარი, რომ ხალხმა აფერისტების ხელში არ ცააგდოს ავისნ დანაზოგი და იცოდეს, რომ არის სულ რამდენიმე (ვთქვათ 5-6 ) არჩევანი და ვითომ იმათ შორის აკეთებს არცევანს. ეს ამთ გაათამამებს და უფრო აქტიურს გახდის. შეეჩვევიან რომ თვითონ იაზროვნონ და იფიქრონ ინვესტიხიებზე. საბაზრო ეკონომიკას სწორედ აქტირუი და ინიციატივიანი ხალხი ჭირდება. სულ ვირაცის შემყურე ხომა რ უნდა იყვნენ?

  45. როცა ყველაფერი კარგად მიგდის, როცა შენი გეგმა დიდი გართულებების გარეშე სრულდება (მით უმეტეს, როცა ეს გეგმა შტერულია), მაშინ დიდია ალბათობა იმისა, რომ ვიღაცის ხაფანგში ებმები.
    ან სხვანაირად: უფასო ყველი ხაფანგშიაო.

  46. ამერიკელი ეკონომისტბი განსაკუტრებით აღნიშნავენ სკოლებში მათემატიკის სწავლებისადმი განსაკუთრებული ყურადღების მნიშვნელობას. ყველა სხვა დანარჩენ საგანს ჯობია მოაკლდეს და მათემატიკას მიემატოს. ყველა საბუნებისმეტყველო მეცნიერბა და ყველა ტექნიკური საგანი მათემატიკას ეყრდნობა. როცა მათემატიკა იცი იოლია სხვა ნებისმიერი დისციპლინის ათვისება. მათემატიკის გარეშე კი ზალიან გაგიჭირდება.
    უფრო მეტიც მათემატიკა წადგება ჰუმანიტარული საგნებს შესწავლასაც, რადგანაც ლოგიკურ და მკაცრ აზროვენაბს ავიტრებს. არის ზოგჯერ ჰუმანიტარულ მეცნიერებასი მომენტები როცა სწორი ანალიზი ჭირდება ამა თუ იმ პროცესს. მაგალიტად ისტორიაში და გეოგრაფიაშიც კი.
    ფილოლგებსა და მუსიკოსებს შეიზლება პირდაპირ არც დაჭირდეს არაფრრში, მარა არა მგონია აწყინოს. რა ვიცი ბახს მატემატიკის ნიჭის მქონე მუსიკოები უკეთ უკრავენო ასეც კი გავიგე მუსიკოსებისაგან.

  47. says:

    ებრაელებს კაი პატრონი ყავდა. ხლხზე მეტი მნიშვნელობა აქვს იმას თუ ვინ მართავს ქვეყანას. მაგის თვალსაჩინო მაგალითია სამხრეთ და ჩრდილეოთ კორეა. ორივე ერთი ხალხია. გამოდის ჩრდილოელებს ,,ზრევაი” უყვარს და სახმრეთელებს არა?
    ეს ჩვენი ხელისუფლებაა მაგითი დაკავებული და ჩვენ იმიტომ ვიტანჯებით. მთავრობას კი ასე იოლად ვერ გამოცვლის ხალხი, როცა იმ მთავრობას ფესვები სხვა ქვეყანაში აქვს და იქიდან იღებს დახამრებას და რესურსებს.
    დასავლეთი და აღმოსავლეთი გერმანიაც იგივეს მაგალითია. რა ექნათ აღმოსავლელ გერმანელებს? როგორ ჩამოეგდოთ მოღალატე ხელსიუფლება, როცა რუსეთი უჭრდა მხარს?
    ისრაელის ხელისუფლებას ამერიკა ყავდა კიდე პატრონი. ჩვენებს კი რუსეთი ყავთ პატრონი. ამერიკა იქ ისრაელის გაძლიერებაში იყო დაინტერესებული და პატრიოტ და კაი ხალხს გაუხსნა გზა, რუსეთს კი ჩენი დასუსტება და მიწების წართმევა და შესაბამის ხალხს გაუხსნა გზა, ისე როგორც გერმანიაში და ჩრდილოეთ კორეაში. აბა საინტერსოა, მაგ ლოგიკით გამოდის, რომ სამხრეტ კორეელებს კაი დისდენტები ყავდათ, და დასვლეთ გერმანელებს? თუ კარგად დააკვირდები ორივეს პატრონი ამერიკა იყო და არა რუსეთი. ეს იყო განსხვავება და არა დისდიენტებში. საგარეო ფაქტორი ბევრად ძლიერია, როცა ქვეყანა სუსტია და როცა რუსეთის და ამერიკის ხელა მეზობელი გყავს.

    • says:

      გამონათქვამი, რომ როგორიცაა ხალხი ისეთი მტავრობა ყავსო სამართლიანი, მხოლოდ იმ ხალხებისათვის ვინც მნიშვნელოვანწილად დამოუკიდებელია უცხოური ჩარევისაგან, სადაც უცხო სახელმწიფოს ჩარევა მის შიდა საქმეებში უმნიშვნელოა მის შიდა ზომებთან და სიძლიერსტან შედარებით. ასე რომ საქართველოს და სხვა პატარა ქვეყნების შემთხვეავში ეს მართალი არ არის და მცდარი სტერეოტიპია, თუმცა ძალიან აწყობს ხელსუფლებას, რადგანაც მის უვარგისობაზე შენც პასუხისმგებელს გხდის და გაჩუმებს, მარა ეს მცდარია, დემაგოგიაა, რაც სამწუხაროდ ღრმად გაუჯინეს ტავში ამ უტვინო ხალხს, რომ პასუხისმგებლობა ნაწილობრივ მაინც აიცილოს ამ მოღალატე ხელისუფლებამ..
      მასეთი ფუფუნების მქონე, რომ როგორი ხალხიცაა ისეთი მტავრობა ყავდეს არის სულ რამდენიმე ქვეყანა. ესენია რუსეთი, ამერიკა, საფრანგეთი და ინგლისი. მე მგონი სულ ესაა იმ ქვენების ჩამონათვალი, რომელზეც ეს გამონათქვამი მართალია.
      ეს რუსების ბრალია თვითონ რომ მთელი მისი ისტროიის მანძილზე სულ ღორებივით ცხოვრობენ და რომ არა ციმბირის უზარმაზრი რესურსები კაი ხნის გამქრალი იქნებოდნენ პოლიტიკური რუქიდან.

  48. ამ რუსებმა მსოფლიო ისტორიას გადახედონ. არ არსებობს პრეცედენტი, როცა იმპერია დაქვეიტებისკენ მიდის და მერე ისევ გაძლიერებულიყოს. ეს შეუქცევადი პროცესია, ამას გვასწავლის მსოფლიოს 500 წლიანი ისტორია. ამას ახსნაც აქვს მარტივი. საქმე იმაშია, რომ ყველა იმპერიის შექმნა როგორც წესი იმ ხალხის ნიჭიერების შედეგი კი არ არის, არამედ ისტორიის გარკვეულ ეტაპზე მეტნაკლებად ხანგრძლივი დროით კეთილსაიმედო საგარეო ვითრებების შექმნის. ისტორიის მსვლელობასთან ერთად ეს საგარეო კეთილსაიმედო გეოპოლიტიკური ფაქტორი შეუქცევადად იცვლება და ის იმპერიაც იღუპება შეუქცევადად. ეს შემიძლია დავამტკიცო მსოფლიოს 5000 წლიანი ისტორიის ანალიზით. რომელიც გაკეთებულიც მაქვს სინამდვილეში და გამოქვეყნებულიც. ძალიან არ აწყობს ეს თეორია რუსეთს, თურქეთს და სხვა ყოფილ და დაქვეითებულ იმპერიებს, მარა აწყობთ თუ არ აწყობთ, ის ძალები რაც მათ იმპერიაზე მოქმედებს მაგათ სურვილებზე და შესაძლებლობებზე ძლიერია და მოუწევთ შეგუება. სინამდვილეში ყველაზე ძლიერი ძალებია რაც კი შეიძლება მოქმედებდეს სოციუმზე.
    მიუხედავად ამისა, არის კიდე ფაქტორები, რომელთა გავლენაც მსოფლიო ისტოტრიაზე მე არ შე ისწავლია, რადგანაც უფრო ღრმა ცოდნას და დეტალურ ცოდანს მოითხოვდა ისტორიის, მარა ის ფაქტორები ზემოთ აღნიშნულ ფაქტორტან შედარებით სუსტებია. ამ თეორიის შემდეგი განვიტარება უნდა გაგრძელდეს ისე, როგორც ფიზიკის შეშფოტების თოერიაა. ჯერ იხილავენ ყველაზე ძლიერ ფაქტორებს და მას ნულოვანი მიახლოება ქვია, მერე შემოდის შედარებიტ უფრო სუსტი ფაქტროები და მას პირველი მიახლოება ქვია, შემდეგ კიდე უფრო ფაქიზი ფაქტორები და ასე ზუსტდება ტანდათანობით ესა თუ ის თეორია. მყარი სხეულების ფიზიკაში ხშირად იყენებდნენ ამას. იგივე მიდგომა გამოვიყენე მე და ეს არაერთხელდ ავწერე.
    საქმე იმაშია, რომ ადამიანის ფაქტორი და ერის უნარ-ჩვევებიც და ნიჭიერება თუ აქტიურობა, ასევ რელიგიური ფაქტორიც არის იმ ფაქტორთაგანი, რომელიც მსოფლიო ისტორიის მსვლოლობაზე მოქმედებს(რესურსების მნჲშვნელობაზე მეც მიწერია), მარა ეს ძალები ბევრად უფრო სუსტია ვიდრე ის გეოპოლიტიკური ძალები რაც ჩემს სტატიაში მაქვს განხილული, თუმცა შემდეგ დაზუსტებებში აუცილებლად იქნება მხედველობაში მისაღები. ეს ორი ფაქტორია ის რაც უეჭვლი ვიცი რომ მისაღები იქნება მხედვლოებაში, მარა კიდე გამოიყოფა ალბათ მომავალში სხვა ფაქტორებიც რომელიც მსოფლიო ისტორიის მსვლელობაზე მოქმედებს.
    მოკლედ რუსების სიძლიერე ამჟამად მათ გაზშია და ნავთში. მალე ტექნოლოგოები ისე შეიცვლება (ჰო მართლა ტექნოლოგიებიც იქნება მხედველობაში მისაღები როგორც კიდე ერთი ფაქტორი), რომ მათი გაზი და ნავტი კიდე უფრო დაკარგავს მნიშვნელობას რაც კიდე უფრო დასუტებს რუსეთს. ამ დროს ყვეალფერშჲ ეტყობა რომ რუსები არ არიან ნიჭიერი ხალხი. ეს ეტყობაჸ სპორტშიც მეცნიერებაშიც და ყოველდღიურ ცხოვებაშიც. ასე რომ არც ადამიანური ფაქტორის იმედი არ უნდა ქონდეს რუსეთის იმპერიას. მართველებიც კორუმპირებული ყავს და მოღალატეები, რომლები პირად ინტერესებს უფრო მაღლა აყენებენ ვიდრე სახელმწიფოს. ამიტომ ეს ყველაფერი მაძლევს საბაბს ვამტკიცო, რომ რუსეი მზე შეუქცევადად, ამრა ცვენთვის მიუღებლად ნელა ესვენება.

  49. ბავშვობაში ტრამვირებულმა ხალხმა დაგვაქცია ჩვენც და მთელი მსოფლიოც(მართალია ტანაგრძნობას იმსახურებენ, მარა ხელისიფლების სათაავებტან მაინც საშიშნი ხდებიან და რას ვიზამთ?). ოღონდ ხალხშჲ გამოვიდნენ და ყველაფერზე აწერენ ხელს. არც ედიკას ქონდა არაფერი ბავშვობაში. კომკავშირში, რომ იყო ქუტაისში უმეგობროდ დაფარტუნობდაო ასე გამიგია მისი თამაედროვეებიდან(კაცების გარემოცვაში არც გაზრდილა, საექთნო დაამთვარა გოგოებტან, მაშინ ეს სირცხვილიც იყო. როცა კაცურ გარემოში არ იზრდები გარკვეული ფასეულობებს ისე მკაცრად ვერ ითვისებ, რადგანაც კაცურ გარემოში ზოგი რამ ძალიან მკაცრად მოგეთხოვება, ქალური კი იმ თვისებები მიმართ ცოტა ლოიალურია. კაცური გარემო არ გაპატიებს იმას რასაც ქალური და ძალიან მკაცრად მოგკითხავს თუ ჩაიჭერი, ისე რომ მტელი ცხოვრება გემახსოვრება და მერე აღარც იკადრებ. ასეთი რამეს იყო ეტყობა ედიკა მოკლებული, თორემ ბერვ რამეს ვერ იკადრებდა რიტაც ,,წარმატებას” მიაღწია. მოვა დრო და ცნობილი გახდება თუ რა წარმოუდგენელი უზნებობა იყო მისი ,,წარმატების” მიზეზი). ძალიან მძიმე დაღს ასვავს ეტყობა კაცის ფიქიკას სიდაბლე, სიღარიბე და ღრმა პროვინციაში ცხოვრება. ყველას ვერა მარა ვინც დაბადებიდან გარკვეული პრობლემებით იბადება იმათ ეს გარემოებები მდგომარეობას უუარესებს. ((( გადახედეთ მსოფლიოს დიქტატორებს არ არის შემთხვევითი რომ პრაქტიკულად ყველა მათაგნი ტანდაბალი იყო, ან ღარიბი, ან ობოლი, ან ღრმა პროვინციიდან. ყველა ვისაც ერთერთი, ან რამდენიმე ფაქტორი გეცნოტ ნუ მიიღებთ აუცილებლად საკუტარ თვზე(მე თვითონ შევხვედრივარ უსათნოეს დაბალ კაცებსაც). ეს მხოლოდ ფარდობითი ნიშნებია და არა აბსოლუტური. ანუ ყველას არ ჭირს ეს პრობლემები, მარა ასეთი ნიშნების ადამაინებში უფრო ხშირია ეს პრობლემები და რა ვქნა, რა ჩემი ბრალია თუ ასეთია რეალობა? ფაქტებს დააკვირდით. ასე რომ ადამიანი როცა პირველი კაცი ხდება უნდა იყოს ჯანმრთელი გარეგნულადაც და ამასტანავე ნორმალური და უკომპლექსო ბავშობის მქონე. ამიტომაა რომ ამერიკელი პრეზიდენტები არცერთი არაა ტანდაბალი და არც ღარობი ოჯახიდან, როგორც წესი. მხოლოდ ეს ბოლო არის ღარიბი და არასრულფასოვანი ოჯახიდან(და ბილ კლინტონი იყო ობოლი), მარა ეს იმიტომ რომ სულ უფრო მეტად აიღო ხელში მართვის სადავეები სახელმწიფო ინსტიტუტებმა ამერიკაში და სულ უფრო ნაკლებ როლს ტამაშობს იქ უკვე პიროვნება. ჩვენტან კი აქამდე ჯერ შორსაა და ამიტომ ზემოთ ჩამოთვლი ადამიანის თვისებებს აუცილებლად უნდა მივაქციოთ ყურადღება. სერიოზულ დაღს ასვავს ეს ნიშნები კაცების ფსიქიკაზე და რა ჩემი ბრალია. თუ ვინმეს ბიძოს გამო და ედიკას გამო გეწყონათ, რა გიყოთ, მე მარტო რეალობა დაგანახეთ. უბრალო ადამიანები კი ამ მსჯელობას საკუტარ ტავზე ნუ მიიღებთ. ტქვენც რომ იგივე ფისქოლოგიური პრობლემები გქონოდათ, მაშინ უბრალო არ იქებოდიტ და თქვენც უკადრებელს იკადრებდით. რაკი ასე არაა, ე.ი თქვენ ეს პრობლემები არ გაქვთ. )
    ისე მაღლებსაც, ქალქელსაც და ნორმალურ ოჯახებში გაზრდილ ადამიანებსაც შეიძლება ქონდეთ მსგავსი ფსიქოლოგიური პრობლემები, მარა როგორც ჩანს ამისი ალბატობა ამ ჯგუფის ადამიანებში მაინც ცოტა უფრო დაბალია ვიდრე ზემოთ ჩამოთვლილებში.

  50. says:

    თუ გვინდა კაი ცხოვრება, ჩინურ ტაქტიკას კი არ უნდა მივსდიოთ, არამედ სიტყვა გაკეთებულია საქართველოში უკვე ხარისხიანს უნდა ნიშნავდეს (ვიცი გეცინებათ). თუ ეს ვერ მოვახერხეთ მაშინ მდიდარ ბაზრებს ავს დამკვიდრება ძალიან გაგვიჭირდება. ღარიბ ბაზარზე გასვლა კი იმას ნიშნავს, რომ ბვერი უნდა იმუშავო ფიზიკურად და გამოიმუშავო ცოტა. ჩინელებს საერტოდ არ ქონიათ ცნება ხარისხიანი. იმდენი იყვნენ ჩინელები და ისე ცოტა ქონდატ რესურსები(ესეც რუსების წიგნში წავიკითხე, ოღონდ გეოპოლიტიკის სახელმძღვანელოში), რომ ოღონდ რამეს ემუშავა და არ დაეძებდნენ როგორ მუშაბდა, ამიტომ ჩინურად თურმე ისტროიულად ნივთის ხარისხს არავინ აქცევდა ყუარდრებას. თუ ცუდი პროდუქცია გამოვუშვით, სახელი გაგვიფუჭდება და მისი ნდობის აღდეგან უფრო გაჭირდება ვიდრე თავიდან მოპოვება და ბაზრებს დავკარგავთ, მერე კი მუდამ ეჭვის თვალით დაუწყებენ ყურებას ქართულს. ქართული უნდა ჟღერდეს ისე როგორც გერმანული, ან იაპონური. ან სახმრეთ კორეული, ან შვედური.
    ჩინელებს აქვთ საშუალება თავს მისცენ უფლება დაბალი ხარისხის საქონე,ი გამოუშვან. მაგათი დიასპოტა მტელს მსოფლიოშია მოდებული და მაინც ახერხებენ მათი მეშვეობით უხარიხო საქონლის გარკვეული ნაწილის გასაღებას. ჩვენ მაგ ფფუნებას მოკლებული ვართ. თან საკუტარი ბაზარიც დიდი აქვთ, სადაც ხარისხს დიდი მნიშვნელობა არ ენიჭება.

  51. says:

    ახლა ვნახე ვიდეოზე უზარმაზარი საკრუიზო გემის მშნებლობის ვიდეო დროში დაჩქარებული. ჩემდა გასახად აღმოჩნდა, რომ გემის მშნებლობაში 95%-ზე მეტი სულ ლითონის კონსტრუქციებია, რომელიც გამზადებული მოდი და მერე ლეგოს საამსოსავოტ ეწყობა ამწეების მეშვეობით. ძრავი და რთული ნაწილები შეიძლება მხოლოდ 5%-ს მოიცავს. ანუ თუ ამ რთულ ნაწილებს პირვლ ეტპაზე დავუკვეთავთ დასავლეთშ და დანარჩენ ლითონის კონსტრუქციებს აქ ავაწყობთ, ფასში მაინც დიდი სხვაობა ექნება გემს ვიდრე უცხოეთში აწყობილებს. როგორც ვთქვი ხარჯების უდიდესი ნაწილი ლითონის კონსტრუქციებზე მოიდს. ასე რომ თუ დასვლეტ საქართველში განვავითარებთ მეტალურგიას და იაფი დენის მეშვეობით მივიღებთ იაფ რკინას და განსაკუთრებით ალუმინს ჩვენ მართლა გვაქვს სწერიოზული შანსი გემთმშენებლობით კაი ფული ვიშოვოთ. ამ ვიდეომ ჩემი ვარაუდები იმაზე მეტად დაადასტურდა ვიდრე ველოდი. ვიღაც აფხაზის ფეისბუქზე ვნახე. მაინტერსებდა აფხაზეთის ცხოვრებაში რა ხდებოდა და ამ ვიდეოს წავაწყდი. ვერ გადმოვწერე, ლინკი არ ქონდა რომ გადმომეწერა.
    ქუთაისი უნდა აგხდეს მეტალურგიის მტავრ ცნტრი. უფრო სწორად უნდა სევქმნათ კორპორაცია მძიმე ინდუსტრიის და მერე შეიძლაბ მაშიში შევიდეს მანქანათმშენებლობაც და მეტალურგიაც. საქმე იმაშია, რომ სანამ მანქანათმშენებლობაზე გადავა ეს კორპორცია, მანმდე მეტალურგიით უნდა დაიწყოს. შეიძლება სბურავებიც აითვისოს, აკუმულატორებიც და ნელ-ენლა მივუახლოვდეთ მაქნათმშენებლოსისათვის საჭირო ინფრასტრუქტურას. რადგანაც პირდაპირ მნქანათმშებელს ვერ ავაწყობთ ქუტაისშ ამიტომ ჯობია დავაარსოთ რაიმე მმძიმე ინდუსტრიის კორპორცაია, რომელიც მეტალურგიით დაიწყებს და ჯერ ვთქვათ ლიანდაგებს და კონტეინერებს გამოუშვებს, მერე კიდე სხვა ს და ასე გაართულებს უფრო პროდუქციას.
    ამ საწარმოს უნდა მიებას ვაგონმშენებლიც, ელმავალმშენებელიც, რა უნდა თბილისში? თბილისში შეიძლება სარემონტო ქარხანა დატოვო ელმავლების. მოკლედ ეს კორპორაცია ალბათ ქუთაისიდან ფოტამდე და ზუგდიდამდე დაიჭერს სივრცესაც და ხალხსაც დაასაქმებს.
    მე მგონი ჯობია ჯერ ყველაფერი ერთი კორპორაციის ხელში იყოს, რადგანაც თუ ალუმინი აწარმოა ერთმა და მეორეს მისგან ყიდვა მოუწია, შეიძლება ამან გააძვიროს პროდუქციაც და შეიძლება დირექტორებმა ვერც მოილაპარკონ ერტმანეთში. ყოველ შემთხვევაში ტავდაპირველად ეს არ იქნება რთული, სანამ კორპორაცია დიდ მასშტაბებს არ მიაღწევს და მერე თუ გართულდა მართვა, შეიძლება მისი დაშლაც. მე მგონი ჯობია თავიდან მტელი მძიმე ინდუსტრია ქუთაისიდან ფოთამდე, და ზუგდიდამდე ერთი მძიმე მრეწველობის კომპანიის ხელში იყოს (თავდაპირველად ეს მართლა არ შექმნის პრობლემებს), მერე როცა გაიზრდება თუ მართვის პრობლემები წამოიჭრა შეიძლება დაიყოს და მოფიქრებული იქნეს სქმები ისე, რომ ერტმნთს ხელი არ შეუშალონ ერთმეთთან დეტალებით ვაჭრობაში. მანამდე კი ნამდვილად უფრო იაფი იქნება ჯამური წარმეობა თუ საამქორებს ერთმანეთთან სავაჭრო არ ექნება, თორემ ცალკე იურიდიული პირი საამქროები ფასში მოგებასაც ჩადებენ და რაკი ბაზარი არ იქნება მრავარიცხოვანი აგენეტბით გაჯერებული ამან შეიძლება მთელი რიგი პრობლემები წარმოქმნას მათ ურთიერთობაში და ფასები არარეალური დაუწესონ ერტმანეტს და ძალიან გააძვირონ პროდუქცია. რა ეკონომიკური შედეგი ექნება გემთმშენებლობას თუ ზუგდიდთან ვერ მოიალაპრაკა ალუმნიზე და უცხოეთიდან მოუწია ძვირად ჩამოტანა, ხოლო ზუგდიდმა კი სხვაგან გაყიდა მისი პროდუქცია? ამიტომ მგონია რომ ჯობია, რომ ეს მძიმე მრეწველობა პირველ ეტაპზე მაინც ერთი კორპორაციის ხელში იყოს.
    თან თუ გავიხსენებთ, რომ ,,სამსუნგი” აწარმოებს სამხრეთ კორეის მტელი შიდა პროდუქტის ნახევარს და ბიუჯეტის ნახევარის შევსებაც მასზე მოდის არაფერი გასაკვირი არ უნდა იყოს ამაში. თან დაბეგვრაც უფრო იოლი იქნება მისი.

    • ტბილისსა და რუსთავში კი ელექტრონიკისა და მიკროელექტრონიკის, ასევე ნანო ტექნოლოგიების კომპანია ჯობია იყოს. ასევე ელმავლებისა და თვითმფრინავების სარემონტო ქარხნები.

    • ამ საწარმოებმა მარტივი პროდუქტების ათვისებით უნდა დაიწყოს და მერე გააართულოს პროდუქცია, მარა თავიდანვე უნდა მოძებნოს ისეთი პროდუქტები, რომლებიც თან მარტივი იქნება საწარმოებლად და თან გასაღების ბაზარიც გვექნება. შერცევა უნდა სწორად.

    • იახტები ფუფუნების საგანია და მსუბუქი მანქნაებივით და სააათებივით, თუ აქსესუარებივით ეგეც სამარიაჟო საგანია. თან არც ლითონტევადი არ არის, ამიტომ იახტების წარმოება პირველ ეტაპზე მაინც არ გამოგვია სანამ კომპანის სახელი ბრენდი არ გახდება,
      ჩვენ ჯობია ტანკერები და სათევზაო გემები ვაწარმოოთ, ან საკრუზიო გემები. ესენი ბევრად უფრო ლითონტევადი გემებია და ფასში ბევად მეტი განსხვავება ექნება თუ კაი და ეფექტური მეტალურგია გვექნება.

    • მიცუბიში ყოფილ მასეთი კომპანია იაპონიაში. მძიმე ინდუსტრიის.

  52. საქართველოში მონარქია არის ყველაზე მოლწყვლადი სახელმწიფო მოწყობის ფორმა. იოლი დასაშანტაჟებელია მეფე და მისი ოჯახი და ვერც იოლად ვერ გამოცვლი მას (ამბობენ რუსეთში ნიკოლოზ მეორეს ძმას აშანტაჟებდა ამერიკა და ალიასკის მიცემას იმიტომ დათანხმდა რუსეთიო. არ ვიცი რამდენად მართალია, მარა სავსებით შეაძლებელია. სესხის გაფორმება კი უკვე ამ შანტაჟის დაფარვისათვის დაჭირდათ). მეფის და მისი ოჯახის გამცვლა სახელმწიფო მოწყობის ცვლას ნიშნავს და ბევრად უფრო რთული იქნება, ვიდრე პრემიერის გამოცვლა, ან პრეზიდენტის, მარა პრემიერის კიდე უფრო იოლია ახლა ჩვენი კონსტიტუციის პირობებში, ამოტაც კიდე უფრო რთულდება სახელმწიფოს დაშანტაჟება უცხო ქვეყენბის სპეცსამურების მხრიდან).
    მარა ჩვენს მოღალატეებს ხომ სულ ფეხებზე კიდიათ (სხვათაშრის რუსეთის მოღალატე პუტინსაც) მოწყვლადი იქნწება ქვეყანა, თუ უწყვლადი, მტავარია თვითონ იყვნენ ჯარგად და ქვეყანა, ხომ მხოლოდ სავაჭროდ ჭირდებათ საკუტარი ინტერესებისათვის. ასე რომ დიდად არ აწუხებს ივნაიშვილს გამეფების მერე თუ დააშანტაჟებენ,. ახალც აშანტაჟებენ და რასაც ახლა აკეტებს იმას გააგრძელებს მერეც. აარც ახლა იკლავს თვს სამშობლოზე დარდით და არც მერე მოიკლავს.
    ისეთ გეოპოლიტიკურ გარემოში ისეთი პატარა ქვეყნის როგორიც საქართველოა, მოწყობა ისეთი უნდა იყოს, რომ რეალური ძალაუფლების მქონე ინსტიტუები,თუ ადამიანები ამ ინსტიტუებში უნდა იყოს გასაიდუმლებული, რომ ასე იოლი დასაშანტაჟებელი არ გახდნენ. გარდა ამისა ის მართველოლბი მტავარი ინსტიტუტი იმასთან ერთად რომ ფარული და საუიდუმლო უნდა იყოს, უნდა იყოს ასევე კოლეგიალუირი ორგანო, რადგანაც მისი წევრები მაინც ვერ გადაურჩებიან ადრე თუ გვიან შანტაჟს. უცხო ქვეყნების სპეცახმურებისატვის იგი არ იქნება მიუგნებელი., ამიტომ უნდა იყოს კოლეგიალური ორგანო. ყველას ერთად დაშანტაჟება მაინც არ იქნება ასე იოლი უცხოებსიათვის.
    ორი და სამკაციანი ორგანო იოლი დასაშანტაჯებელიც არის უცხოელების მიხრიდან და ტან დიდია საფრთხე ხელსუფუელბის ბოროტად გამოყენების. ამიტომ რაც უფრო მრვარიცხოვანი იქნება ეს ორგანო ეს საფრთხე მით ნაკლები იქნება, სამაგოეროდ იზერდება საფრთხე მოუქბნელობის და გადაწყვეტილებების მიუღებლობის, ოპერატიულობის ნაკლებობის. ასე რომ მსოაძებნია ოქროს საშუალო. ასეთად კი მე მესახება 12 კაციანი ორგანო. ჯერ ერთო ისტორიულად სულ ამდენ კაციანია ხოლმე კოლეგიალური ორგანოები და გარდა ამისა მე გმონი ტამაშები თეორიიტაც ყველაე ოპტიმალური რიცხვია. გადაწყვეტილება უნდა მიიღებოდეს ხმების უბრალო უმრავლესობით. ერთგავრი საიდუმლო პოლიტბიურო უნდა იყოს იდეოლოგიისაგან თავისუფლაო და მხოლოდ პრაგამტული მოსაზრებებით უნდა ხელმძღვანელბდეს.
    ამას გარდა აუიცლებელია, რომ ეს ორგანო განახლებადი იყოს სემადგენლობის მხრივ. მაგალიტად ყოველ 5 წელიწდშ სავადლებულო წესით უნდა იცვლებიოდეს შემადგენლლბის მეოტხედი, ანუ სამი კაცი. რა წესით მოხდება მათი შერჩევა ჯერ არ ვიცი. გარდა ამისა 20 წელზე მეტი არცერთი წევრი არ უნდა იყოს შიგ. წინააღმდეგ შემთხვევაში ეს ორგანმოც დალპება და გადაგვარდება. უფრო ხშირად რომ ვცვალოთ წევრები მაშინ ძალიან ბევრი გადამდგარი ყოფილი წევრი დაგროვდება და შეიძლაბ გაჭირდეს საიდუმლებების შენახვა. ძალიან იშვიატად თუ ვცვალეთ ბოროტად გამოიყენებენ ხელსიუფლებას. ასე რომ აქაც ოქოროს შუალედია დასაჭერი და წლების მაქსიმალური ოდენობა მკაცრად დასადეგნი, რომ რაც არ უნდა გენიოს და ღვაწლმოსილი იყოს კაცი, 20 წლის მერე აუცილებლად უნდ აგამოვიოდეს იქიდან. ისედაც შეუძლაი რჩევების მიეცამ თუ რაიმე რცევა ექნეაბ, უბრალოდ გადაწყვეტილებებშ ვერ მიიღებს მონაწილეობას და საიდუმოლო მასალებზე აღარ ექნეაბ წვდომა.
    ხელისუფლების ოფიციალურ საჯარო პირებს ძირიტად მხოლოდ სახელმწიფო სიმბოლოებ დატვირთვა უნდა ქონდეთ, როგორც დროშას და გერბს, რომ მათზე უცხო ქვეყნების სპეცსახმურების მხირდან ზემოქმედებიტ რეალური საფრთხე არ მიადგეს ქვეყანას. და მის ინტერესებს.
    დღეს არსებული ორ კაციანი საიდუმლო ოლიგარქიული და მოღალატეებით დაკომპლექტებული მართველობის მოდელი უნდა მოკვდეს სამუდამოდ. ესენი იოლად დასაშანატაჟებლებიც არიან და თან არც ჭირდებათ შნატაჟი, თვიოთონ ეძებენ უცხო ქვეყნებს რომ ტრაკი მისცენ და მათი დახამარებით სამუდაო ხელსუფლებაში ყოფნა გაიჩალიჩონ. 2 კაციანი იმიტპომ არის, რომ ერთამეთი დააზღვიონ, თორემ ესენი არავის არ გაიუნაწილებდნენ ხელსიუფლებას. ასე რომ როგორ დიქტატორებს მიყვება ხოლმე მათი სახელმწიფო მოწყობის სქემა ისე უნდა გადაყვეს მაგათაც როგორც კი ხელსიფულეაბს ჩამოცილდებიან.

    • ამ ფარულმა კოლეგიალურმა ორგანომ გადაწყვეილებბი უბრალო უმრავლებით უნდა მიიღოს, ანუ 7-ით 5-ზე. თანაბრი ხმების შემთხვეავში დარჩება რაც იყო მანამდე. უბრალო უმრავლესობის შემთხვეავში პირდაპირ ორი კაცია სხვაობა და შემთხვევითობაც ნაკლებია და თან როგორც ცნობილია 6 კაცის მოლაპარაკების ალბათობა 2%-ია. ამიტომ როცა 7 მიიღებს გადაწყვეტილებას ე.ი. მართლა მასე ფოქრობენ და ამდენი კაცი საკუთარი ინტერესებით არ ხელმძღავნელლპბს. გარდა ამისა გადაწყვეტილების მიღება,რომ უფრო მეტი ხმებით ხდებოდეს, მაგალიტად ხმების ორიმესამედით, მაშინ ეს ორგანო ძალიან კონსერვატიული გახდება და მოვლენბის კუდში იჩანჩალებს. არადა ეს ორგანო ოპერატიული ართვის ორგანო უნდა იყოს და კუდში კი არ უნდა მისდევეს მოვლენებს, არამედ უსწრებდეს კიდეც მას. ხოლო თუ გადაწყვეტილების მრება არ მოხდება უბრალო უმრავლესობით, მაშინ ეს ორგანო უბრალოდ მუხრუჭად გადაიქცევა მისდა უნებურად და ხელის შეშლის მეტს ვერაფერს გააკეთებს.

      • მე რამდენადაც ვხვდები და თუ არ მეშლება 6 კაცის(ან კომპანიის, უფრო ზუსტად კი მოთამაშის) მოლაპარაკების შანსი, თამაშების თეორიის მიხედვით, როცა ისინი პირადი ინტერსებიტ მოქმედებენ 2%-ია. ამის დაწერა მინდოდა ზევით. ანუ მათი გადაწყვეტილებები უფრო ობიექტური იქნება და ხელისულების ბოროტად გამოყენების შანსი მცირე ექნებათ. ასე რომ ადამიანური მომენტები და პირადი ცდუნებები მინიმუმზე დავა. მარა თუ ვინმე უცხოეთიდან აიძულებს მათ კოორდინირებულად იმოქმედონ, მაშინ უკვე სხვა საქმეა. მარა ამდენი კაცის გადაბირებას სანამ მოახდენს უცხო ქვეყნის სპეცასხმურები, დიდი დრო ჭირდება ამას და ტან ამდენი კაცის გადაბირების ამბავი ასე იოლად არ დაიმალება და მკვდარი უნდა იყვნენ სპეცსამსახურები რომ ეს ვერ გაიგონ და არ გაწმინდონ ის შემადგენლობა. ამიტომ ავირჩი ეს რაოდენობა საიდუმლო პოლიტბიუროს შეამდგენლობის. რა ვიცი მე ასე მეჩვენება სწორად და სხვამ უკეთესი მოიფიქროს. )

  53. ზემოთ მიწერია სავააუდო სქემა სამშენებლო ბიზნესებისათვის, რომ ხალხი დაზღვეული იყოს, რომ მათი მშენებარე ბინა დიდი ალბათობით დამთავრდება და დაუმტავრებელი არ დარჩება. იქ მიწერია, რომ ბანკი აფასებს პოტენციურ მყიდველებს(შეიძლეა მყდველს ფული არ ედოს მთლიანად, მარა შემსაოვლები ქონდეს, სტაბილური სამსხური და ამის სფუძველზე ბანკმა დააასკვნას, რომ მას შეიძლება გამოუყოს სესხი, ან სხვა ბანკიდან თუ მოიტანს ცნობას მყოდველი, რომ ის ბანკი სესხს აძლევს, მაშინ მის მიერ გადასხდელი თანხა ჩაითვლება საიმედოდ, რომ შუა გზაზე არ მიატოვებს და გადაიხდის და ამით მშენებლობას არ შეაფერხებს და მისცემს ბანკი დასკვნას, რომ სეიზლაბ სახლის მშენებლობის დაწყენა. ამაზე გარანტიას იღებს ბანკი, თუ რამე ისე არ მოხდა ბანკი ამთავრებს, სამაგიეროდ ბუნებრივია ბანკი ამ გარანტიის საკომისიოს აიღებს. ბინები რაც გაუყდავი, ან პრობლემური გახდება გადავა ბანკის საკუთრებაშ და გაყიდის, როგორც იპოთეკაში ჩატოვებულ ბინას) და როცა შავი კარკასის ასაშენებელი თანხა მოგროვდება ბანკი გასცემს გარანტიას ამ სახლის აშენებაზე. დღეს როგორც წესი ბანკი მყიდველს სესხ აძლევს მთლაიანდ, არადა ეს დიდი რისკის მატარებელი. ჯერ ერთი როცა მშენებელი მტელს ფულს ირებს დიდია რისკი რომ მას გაფლანგავს. ამიტომ მშნებლისთვის ფუკის გადახდა უნდა ხდებოდეს ეტაპობრივად (ვირაც მშენებელს დაუწყია კიდეც ასეთი მომსახურება და კლიენტებისაგან ფულს ეტაპობრივად იღებს. ნაწილი რომ აშენბდება მერე იღებს დანარჩენ ტანხას). მეც მიწერია, რომ უნდა სედგეს კომისია სახლების მყიდველებსიაგან და ყოველი სართულის დამთავრება მათ უნდა შეაფასონ და მისცენ ნებართვა ბანკს, რომ დნარჩენი თანხა გამოუყოს დეპოზიტიდან მშნებელს. ასეთანრიად დაცულები იქნებიან კლიენტები, რომ მშენებელი მათ ფულს არ ფლანგავს. გარდა ამისა, როცა გადახდა მოხდება ეტაპობრივად ბანკებმაც სესხები უნდა გასცენ ეტაპობრივად. ანუ კლიენტს გაიხსნან საკრედიტო ხაზი და კლიენტმაც ეტაპიბრივად აიღოს დამატებითი სესხი, თორემ ახლა გამოდის, რომ სესხს ირებ ერტანად და ერთიანდ აძლებს მშენებელს. ამიტი გაფლაგვი რისკიც ხომ იზრდება და ტან კლიენტი რატომრაც ისე იხდის ზემდეტი ფულის პრიცენტებს, რომ ის ზედმეტი სეხი იმ მომენტისათვის არც ჭრდებოდა და ეს მას უძვირებს ბინას. ასე რომ შეიძლება ბევრად უფრო ნაკლებ რისკიანი და ნაკლებ ხარჯიანი სქმებეის მოფიქრება ბანკებტან და მშენებლებტამ ერტად, ისე რომ მყდველების ინტერესებიც იყოს დაცული და გარანტიაც ქონდეთ, რომ მათი სახლები აუცილებლად აშენდება ბოლომდე და ტან ჩაბრდება დროში, რადგანც ბანკი იქნება გარანტი.

  54. კი მიწერია ადრე, მარამ კიდე მინდა გავიმეორო. ძველი წელტაღრიცხვით მე-2 ატსსწლეულში ხმელტაშუაზღვის ბასეინში გამოჩნდნე ნმომტაბარე ტომები, რომლებსაც შეიარაღებაში ქონდათ ცხენები. მომტაბარეები დიდ მანძილზე გადადგილდებოლდნენ და ცხენები მათი ცხოვრებისათვის ხელსაყრელი რამ იყო. მიწათქმოქმედი ხმელტაშუაზღვის ხალხები კი უფო მეტად ხარებს იყენებდნენ და საცხოვრებელი ადგილიდანაც დიდ მანძილზე არ გადაადგილდებოდნენ (შესაბამსიად არც სახელმწიფოები ექნებოდათ ვრცელი. ეს ცოტა ზემოტაც დავწეერე. ქართველბეს მოკლე გეპოგრაფიული თვალსაწიერი ქონდათ მეთქი ვიდრე მომტაბარებს და არც არასდროს შეუქმნიათ ვრცელი ქვეყანა).
    სწორედ ძვ.ჭთ. აღრიცხვის მე-2 ათსწლეულიდან ხდება ხმელტაშიაზღვის ხალხების შევიწროება მომტაბარეების მხრიდან. ხმელტაშუიაზღვის ხალხიც იცნობდა ცხენსო, ისტრიის წიგნში წერია, მარა ნაკლებად იყენებდნენ ამს, მით უმეტყეს საბრძოლველად. მომტაბარებმა კი ცხენი ბრძოლებშიც გამ,ოიყენეს და ამან ეტყობა სახმედრო საქმეში გადატრიალება მახდინა. ეტყობა სწორედ ცხენის გამოჩენას და მომთაბარეების მხირდან მათ აქტირუ გამოყენებას უკავშირდება ხმელთაშუა ზღვის რასის დაქვეითება ძველი წელთა აღროცხვის მე-2 ათასწლეულში.. სწორედ ეს მოვლენა უნდა იყოს ასახული ბერძნულ ლეგენდაში ტროას ცხენის შესახებ. სწროედ ცხენს უმადლიან იქ გამარჯვებას ბერძნები.
    ორი კატასტროფა მოხდა მსოფლიო ისტორიის მანძილზე ქართველებისათვის. პირველი ცხენის გამოჩენ იყო და მეროე მე-15 საუკუნეში ამერიკის აღმოჩენა. თუ მანამდე მუსულმანებსა და ქრისტიანებ შორის ფრონტის ხაზი კავკასიიდან ერუსალიმამდე გადიოდა და ქრისტიანები უტევდნენ. ამის მერე ევროპის ყურადღეაბ გადავიდა ამერიკსიაკენ და არავის არ ადარდებდა ქრისტიანობსაითვის ბრძოალ. ქართველები კი აზიელ მომტაბაერების პირისიპირ დარჩნენ მოკავშირის გარეშე. და ბუნებრივია მახელა ძალის წინააღმდეგ დამარცხდებოდნენ. მერე კი ამ აღმჩანეს შედგად მოჰყვა ტურქული ტომების მიკერ წინა აზიის ათვისება და დაკავება, რაც საერთოდ კატასტროფად გვექცა მე-17 საუკუნეში და ამ საუკუნეში ბეწვზე გადავურჩიტ საერთოდ გაქრობნას. მერე ნელ-ნელა მეოზბელი იმპერიებნი იწყებენ დაისისტებას და ქართული სახლემწიფოც ძალების მოკერფას, მარა მერე რუსეთმა დაგაბვრტყა და დაგვიპყრო.

  55. მე მგონი კაი იქნება, თუ კაკლის ხეებს გააგრძლებენ და ჩააყოლებენ ავტობანს გვერდებზე, როგორც გორის ტრასაზე იყო ძველად. მთელს საქრთველოში რომ ააყოლონ ავტობანს ლამაზიც იქნებად ა სასარგებლოც.
    წაბლის ხების კორომები კი სოფლების განაპირა ტყეებში ჯობია გაშენდეს, რომ სოფლის მოსახლეობამ უფასოდ ისრგებლოს ღორებისა და ფუტკრების გამოსაკვებად. ტან სოფლეში მაცხოვერებელი უაპტრონო მათხოვრფერბიც ისარგებლებენ ერთ სეზონზე მაინც და წაბლით მაინც გადააგორებენ ერთ სეზონს. ასევე ღმერთმ გავშოროს და თუ საჭირო გახდა პარტიზანული ომებისათვის ისე გამოვა თითქოს წინასწარ დაუტოვეთ პარტიზანებს საჭმელები ტყეებში.
    მობერებული წაბლის ხეები კი ძვირფასი საავეჯე მასალაა.

  56. უცხოეთში საქართველოს საელჩოებს გავატანდი ერთ ატაშეს ეკონომიკის საკითხებში, უმეტესად მარკეტინგისა და ბაზრების სპეციალისტებს და მათ დავავალებდი იმ ქვეყნის ბაზრების შესწავლას და ანალიზს და ასევე ქართველ ემიგრანტებტან ერთად სადისტრიბუციო ქსელის შექმნას და ქართული სავაჭორ სახლის შექმნას, რომელიც ყველ ქართული პროდუქციის გასარებაზე და პრომოუშენზე იქნეაბ პასუხისმგებელი. რომელიც ფორმალურად დამოუკიდებელი უნდა იყოს საქართველოს საელჩოდან.. ვითომ დამოუკიდებლად მოქმედებენ და სახელმწიფო არ ეხმარება, თორემ სახელმწიფოს მხრიდან ლობირებაში დაგვდებენ ბრალს სხვა კონკურენტები და ქვეყანას შეგვიყრიან უსამართლოდ ტამაშობენო. არასამართლიანი კონკურენციააო და იმ ქვეყნების ბაზრებიდან გამოგვყრიან. ამიტომ იურიდიულად დამოუკიდებლები უნდა იყვენენ საქართველოს სახელმწიფო ორგანოებიდან, პიროვნულ ურთიერთობებს კი დიასპორის წევრებს წესით ვერავინ აუკრძალავს.
    პირველ ხანებში აქცენტი უნდა ავიღოთ იმ ქვეყნებზე სადაც მეტი დიასპორა გვყავს. გარდა ამისა ევროპის უდიდეს დეედაქალაქების უდიდეს სავაჭრო ცენტრებში უნდა შევქმნათ ქართული მარაზიები, ან კუთხეები. ასევე საზკვების ობიექტები. ამერიკაშიც. მერე კი უკვე ის ხალხიც დაგვეხმარება ქართული პროდუქტის ცნობადობაში სადაც მეტი დისაპორა გვყავდა. მაგალიტად თუ ბერძნებში ქართული პროდუქციის ცნობადობას გავზრდით. მერე ამერიკაში მყოფი ბერძნებშიც უფრო ცნობადი გახდება ქართული პროდუქტი, რადგანაც ბერძნებს ამერიკულ დიასპორასთანაც აქვთ კავშირი და ისინიც ერთგავრ სამსახურს გავიწევენ ქართული პროდუქციის ცნობადობაში.

    • მარტო ამ მარკეტინგული ხერხის გამოყენებაც კი მნიშვნელოვან მოგებას მისცემს ქართულ სოფლის ნაწარმს, რადგანც არა მგონია, რომ ქართულმა სოფლის მეურნეობის პროდუქციამ ვერ მოახერხოს მსოფლიო ბაზრებზე ტავისი სეგმენტის პოვნა სწორი მარკეტინგის შემთხვევაში, მით უმეტეს, რომ მსოფლიო ბაზართან შედარებტ ბქართული პროდუქციის წილი უმნიკშბვნელოლა და შეუძლებელია, რომ ჩვენი საკამრისი ხვრელი ბაზარზე უკვე ახლაც კი ვერ მოვახერხოტ. შესაბამისად ყველაზე უფრო აქტუალური პრობლემა ახცლა სწორდ მარკეტინგია და არა წარმეობა. ამ საკიტხის გამოსწორება მყისიერ შედეგს მოგვცემდა და სავაჭრო ბალანმსაც მნიშვნელლოვანდ გამოასწორებდა რაც ლარსაც გაამყარებდა და თან ქართველ გლეხს დროებით მაინც შეუმსუბუქებდა ცხოვრებას. ამასობაში კი ჩვენ ეს დრო უნდა გამოვიყენოთ ქალქში სამუშაო ადგილების შექმნაში და უფრო მომეგბიან და მწარმოებლურ დაგრბეში ქალაქისა და სოფლის მოსახელობის გადმოყვანაში. თორემ სოფლეზე ორიენტირება შროს ვერ წაგვიყვანს და მაიცნ მაჩანჩალა ქვეყნების სიაში დავრჩებით. ეს დროებითი შვება რომ მოგვცეს, თორემ მომავალში ზემოთ ნახსენები სავაჭრო სახლები ქართუ;ლი სამრწველო საქონლის პრომოუშენისათვის უნდა იქნას გამოყენებული და გარდაქმნილი.

    • ეჭვი მაქვს ჯობია ამერიკის ბაზარს უფრო მივაწვეთ (იმ ქვეყნების ბაზრების მერე, სადაც დიდი რაოდენო ბის დისაპორა გვყავს), ვიდრე ევროპის ქვეყნებისას. ჯერ ერთი ამერიკაში უფრო ერთგავროვანი ბაზარია და უფრო ნაკლები დანახარჯებიტ შევძლებთ უფრო დიდი ბაზრის მოპოვებას ქართული პროდუქტისათვის ვიდრე ევროპის ქვეყნების ჭრელ ბაზარზე სათითაოდ მუშაობა და ვაჭრობა. ყველა ქვეყანას მაინც თავისი სპეციფიკა აქვს და გემოვნება, ტრადიციები და შეხედულებები. ტან ამერიკიდან უფრფო იოლად გახდება ქართული პროდუქცია ცნობადი ევროპაში, ვიდრე ევროპიდან ამერიკაში. ჩვეულებრივ ევროპა უყურებს ამერიკას თუ რა ხდება იქ და მერე იღებს მას თავის ქვეყანაში. ამერიკას კი ფეხებზე კიდია ევროპა და მარტო საკუტარი თავით არის დაკავებული, თითქოს ევროპა დიდი არაფერია. ყოველ შემთხვეავშიო საშულო ამერიკელის დამოკიდებულება დაახლოებით ასეთია მე როგორც ვხვდები. მათ ამერიკა სამყაროს ცენტრად მიაჩნიათ, როგორც ჩინელებს მიაჩნდათ ჩინეთი თავის დროზე. ამიტომ იმ ქვეყნების მერე, სადაც ბევრი დიასპორა გვყავს, ჯობია ჩვენი მარკეტოლოგების სამიზნე ამერიკის ბაზარი გადხეს. ეს უფრო სწრაფი გზა იქნება მსოფლიო ბაზრებზე გზის გასაკვლევად.

  57. z says:

    რაც უფრო მეტი კაპიტალი ჭირდება რაიმე ბიზნესის დაწყებას მით უფრო ნაკლები მეწარმე ახერხებს მასში სესვლას, ამიტომ კაპიტალტევადობა ერთერთი ბარიერია ბიზენსში შესასვლელად, რაც ამცირებს კონკურენციას და ამ დარგებში ბაზარი არ არის სრულყოფილი. ჩვენ ეკონომისტებს კი გონიათ რომ კაპტალის მოზიდვა პრობლემა არ არის და ამას ეკონომიკა ისწევე ახერხებს თავისტავად და იოლად როგორც ეს მარტივ მოდელებში უწერიათ. ზემოთ ტქქმულის გამო კაპტალტევადი დარგები მოგების მეტი მარჟის დაწესების საშალებას იძლებვა ვიდრ სრულყოფილი კონკურენციის ბაზრები იძლევიან ამის საშალებას.
    ამას გარდა რაც უფრო მეტი ცოდნა ჭირდება რაიმე ბიზნესს და რაც უფრო მეტად მეცნიერებატებადია ესეც ბარიერია ბიზნესში კონკურენმტების შესავლელად და ესეც იძლევა საშუალოზე მაღალი მოეგბის მიღების საშულებას. არის კიდე უამრავი ბუნებრივი ბარეიერები ბაზარზე, რომელიც ამახინჯებს საბაზრო ძალებს. ჩვენს ეკონომისტებს (ეჭვი მაქვს ბენდუქიძეს წარმოდეგანა არ ქონდა იმაზე, რომ ბაზარს თავსიტავად ახასიათებს ბუნებრივი არასრულყოფილებები) კი გონიათ რომ ბაზრის არასრულყოფილებებს მარტო ხელისუფლების ჩარევა იწვევს. მსგავსი ბუნრბრივი არასრულყოფილებების ჩამონათვალი აქვს და სტიგლიცს თავის წიგნებშდ ა ლამის ორ ათეულს აღწევს. ერთერთი მათგანი ასევე არის ბაზარზე პირვლეად შესბვლა, როვა ამის მერე სხვა კომპანიებს იმ ბაზარზე შესვლის სტიმული აღარ რჩებათ, მიუხეადვად იმისა, რომ ის პირველი კომპანია უზარმაზარ მოგებას იღებს. ეს კარგად აქვს აღწერილი სტიგლიცს და მეზარება გამეორება.
    ეს რომ არ იციან და მარტო სტუდენტების წიგნები რომ აქვთ ნაკითხი იმიტომ გონიათ, რომ ბაზარში ჩარევას მხოლოდ ცუდი შედეგები მოაქვს,. არადა ბაზარს უამარავი ბუნებრივი არასრულყოფილებები ახლავს თან, რომ,ის სწორად რეგულირება არის მტავარი ამოცანა ხელისუფოების. ბაზარი რომ იყოს იდეალური, მაში ნსხელმწიფო არც იქნებიდა საჭირო.

  58. z says:

    ძველად რაიმე ბიზნესის წამოწყება ნაკლები კაპიტალი და ცოდნა ჭირდებოდა. მაგალიტად მაქნაებს გარჟსი აწყობდნენ უბრალო მექანიკოსები,. მათ წარმეობა დაიწყეს გარაჟიდან და მერე მსოფლიოში ცნობილი მანქანთმშენებლი კომპანიები შექმნეს. ჩვენ კი ახლა პირდაპირ რამდენიმე ათეული მილიარდი უნდა ჩავდოთ და უამრაბვი დაგროვილი ცოდნა ერთაბნშად ვიყიდოთ, რომ მათ დავეწიოთ და თან თითქმის გაჯერებულ ბაზარზე უნდა შევიდეეთ და უზარმაზარი რისკები ავწონ დავწონოთ და ძალიან გავრისკოთ. ადრე ეს ბევრად მარტივად კეთდედბოდა. ჩვენ ეს მომენტი ხელიდან გავუშვით. რაც ერო გავა კიდე უფრო გართულდება ამ დაწინაურებლ დაგრბში ახალი მოტამ,აშების შესვლა. ამიტომ თუ ველოდეთ რომ ამდენ ბარიერს მეწამრეები თავისთ გადალახავენ კდე საუკუნეები გავადა კიდე უფრო ემტად ჩამოვრჩებით ტექნოლოგიებს და კიდე უფრო მძიმე მდგოამრეობაში ჩავრდებით. რაც უფრო კაპიტალდევადი და მედცნეირებათევადი ხდება ეს დარგი მით უფრო მეტად მცირდება ალბათობა იმისა, რომ ამ წინააღმდეგიბებს მეწარმეები ტავისთ გადლახაბვენ დახამრების გარეშე. ადრე კი ბერვად ნაკლები რამ ჭირდებდოათ და ამიტომ ალბათობაც ნაკლები, იყო, რომ საჭირო ცოდნის მექანიკოს აღმოჩნდებოდა და დაიწყებდა მაქანის წარმეობას საკუტარ გარაჟში. ეგ მკი არა თვითმფირანევბსაც კი გარაჯებში აწყობდნენ ტავიდან.
    დასაველთის ქვეყნებში, კერძდ ამერიკაში ეკონომიკის ყვეკლა საჭირო ინგრედიენტი ცოდნაც და კაპტალიც დიდი რაოდნებითაა და ამიტომ ახალი კომაპნიების და ახალი პროდუქტების შექმნის ალბათობა ბევრად უფრო დაბალია და სწორედ ამიტომაც ხერხდება იქ რომ ეკონომიკა თვითონ ქმნის უამრავ ახალ პროდუქტებს. სხვ აქვეყნებს კი ასეთი ფუფუნება არ აქვთ და ამიტომაც ვერ ხერხდება ეს.

  59. z says:

    ქართული დიასპორა ვერ შექმნის ვერაფერს დასაავლეთში რადგანაც ახლა რომ მცირე ზომის საზკვების ობიექტი შექმნა ამერიკას 20 მილიონი მაინც უნდაო. ასე გვეუბნებოდნენ უცხოელი კონსულყანეტბი ბანკში. მაგალიყად მცირე ზომის მაკდოლნალდის გახსნას 20 მილიონი უნდაო და ამას ჩვენ საშუალო ბიზნესს ვეძახითო. საიდან მოიტანენ ქართველი ემიგრანტები მადენ ფულს დამოუკიდებლად? ადრე არც ბაზარი იყო გაკერებული, არც ამდენი რეგულაციები იყო და არც ამდენი კაპიტალი იყო საჭირო. ჩვენ კი აქაც დავაგვიანეთ და გაგვიძნელდა საქმე. რაც მეტს ვაგვიანებთ სულ უფრო რთულდება პრობლემა.

  60. z says:

    სადისტრიბუციო კომპანიებს ჩაწოლილი დებიტორების პრობელმა აწუხებთ ძალიან. ეს მათ აკოტრებს და რომ არ გაკორტდნენ და ის ხარჯები აანაზრაურონ იძუელბულები არიან ფასში ჩადონ დანახარჯები ჩაწოლილი დებიტორეის ხარჯის ამოსაგებად. ეს კი ფასებს აძვირებს და დისტრიბუტორებს აკოტრებს რაც ბუნებრივია ცუდა მოქმედებს ეკონომიკაზე. არ ვიცი ეს როგორ რეგულირდება დასაცვლეთში.
    ამას აგრდა თუ უცხოეთში სადისტრიბუციო კომპოანიებს შევქმნით ისინიც უწეჭველად წააწყდებიან ანალოგიუირ პრობლემებს და აუცილებელი იქნებ ადგილობრივი დისტრიბუტორების გამცოდიების გათვალისწინება. საელჩოებში დაკავებული მარკეტოლოგები სადისტრიბუციო სამქეშიც უნდა ერკვეოდნენდ ა ალბათ გარკვეული გაკვეთილები ნუნდა ჩავუიტაროთ.
    მერე კიდე იქ სადაც ქართველი ემოგრანტები არიან იქ ქართველი ქურდებიც არიანდა ქართველების სადისტრიბუციო ქსელს და ბიზნესს აუცილებლად დაუწყებენ დაყაჩაღებას და დასანტაჟებას. ესეც უეჭველად არის გასათვალსიწინებელი.

  61. მოდით აბა?! ერთი პატარა ანალიზი ჩავატაროთ (როგორც ,,პეპლის ეფექტში” აკეტებენ ისე, ოღონდ ჩვენ წარსულის კი არა მომავლის პროგნოზი გავაკეთოთ). წარმოვიდგინოთ, რომ ახდა რუსების ოცნება და ამერიკა დამარცხდა რუსეთთან. რუსეთი გახდა მსოფლიოს ერთპიროვნული ლიდერი და მსოფლიო მსაჯული.
    ყველაფერს რომ დავანებოთ თავი ჩაკვდება ახალი ტექნოლოგიების სემნის პროცესი, თუ სულ არ ჩაკვდება ძლიან მნიშვნელოვნად შემცირდება ახალი ტექნოლოგიების შექმნის პროცესი. ამის მტკიცების საფუძველს მაძლევს თვითონ რუსების მეირ დაწრილი წიგნი მსოფლიო ეკონომიკაზე(კრემლში კითხულობდნენ ლექციებს რუსი ეკონომისტებისათვის და პოლიტიკოსებისათვის), სადაც ისინი ამტკიცებენ, რომ მე-19 საუკუნის მერე თუკი რამ ახალი პროდუქტი შეიქმნა მსოფლიოში ყველაფერი ამერიკაში შეიქმნა და მერე იგი გერმანიამ და იაპონიამ დახვეწაო. ამერიკა იღებს ნაღებს ახალი ტექნოლოგიებიდანო, ხოლო ნარჩენებს კი იაპონია და გერმნაია იყენებსო. ამერიკამდე ინგლისი იყო ამ პროცესების ავაგნარდში, მერე კი ამერიკა დაწინაურდა. რუსებს პრაქტიკულად არაფერი ახალი არ შეუქმნიათ არასდროს. ახალი პროდუქტი რომლიტაც შეიძლება მოსახლეობას ესარგებლა. შეიძლება რამდენიმე დასახელების იარღი კი შექმნეს, ან მოიპარეს, ეგ არ ვიცი, მარა სამოქალქო ხასიათის პროდუქტი არასდროს არ შეუქმნიათ პირველებს. არც ტექნოლოგიები. ჰო, მარტო გაგარინი გააფრინეს პირველებმა კოსმოსში, ეს იყო და ეს. მარა ეს არ არის ის პროდუქტი რიტაც უბრალო ადმაინები ისარგებლებენ.
    ახლა წარმოიდგინეთ აღარ არის ამერიკა. დაკარგულია ის პირობები და ის შემოქმედებითი სული, რაც ამერიკაში ტრიალებს, რამდენად შეფერხდება ახალი ტექნოლოგიების შექმნის პროცესი? თუ სულ არ შეჩერდებოდა, ძალიან შენელდებოდა.
    არადა რომ არა ხალი ტექნოლოგიები, ანუ წარმოიდგინეთ, რომ ახლა იყოს 100, ან 150 წლის წინანდელი ტექნოლოგიები, მაშინ ხომ მტელი მსოფლიო იშიმშილებდა? დედამიწა ვერ მოახერხებდა 500 მილიონი ადამიანის გამოკვებასაც კი, ახლა კი იგი 7 მილიარდამდე ადამიანს კვებავს. წარმოიდგინეთ რა მოხდებოდა მაშინ? საკვების და რესურსების უკმარისობით გატანჯულ მსოფლიოს სხვა არაფერი დარჩებოდა გარდა იმისა, რომ ერთამენთისათვის წაერთმიათ საკვები და რესურსები, რაც კიდე უფრო მეტად დაძაბავდა სიტუაციას მსოფლიოში და ბევრად მეტი იქნებოდა კონფლიქტები. მსოფლიო კიდე უფრო საშიში და არაკომფორტული გახდებოდა. პრაქტიკულად რუსეთი სამყაროს სიბნელეში და შიმშილში ჩაითრევდა, როგორც ახლა იტრევს, ოღონდ მაშინ ამას ვერც პრაქტიკულად აღუდგებოდა წინ ვერცერთი ქვეყანა და ვერც მეცნიერებით ახალი ტექნოლოგიების შექმნით შეასუსტებდა ქვეყნებს შორის რესურსებისათვის ბრძოლას. მოიმატებდა შიმშილობები და დაავადებები. მნიშვნელოვნად შემცირდებოდა ადამიანების საშუალო სიცოცხლის ხანგრძლივობა, უკვე ახლა რუსეთში მოსახლოების სიცოცხლის ხანგრძლივობა ყველაზე მცირეა განვიტარებულ ქევყნებს შორის. ასე რომ თუ ადამიანს მსოფლიოსათვის სიკეტე უნდა, რუსეთს უნდა შეუშალოს ხელი გაბატონებაში.
    მართალია ამერიკა მსოფლიოში ყველაზე მეტ რესურსებს მოიხმარს, მარგამ ამავე დროს ქმნის ახალ ტექნოლოგოებს, რომელიც მტელს მსოლფიოში აუმჯობესებს ცხოვრების დონეს ყველა ხალხისათვის, უფრო იაფს ხდის წარმოების პროცესებს და უფრო კომფორტულს ხდის ცხოვრებას ჩამორჩენილ ქბეყნებშიც კი. ახალი ტექნოლოგია ყველა ქვეყნის კეთილდღეობის ზრდას იწვევს, თუმცა ამავე დროს იგი საშუალებას აძლევს ამერიკას რომ მეტი რესურსი გადაქოჩოს ტავის მხარეს და ყველაზე კარგად იცხოვროს მსოფლიოში, მარა ამავე დროს სხვა ხალხების ცხოვრებასაც უფრო კომფორტულს ხდის მისი ტექნოლოგიები.

  62. საქართველოში ახლ გადასახადები ისედაც ყველაზე მცირეა მსოფლიოს სხვა ქვეყნებთან შედარებით, მარა ეკონომიკას მაინც არაფერი შველის. ეს იმის ბრალია, რომ ჩვენში ეკონომიკის პრობლემები ძა;იან პრიმიტულად ესმით და გონიათ, რომ ეკონომიკას განვიტარებაში ამრტო გადასახადები უშლის ხელს. არადა მსოფლისო განვიტარებულ ქვეყნებში გადასახადები საკამოდ დიდია, მაგრამ ეკონომიკა მაინც სწრაფად ვიტარდება. ისტორიუალდაც თემურ-ლენგისაგან დაქცეული ქვეყანა ალექსანდრე დიდმა იმ გაღატაკებულ ქვეყანში გადასახადადების დაწესებისადა მათი ამოღებით მოასუნთღქა. რეალურად გარკვეულ პირობებსი გადასახადები არის მუშაოხელის იძულება ცოტა იმაზე მეტი იმუშაოვსო ვიდრე გადასახადები რომ არ ქონოდა საერთოდ გადასახდეი. ეს ადრე აქ დავწერე და ავხსენი მგონი.
    მოკლედ მტავრია პრობლემა იმაშია, რომ ეკონომიკას მარტო გადასახდები კი არ ჲჭრდება (ედიაკს დრო პრაქტიკულა დ არ იღებდნენ გადასახდებს, მარა ეკონომიკა მაინც უარესად მკვდარი იყო), არამედ კიდე ძალიან ბევრი კომპნენეტი: კერძდ, იოლად ხელმისაწვდომი კაპიტალი, იოლად ხელმსიაწვდომი წარმეობისათვის საჭიროა ცოდნა და ტექნოლოგოები. გასარების ბაზარი და კიდე უამრავი წვრილმანი და მსხვილმანი. ამიტომ მარტო ერთი ინგრდიანტი, თუ კომპონენტი კიდეც რომ მიაწოდო ჭარბი მოცულობით ეს მაინც არ უშველის ეკონომიკას. მას ესაჭიროება ყვეალფერი ეს კომპლექსში და ერთი (ვთქვათ გადასახადების) ჭარბად მიწოდება მაიცნ არ გამოიწვევს მის ამუშავებას. ჯობია ყველაფერი ქონდეს საჭირო დოზით და ნორმალურად. ან ყვეალფერი ბევრი როგორც ამერიკაშია.
    ანალოგიურად ამ ეტაპზე კიდეც რომ შევზღუდოთ მთლაიანდ იმპორტი ეს მაინც არ გამოუწვებს ქვეყნის ეკონომიკის ამუშავებას. იმპრტის სრუალდ შეზღუდვა იმას ნიშნავს, რომ ეკონომიკას მიაწოდო შენი გასაღევბის ბაზარი მთალაინდა და უკონკურენტოდა, ამრა წარმეობას მარტო ბაზარი არ ყოფნის, ასევე ჭირდება წარმოებისათვის საჭირო კაპიტალი და ცოდნა, ასევე უამრავი სხვა კომპონენტი, რომელიც დარგიდან დარგამდე ალბათ იცვლება.

  63. z says:

    ხშირად უკვირტ როგორ მოახერხა ომისაგან დაქცეულმა გერმნიამ მეორე მსოფლიო ომის შემდგე ასე სწრაფად ფეხზე დდგომა. დღეს 29 სექტემბერს რუსთავის არხზე ვუყურებდი დილის გადაცემას სადაც მოწვეულები იყვნენ ვაკის სასისკების ქარხნის ხელმძღვანელობა, რომელიც ვერის ადიდებისას სულ დაიტბორა. ვაკის სასისკების ქარხანა კარგი მაგალითია და მოდელი იმისა, თუ როგორ კახერხა გერმნიამ ასე სწრაფად ფეხზე დადგომა. დავაკვირდეთ მის ისტროიას და ბევრი რამ ნათელი გახდება თუ რა ხდებოდა გერმნაიში.
    საქმე იმაშია, რომ მართალია ამ საწარმომ თითქმის მთლაიანდ დაკარგა საწარმოო სიმძლავრეები და კაპიტალი, მიუხეავდა ამისა, მაიც მოახერხა წარმოების სწრაფად აღდგენა და ახლა ახალ საწარმოს მშენებლობაც დაიწყო. ეს იმ პირობებში, რომ რამდენიმე მილიონის ზარალი ნახა. მიუხეადვად ამისა მაინც არ გაუჭორდა სესხების შოვნა და კაპიტალის მოძიება და მოახერხა ახალი საწარმოს მშენბლობის დაწყება. როგორც ვხედავთ უმნისვნელოლვანესი ყოფილა ის კადრები, რომლებიც იმს აწარმოში მუშპობნდნენ,. ამ კადრებს ქონდათ ცოდნა და გამოცდილება თუ როგორ უნდა მოეწყოთ წარმოლება და მოახერხეს სწრაფად მისი აღდეგნა, ეგ კი არა ბანკები ენდვენენ კიდეც და სესხიც კი გამოუყვეს. ასე მოხდა გერმნაიშიც. იქ მართალია საწარმოო საშუალებეი განადგურდა მაგრამ მეწამრეემის დიდი ნაწილი და საქმის მცოდნე ადამიანების ბირთვი მაინც გადარჩენილი იყო და მათ მაოხერხე ის რასაც ახლა ვაკის სასისკებში აკეთებენ. ეს არის თვალსაჩინო მაგალითი და პატრა მოდელი იმისა თუ რა და როგორ ხდებოდა გერმნაიაში და რა ფაქტორებმა გამოიწვია მისი სწრაფად აღორძინება. ბოლშევიკებმა კი სულ გაანადგრუეს მეწარმეთა ფენა და საქმის მცოდნე ადამიანები. საბჭთა კავიშირს დასლის მერე დარჩნენე წიტელი დირქტორები, რომლებმაც არ იცოდნენ საწარმოების მართვა და კონკურენციის პირობებში მუშაობს, მარტო რაიკომის მდივნბეთან ქრტამების მიატან-მოატან იცოდნენ. საქმის მცოდენ ინჟინრები კი სახლებში გაუშვეს, რომ საწარმოები გაკეტპორებიათ და იაფად ჩაეგდოთ ხელში. ასე დაიკარგა მტავარი, მტავრი კი საქამის მცოდნე ადამიანები იყო, რომელიბიც სახლებში გაუშვეს და ცოდნაც დაიკარგა და დაიფანტა.
    ამიტომ ამბობენ, რომ მტავარი სიმდიდრე ადმაიანია და არა კაპიტალიო.
    სტიგლიციც ამბობს, რომ როცა ბანკი კოტრდება ტრაგედია მისი გაკოტრება კი არ არის არამედ უფრო დიდი ტრაგედიოა ის არისო, რომ იმ ბანკტან ერთად იკარჰება ის ცოდნად და ინფოერმაციოა რომელიც ამ ბანკმა დააგროვა მისი მშოაბის დროს და ინფფორმაცია მის კლიენტებზე იკარგებაო. მერე ამ ბანკის კლიენტებს უჭიორთ მოსამსხურე ბანკის მოძებნა რადგაანც ახალ კლიენტს მაინც ვერ ენდობეიან ახალი ბანკებიო და ეს კიდე უფრო ურთულებს საქმე სიმ ბანკის კლიენტებს. ის კლიენტები კიდე სხვა ბანკის კლიენტთან იყო დაკავშირებული , ან მისი მიმწოდებელი იყო, ან კლიენტი. ამიტომ იმანაც ვერ მიიღო გაკრვეული ტანხები და ისიც რთულ მდოგმარეობაში ვარდება და ასე ვრცელდება ბანკების გამო პრობლემები ჯაჭვურადო.
    მოკოლედ მტავრია ცოდნა და საქმის მცოდნე ადამიანები, თირემ კაპიტალს კიდე უფრო იოალად ისოვი ვიდრე საჭირო ადმაინებს.

  64. იმპორტის გადასახდის გაზრდა ისევე როგრო გადასახადების შემცრიება თავისტავად არ გამოიწვევს ახალი საწარმოების შექმნას. ახალისა წარმოს შემნას მარტო გარანტირებული ბაზარი, ან დაბალი გადაახადი არ ყოფნის. როგორც ზემოთ ვაკის სასისკების ქარხანზაე ვაჩენე პირველ რიგშ საქმის მცოდნე ხალხი ჭირდება და მერე კაპიტალი, თუმცა საქმის მცოდნე ახლხი ულვე საქმის ნახევარზე მეტია. უფრო სწორად საქმის მცოდენ ადამიანთა ჯგუფი, რადგანაც უკვე ისე რთულდება ტექნოლოგიები, რომ ყვეალფერი ერთი კაცის ტავში უკვე ვეარ ეტევა. თც ა ადრე კი იყო დრო როცა ერთ კაცს შეძლო გარაჟში მანქანის აწყბაც და თვითმფრინავისაც და მტელი ტექნოლოგია ერთი კაცის თავში ეტეოდა და მტელი საჭირო კაპიტალი ერთ გარაჟში.
    თუმცა მაგალიტად პამიდორებზე საიმპორტო გადასახდს თუ გავზრდით ის მეორე წელსვე გამოიწვევს (პირველ წელს კი გაძვირდება პამიდორი, მარა ეს სტიმული და სიგმნალი იქნება გლეხებსიათვის რომ პამიდორზე გადართონ რესურსები) მოსავლის გაზრდას და ამ დარგში დასამქების გაზრდას. ასე რომ საიმპორტო გადასახდის გაზრდას ეკონომიკური აზრი აქვს ისეთ დარგებში სადაც მეწარმეებს იოლად შეუძაით უპასუხონ ბაზრის გაფართოებას გაზრდილი წარმოებით და მერე დაგროვილი კაპიტალით დახვეწონ ტექნოლოგიებიდ ა უფრო ონკურენტუნარიანები გახდნენ, რის შმედგაც უკვე არარ დაჭირდებათ მათი კუთვნილი ბაზრის დაცვა.
    მ აგრამ სხვა უფრო რთულ დარგებშ რომელიც მეტ ცოდნას, ან კაპიტალს და ბევრია დამიანის შეთანხმებულ მომქმედებას მოითხოვბს მარტო ბაზრის გაზრდა შედეგს არ მოსცემს და ამიტომ ამ ეტაპზე იმ დარგებში იმპორტის გადასახდის გაზრდა ეკონომიკურ შედეგს არ მოგვცემს, მარტო ფისკალურს. ეგ კი არა შეიძლება ფასბის დონის ზრდაც კი გამოიწვიოს და ცოტათი უმუშევრობაც, რადგანაც იმპრტული საქონლის გაყიდვა შემცირდება და საქონელი გაძვრდება ვაჭრობის შემცირება კი გარკვეულ იმპორტზე მომუშავე მარაზიებბის დახურვას გამოიწვევს. ასე რომ ყველაფერზე იმპორტის გადასახდის გაზრდა ეკონომიკურად მიზანშეწონილი არა, სანამ სხვა ფაქტორებს არ მოვამზადებთ. მერე თუ ის საწარმო ან დარგი ადგილობრივი ბაზრისათვის არის გამიზნული ,მაშინ უკვე შეგვიძლია წავეხმაროთ ამ ახალგაზრდა დარგს დროებით და შევზღუდოთ იმპოერტი ამ დარგში ცოტა ხნით მაინც.

    • z says:

      როცა რაიმე დარგს მარტო ბაზარი აკლია და ბაზრის სიმცირე უშლის ხელს, იმისათვის იმპორტის შეზღუდვა სწრაფ სედეგს გამოლიღებს, ხოლო როცა დარგის განუვითარებლობის მიზეზი სხვაც არის, როცა ბაზრის გარდა კიდე სხვა კომპონენტები აკლია იმ დარგს, მაშინ ადგილობრივი ბაზრის დაცვა დიდ ეფექტს არ მოქვცემს, თუ სხვა კომპნენეტებიც არ მივაოდეთ. ამიტომ ჯერ ჯობია ის კომპონენტები მოვუმზადოთ, რაც აკლია ბაზრის გარდა და მერე დროებიტ იმპორტიც სევზღუდიოთ. თან დროებით შეზღუდვაზე დასავლეთი ბერვს არ გაახურებს რადგაანც მათი მეცნიერებიც ამტკიცებენ, რომ ახალ დარგებს ზოგჯერ ჭირდება წახამრება და ხელსაყრელი პირობების შექმნა, რომელიშიც დაცული ბაზარიც შედის.

      • z says:

        კაი იქნება თუ არაოფიციალურად დაავალდებულებენ მაღაზიებს(საგადასახადოს შეუძლია ეს გააკეთებიოს არაოფიცალურად მაღაზიებს, მაინცადამაინც მე ხომ არ ვიტყი აქ. თვითონაც მშვენივრად იციან როგორ შეიზლებ ამის გაკეთება, საკამრისია თხოვნის სახით რეკომენდაცია გაუწიონ არაოფიციალურად. თუ თხოვნას არ შეასრულებენ მაშინ….), რომ ქართული პროდუქტი უფრო გამოსაჩენ და ხელმისაწვდომ ადგილზე დადოდნ დახლებზე, ვითომ ეს მაღაზიების ქართველ მეპატრონეთა სოლიდარული დამოკიდებულებაა ქარტველი მეწარმეების მიმართ. იაპონიაში მაგალიტად არაფრით იყიდიან იაპონელები უცხოურ საქონელს, ვერც რაიმე ბიზნესს წამოიწყებს უცხოელი იაპონიაში, ჩვენთან კი ლამის უკანალი მისცენ უცხოელ ინვესტორებს. იაპონიაში უცხოელი მარტო ხომ ვერაფერს დაიწყებს, არავინ გახდება მისი პარტნიორი, ,,დაჟე” წილშიც კი არავინ ჩაისვავს. ამერიკაში კი ბატონო, მარა იაპონია მარტო იაპონელებისაა და არაფერი ისე იაპონური არააო, როგორც იაპონური კორპორაციები, ასე ამტკიცებენ ამერიკელი ეკონომისტები. იქ სულიც კი იაპონური ტრიალებს და ამ კორპორციებით ცდილობენ მსოფლიოზე გაბატონებას. (არცერთ იმპერიალისტურ სახელმწიფოს ხელი არ აუღია მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ მიზნებზე, უბრალოდ ტაქტიკა შეიცვალეს). ქართველ მეწმარმეთა სახელით (არ შეიძლება ასეთ რამეებში ხელსიუფლება ჩანდეს, ამიტომ სხვისი ხელით უნდა აკეთოს, თორე დაიწყებენ ქართველები არასამართლაიანად იქცევიან თავის ბაზარზეო. ხელისუფლება ავიწროებს უცხოელბსო) უნდა გაკეთდეს რეკლამები, რომ ქართველებმა გამოიჩინონ პატრიოტიზმი და იყიდონ ქარტული პროდუქტი.
        ამ სტატიაში ჩამოთვლილ ყველა პროდუქტს საქართველო აწარმოებს ნორმალურ დონეზე, ამიტომ თუ ხელისუფლება მოიგონებს რაიმე მიზეზს, რომ ამ პროდუქტებზე აწიიოს იმპორტის გადასახადი(ან ლიცენზიები, ან რეგუილაციების რაიმე ნორმები შემოიღოს, ან რუსებივით სანიტარული ნორმები, ან რაიმე საბაბი. უამრავი რამის მოფიქრება შეიძლება უამრავი გზა არსებობს საერთაშორისო ხელშეკრულებებს რომ გვერდი ავუაროთ. ასე იქცევიან დასავლეთის განვიტარებული ქვეყნებიო. ასე წერენ ამერიკელი ეკონომისტები,. ეს მე არ მომიგონია) ეს ხელს შეუწყობს ქართულ ფირმებს ფინანსურად მოძლიერდნენ, გაფართოვდნენ და უფრო ახალი ტექნოლოგიები დანერგონ თავის საწარმოებში. იმპორტი მთლიანად არ უნდა შეიზღუდოს, თორემ თუ ქართული ფირმებმა კონკურენტის სუნტქვა არ იგრძვნეს ზურგს უკან, მაშინ საწარმოს განვიტარბაში აღარ დახარჯავენ ფულს, რატომ დახარჯავენ, თუ ბაზარი გარანტირებული ექნათ? ასე რომ უპირატესობა უნდა ქონდეთ დროებით, მარა არა გარანტირებული და უბრძოლველი. ასე მომხდარა სხვა ქვეყნებში და იქიდან ვიცი (მგონი ლათინოამერიკულ ქვეყნებში), მარა იმპორტთან გარკვეული უპირატესობა უნდა ქონდეთ გარკვეული პერიოდით, მაინც დსაწყის ეტაპზე, სანამ მოძლიერდებიან. ეს აცულებლად გამოიწვევს მშპ-ს ზრდას ძალიან მოკლე ვადებში, ტან ზემდეტი ჩარევისა და ხლაფორთის გარეშე. ასევე გააუმჯობესებს სავაჭრო ბალანსს და დადებითად იმოქმედებს ლარის კურსზე. კიდე უამრავი მეთოდი არსებობს ლარის კურსის გასაძლიერებლადაც, მარა ჯერ ეს არ გაუკეთებიათ ყველაზე იოლი და… მე კიდე ბევრი ხერხი ვიცი მაგრამ რად გინდა? )))

        http://www.ambebi.ge/sazogadoeba/143059-saqarthveloshi-shemosuli-uckhouri-sakvebis-qarthuli-alternativa-supermarketebis-dakhlebze.html

    • z says:

      იმპორტის შეზღუდვას ეკონომიკური აზრი (არ ვიძახი ფისკალურ აზრზე, შეიძლება ხელისუფლებას მიზნად ქონდეს ბიუჯეტის შემოსავლების ზრდა. ამ შემთხვავში სხვა ამბავია) საქართველოს პირობებში მხოლოდ იმ დარგებში აქვს, სადაც წარმოება ასე თუ ისე ფართხალებს და ციოცხლობს. ანუ რა დარგის ჩანსახი აინც არსებობს. ეს იმას ნიშნასვ, რომ ამ დარგის განვიტარების კინიმალური პირობნები არის უკვე საქართველოში, მარა სუსტია და კონკურენციისაგან დაცვას მოითხოვს, რომ ცოტა მოძლიერდეს ფინასურად და ფული ზადოს უფრო ახალ ტექნოლოგიებში და გარკვეული რაღაცების განახლებასი.
      სხვა დარგებში მკი იმპოერტის შეზღუდვა დიდ და სწრაფ ეფექტს არ გამოიწვევს, რადგაანც იმ დარგებს კიდე სხვა კომპონენტები აკლლიათ. მართალია ამ დარგებში იმპორტის შეზღუდვა გაზრდის სტიმულებს ამბაზარზე შესვლის, მარა ეს სტიმულები მაინც უცხოეთიდან შემოყანილი პროდუქტით დაკომპენსირდება ნაწილობრიცვ და დიდად არ უშველსი საქმეს. ასე რომ ასეთ დარგებში ჯობია ჯერ გავარკვიოთ რა პრობლემები აქვთ და ის სხვა კომპონენეტები მივაწოდოთ რომელიც აკლიათ და მხოლოდ შემდეგ შევზღუდოთ იმპორტი, თორემ წინასწარ იმპორტის შეზღუდვა მარტო იმ პროდუქტის გაძვირებას გამოიწვევს.
      დასავლეთში ყვეალდ არგის განვიატარებისათვის საწირო კომპონენეტებია ხელმისაწვდომი და იქ იმპოერტის შეზღუდვა ყველა დარგის სტიმუირებას გამოიწვევს მყისიერად. ჩვენთან კი მასე არ მოხდება.

  65. ტოროუ წერს, რომ სამხრეთ კორეელბს ძალიან რენტაბელური მცირე მეტალურგიული ქარხნები აქვთ, რომლებიც კომპიუტიზირებულია და მაღალტექნოლოგიური წარმოება არისო. როგორც წესი მეტალურგიულ ქარხნებს საკუთარი ელექტროსადგურებიც აქვთ, რომ უფრო იაფად აწარმოონ პროდუქცია. არ ვიცი მცირე მეტალურგიულების აშენება ჯობია რამდენიმესი, თუ ერთი დიდის.

    • იქნება ჯერ ერთი მცირე ან საშუალო ზომის მეტალურგიული ქარხანა ავაშენოთ ქუთაისში და მერე შევხედოთ რა აჯობებს. გამოცდილებაც იქნება უკვე და რა და როგორ გვინდა უფრო ნათლად წარმოდგენილიც, ტან თუ შეცდომა მოხდა ისე ძვირი მაინც არ იქნება.

  66. z says:

    ადრე დავწერე, რომ საბერძნეთში 85 000 ამდე ქართველი ემიგრანტი ცხოვრობს მეთქი და რატო ვერ ვიყენებთ ამდენ ემიგრანტს მეთქი, (საბერძნეტსი საქართველოს საელოჩოს ეკონომიკურ საკითხებსი ატშემ, უნდა სეისწავლოს საბერძნეთის ბაზარი და იმპორტ-ექსპორტი და აღმოაჩინოს ის სეგმენტები სადაც შეიძლება საქართველომ თავიი პროდუქცია შეიტანოს).
    მარა ახლა გამახსენდა საბერძნეთში არამარტო ქართველი ემოგრანტია ყველაზე მეტი, ერთ სულ მსოახლეზე გათვლით (რუსეთზე მეტიცაა მგონი სამჯერ), არამედ საბერძნეთში არიან ასევე საქართველოდან გადასახლებული რამდენიმე ათეული ათასი ბერძენიც, რომელტაც ნაწილს აქ ნათესავებიც კი დარჩათ, წალკაში და ბაკურიანის მახლობლად ციხისჯვარშიც. ჰოდა თუ ამათაც დაამატებ კი გამოვა 100 ათასმდე და როგორ შეიძლება რომ ერთმა ქართულმა რესტორანმა მაინც ვერ იმუშაოს საბერძნეტში? როგორი უხეირობი გამოვიდვართ, რომ ამდენი კაცი გვყავს იქ და ერთი რესტორანიც კი ვერ ავამუშავეთ საბერნეტში. მარტო საქართველოდან წასულები აამუშაოვებდნენ ერთ რესტორანს და მერე ისინი ტავის ახლობლებს რომ მიიყვანენ იქ, ქართული სამზარეულოს პოპულარიზაციასასაც მოახდენენ. მერე ბერძნებს შეუძლაით ჩვენი უნებლიე აგნეტების როლი შეასრულონ ევროკავშირიშიც და ამერიკაშიც. იქაც საკამო დისაპირა აქვს ბერნებს და საბერძნეთიდანაც სეიძლება გაჩნდეს გარკვეული არხი ქართული სამზარეულოსა და ქართული პროდუქციის გასატანად.
    ისე შეიძლება ქარტული დიასპორის დარაზმვა, რომ იქ მათ მიტოვებულად კი არ იგრძნონ თავი, არამედ ტავი იგრძნონ საქართველოს სამსახურში, დროებით უცხო ქვეყანში მივლინებით წასულად, ქართული დავალების შესასრულებლად და ასეთნაირად არ იგრძნონ ტავი საცოდვად და უპატრონოდ. საქართველოს სახელმწიფოს და ერთიანი ქართული საქმის ნაწილად იგრნობდნენ თავს. მარა ესენი საქართველოში აგრძნობინებენ ქართველებს უპატრონოდ თავს და უცხო ქვეყანაში შეძლებენ ქართველების პატრონობას და დარაზმვა -დასაქმებას?

  67. z says:

    მარმარისში თურქები ბარებში დააყენებდნენ ინგლისელებს და თურქულ ცეკვებს აცეკვებდნენ და ისინიც ძალიან კმაყოფილები იყვნენ. ნუთუ არ შეიძლება ჩვენც ქართული ცეკვის მარტივი ილეტები ვასწავლოთ და გავკეთებიოთ? ეს მათაც გაამხიარულებს და ჩვენი ცეკვის პოპულარიზაიციასაც მოვახდენდით. თბილისში, ან ბათუმში, სასტუმოებში ან ბარებში რატო არ შეიძლება გამრთობები დანიშნონ, როგორც თურქებს ყავდათ და ქართულად გაართონ ტურისტები? არ დაავიწყდებათ მატ ეს არასდროს.

  68. z says:

    საბერძნეთში ქართველ ემიგრანტებზე სიუჟეტს ვუყურე და იქ ერთი ქალი აჩვენეს ბერძენის ოჯახში იყო მოსამსახურედ და აქ უკვე ამ ოჯახის წევრად ვთვლი ტავსო. არ შეიძლება, რომ საქართველოს საელჩომ მოაწყოს ხოლმე ქართულ სადღესასწაულო დღეებში მოაწყოს დიდი მიღებები და ასეთ ქალებს დაავალოს, რომ მისი ,,ოჯახის” წევრები დაპატიჟონ ამ მიღებაზე და ქართულ რესოტორანში დაპატიჟონ მიღებაზე , სადაც გააცნიბენ ქართულ ნსამზრეულოს, რაღაც კერძებს უფასოდ გაასინჯებენ და მერე ისინიც ისწავლიან იმ რესტორნის გზას და ქართული კერძების გემოსაც. მოყვებიან ტავის ნატესავებში და ახლობელბში და შეიძლება სხვებიც მიიყვანონ იქ და ასეთნაირად ქართული კერძების პოპულარიზაიცასაც მოახდენენ.

  69. z says:

    ამიტომ ვიძახი თბილისში უნდა იყოს საკონსტრუქტორო და სკვლევი ბიურო-საწარმო, სადაც საწარმოო ხაზებს და ინსტრუმენტებს დაამუშავებენ და გამოუშვებენ ზოგს სერიულად, ზოგს კი დაკვეთით. იქ მომუშავე ინჟინრები მოიძიებენ სხვადასხვა სასაულებებით (ზოგს ინტერნეტშიც, ზოგ შემთხვევაში შეისყიდიან ერთ ერთეულ ტექნიკას, დაშლიან და შეისწავლიან, ზოგ ტექნოლოგიას უბრალოდ იყიდიან და ა.შ.) ზოგს მარტივ ხელსაწყოებს და ზოგს რთულს, ნელნელა თვითონაც მოიფიქრებენ ახალს და დახვეწავენ. შეიქმნება განვიტარებადი ბანკი ახალი ტექნოლოგიების. ეს საწარმო მოუიყრის თავს უამრავ ცოდნას და საჭიროების შემთხვევაში დამკვეთს გაუკეთებენ.
    უმარტივესი ხელსაწყოა ახლა ეს. ასეთი რამე როგორ გვჭირდება და რა უნდა ამის წარმოებას? ელიავაზეც კი გააკეზტებენ რო ანახო.

  70. z says:

    იპოთეკარების სახლიდან გამოსახლებულა გართულებულა და ეს ზალიან კარგია. რაც უფრო რთული იქნება პროცედურულად ეს პროცესი (თან მაქსიმალუად დაცული უნდა იყოს მსესხებლების უფლებები და მუქთად არ უნდა იყოს შესაძლებელი მტელი სახლის წართმევა) მით უფრო შემცირდება მევახშეობა, მით უფრო მეტად დაფიქრდებიან ბანკები , თუ რამდენად მომგებიანი და რენტაბელურ პროექტს აფინანსებენ, თორემ როცა მარტივია იპოთეკის ასგნის მთლიანად ხელსი ჩაგდება, ბანკები დიდად არ იწუხებენ ტავს პროექტის სეფასების სიზუსტით და ამის გამო კაპიტალი მიედინება ნაკლებად რენტაბელურ პორქეტებში, რაც ეკონომიკასსაც აზარალებს და ბანკების ლიკვიდობასაც. ბანკები არ უნდა აქცეცვდნენ ყურადრებას იპოთეკის საგანს, როგორც ამას გვასწავლიდნენ უცხოელები ად ვერფრით ვერ ვგებულობიდთ ჩვენ, რადგანაც მაშინ საბანკო საქმესად მევახშეობას შორის სხვაობას ვერ ვხედავდით. ახლაც ლამის მევახშებად იქცნნ ბანკლები და ამას წინათ მესიჯიც კი მომივდა ლიბერთი ბამკიდან სსწრაფო სესხები უძრავი ქონების უზრუნველყოფითო, ან მევახშეობა დაუიწყოათ ბდა პირდაპირ იძლებვიან სესხებს ბინის უზრუნველყოფით, ისე რომ არც ის აინტერესებთ თუ რაში დებ ფულს და არც ის შეგიძლაი თუ არა გდახდა. იპოთეკის საგნის იოლად ჩამორთმევის უფლება ამცირებს ბანკების კვალიფიკაციას და დეგრადირდებიან უბრალო მევახშეების დონემდე.

    • z says:

      ეს კაია, თორემ მალე ბანკები სავახშო კანტორას დაემსგავსებოდნენ. სესხებს ყოველგვარი ეკონომიკური შესწავლის გარეშე იძლეოდნენ უკვე ბევრი, მხოლოდ უძრავი ქონების უზრუნველყოფით. მაგალიტად ,,ლიბერთი” ბანკისაგან მივიღე მსგავსი შემოთავაზება მობილურზე. ეს აზიანებს საბანკო საქმესაც, იწვევს მათ დეგრადაციას სავახშო კანტორმადე და აზიანებს ეკონომიკასაც. რადგანაც ბანკები თავს აღარ იწუხებენ მათი მტავარი ფუნქციის შესრულებაზე და სესხების ეკონომიკური ანალიზისა და შეწავლის გარეშე. იძლევიან კრედიტებს მხოლოდ დიდი უზრუნველყოფის საგნის იმედზე. ეს აზარალებს ეკონომიკას, რადგანაც ასეთ შემთხვევაში ქვეყანაში არსებული კაპიტალის ნაწილი ხვდება არარენტაბელურ პროექტებში და არა სატანადო ამონაგებს ვიღებთ იმ თანხებიდან (არადა არც ისე ბევრი ფული გვაქვს ქვეყანაში, რომ იგი უყაირათოდ იქნას გამოყენებული), ან საერთოდაც უაზროდ იფლანგება ის კაპიტალი და მხოლოდ ის შედეგი მოაქვს, რომ მსესხებლის ქონება გადადის ბანკის ხელში, თორემ ის სესხი ახალი სიმდიდრის შექმნას, ან ბიზნესის გაფართოებას არ ხმარდება. კიდე კაი ეს კანონი რომ მიიღეს, თორემ მალე ქვეყანში სერიოზული ბანკი არ დარჩებოდა და ყველა ბანკი მკევახშეობას დაიწყებდა. კვალიფიციური ეკონომისტები აღარ იქნებოდა საჭირო და ალბათ დაითხოვდნენ კიდეც სამსახურებიდან, ან ერთს დატოვებდნენ ვინმეს უპრეტენზიოს, მოჩვენებიტად ვითომ ბანკის საქმეს აკეთებდნენ და დაიკარგებოდა დაგროვილი ცოდნაც და ინფორმაციაც. იოლია მევახშეობა და იმიტომ. მარტო სახელად ერქმეოდათ ბანკები, სინდამვილეში იქნებოდნენ ჩვეულებრივი მევახშეები.
      ისე იპოთეკის საგნის გაყიდვის პროცედურები მევახშეებსაც თუ არ გაურთულდათ მაშინ მევახშეობა აყვავდება იმის ფონზე, რომ გაჭირვებული ხალხი ბანკიდან რომ სესხს ვეღარ მიიღებს მევახშეებს მიადგებიან, ასე რომ პარალელურად მევახშეობაც უნდა დარეგულირდეს.
      ისე ცოტა ბუნდოვანი კი არის პროცედურები თუ როგორ უნდა ამოიღოს საბოლოოდ კუტვნილი თანხა გამსესხებელმა და ეს მე მგონი დახვეწას მოითხოვს, თორემ არც მასე ვარგა რომ მევალემ საერთოდ ვერ მოახერხოს თავისი მოტხოვნის დაკმაყოფილება, თორემ საერთოდ შეიკვებენ ბანკები თავს სესხების გაცემისაგან და მარტო ოქროს, ან ანაბრის გარანტიით გასცემენ ბოლოს სესხებს. ეს კიდე უფრო მეტად აზარალებს ეკონომიკას, რადგანც შეწყდება დარგების დაფინანსება და მოიკლებს ფული ბრუნვაში. დასახვეწია გამოსახლების პროცედურები და ზუსტად გასაწერი ყველა ნაბიჯი, ძაან ბევრი გაურკვევლობაა ახლანდელი კანონის მიხედვით.

      • z says:

        ასეთი ბუნდოვანი რედაქციით თუ დატივეს ეს კანონი, იმაზე უარეს შედეგს მოიტანს ეს კანონი ვიდრე აქამდე შვებოდა ძველი. ბანკები შეეშვებიან სესხების გაცემას, ან რაიმე სხვა მამძაღლობებს და კომბიანციებს მოიფიქრებენ.

  71. z says:

    ინგლისში მაღალ კლასებში ისწავლება ახალი მასალები. რაკი ინგლისელები ასწავლიან ეტყობა ამას აზრი აქვს, თორემ ასეთ რამეზე ტყუილად არ დახარჯავდნენ ფულს. ამიტომ დღეს ვიფიქრე, ხომ არ ჯობდა სკოლებშიო სამეცნიერო-ტექნიკურ წრეებში მაინც ასწავლონ ბავშვებს ახალი მასალები. რომ ახალი თვისებების მასალების გამოყენება ისწავლონ. სკოლებში ყველას რომ ასწავლონ არამგონია დიდი ეფექტი ქონდეს. მე მგონი ჩხირკდელა ბავშვებში უფრო მეტ ეფექტს მოიტანს.

  72. z says:

    ამერიკაში რამდენიმე მსხვილ ქალქში რომ ქართული სავაჭორ სახლები გავხსნათ, სადაც ქართული რესტორნბიც იქნება კაი იქნება. თან ამერიკულ ჰოლივუდის ფილმებში თუ მტავაერი გმირები ქართულ რესტორანში დაუნიშნავენ ერტამნთს შეხვედრებს და ლაპრაკში იტყვიან, რომ ქართული საზმარეულო გადასარევიაო. ეს მტელს მსოფლიოში გააპიარებს ქართულ რესტორენებს და მოდაში შემოვა. ამერიკული ფილემბი მაგარი სარეკლამო და იდეოლოგიური გავლენის მოხდენის შესანიშნაბვი საშუალებაა. კაი ფილემბის გამსოვლის ამაბვს თუ შევიტყობთ ფული უნდა მივცეთ იმ ფილმის გდამღებ ჯგუფს, რომ ქართული საზმრეულო, ან ქართული ღვინი ახსენოს და თან მათი შეძენის ადგილსაც მიუთითონ ამერიკაში.

  73. z says:

    ქართული ინტერნეტ ენციკლოპედია თუ შეიქმნება კარგი იქნება თუ ინტერაქტიულიც იქნება და ხშირად დასმულ კითხვებზე რედაქცია პასუხებს გასცემს და სტატიების ქვეშ კომენატრები იქნება. ასევე კარგი იქნება თუ რუქები დინამიური ექნება. ციფრული ენციკლოპედია ბერვად უფრო მრვალფუქნიცური შეიძლეაბ იყოს ვიდრე და ბეჭდური და ბევრი ახალი თვისებების შეიძლეაბნ შეიძინოს.

  74. z says:

    თუ საიმპორტო გადასახზდს ყველა საქონელზე გავზრდით ეს მარტო ინფლაციას გამოიწვევს, რადგანც იმ დარგების წახალისებას მაინც არ გამოიწევს, რომ,ლის განვიტარების პირობნები და კომპონენტები არ არის ქვეყანაში, რომლის საწარმო სიმძლავრებიც არ არის. ამირტომ გაზრდილ მოტხოვნაზე მიწოდება პასუხს ვერ გასცემს და მარტო ინფლაციას მივიღებთ. ამიოტომ როგორც ზემოტ მიკწერია, მარტო შეჩევით საქონელზე ჯობია საიმპორტო გადაახდების გაზრდა. ასე ინფლაციაც ნაკლები იქნება და ეფექტიც მეტი. კი ვიიფქრე ერთი გაფიქრებად ა ადრეც ვფიქრობდი რომ საერთოდ საიმპორტო გადახახდების გაზრდა შიდა მულტიპლიკატორს გაზრფდის და შესაბამისად შიდა მოთხოვნასაც მეთქი, ამრა მერე ახლა კიდე რომ დავფიქრდი ამას აზრია რ აქვს, რადგაანც მიწოდება არ იქნებმზად ამ გაზრდილ მოთხპვნას მიწოდების აგზრდით უპასუხოს და მარტო ინფლაიცას მოგვცემს შედგად და არა ეკპონომიკურ ზრდას. დასავლეთში ქვეყნაბშ კი ეს იმ ეფექტს მოგვცემდა რაც სახელმძარველობეში წერია, რადგჰანც იქ ყვეალ დარგი მზად იქნებოდა გაზრდილი მოთხოვნიოსათვი გაზრდილი მიწდებით ეპასუხნა, მარგამ სრული დასაქმების დროს იქ კიდე სხვა პრობლემები დადგებოდა. ამაზე მიწერია ადრე.

  75. z says:

    როცა დოალრიზაციის დოე იქნება მცირე ხელსუფოებას არ მოუწებვს დიდა თავსი შეწუხება ლარის კურსზე. რადგანც მაშინ მტავრი ფატორი რაც ხალხის ცხოვრების დონეზე იმომედებს მარტო ინფლაციის მაჩვენებელი იქნება. და ეროვნულ ბანკს ამის გაკეთება უფრო იოად შეუძ;აი ვიდრე კრიუსის დაჭერა. კურისი დაჭერას უცხოური ვალუტის რეზეფები უნდა . ინფლაციას კი ადგილობრივი ვალუტის მასი მართვა. ახლა ეროვნული ბანკიც და ხელსუფოლებ ხელფეხ შეკრულია ცალკე ინფლაციის დონეს უნდა უყურს და ცალკე ლარის კურს. რადგაანც სესხები დოალრებშია გაცემული და დოალრის კურსი ზრდა ძალიან აზარალებს მსაოხლეობას. როცა სესხები აღარ იქნეაბ დოალრებში ეს პრობლემა მოიხსნება და არანაირი დიი მნიშვნელობა არ ექნება ლარის კურსს. ხელსუფოებნასაც ორივე ხელი აღარ ექნება შეკრული. აღარ დაჭირდება დილემების ამოხსნა. ეს ქნას თუ ის.
    ასევე როცა ავირებთ სესხს ინფრასტრუქტრუის ასშენებლად შევძლებყტ ის ვალუტა უცხოურ ტექნოლოგიებსი შესტყიდვაში დავხაარჯოთ ტამამად. ხოლო ინფრასტრუქტურა კი ლარებით ავაშენოთ. მერე ბანკებს აჩვენებ ი მ სესხის შესაბამისი თანხის ჩატარებულ სამუსაბს და ვერაფერსაც ვერ გეტყვიან. შენ კი იმ ვალუტით ახალ ტექნოლოგიებს იყიდი. სისულელეა ვლაუტა ინფრასტრუქტრუაში ჩადო, პროექტში რომელიც არ არის კომერციულად მომგებიანი ად მერე ბიუჯეტიდან იხადო იგი. ჯობია კომერციულ პროექტბში დავხარჯოთ სავალუტო სესხები და იმ მომეგბიანმა პროექტებმა იზადოს იგი.
    ახალ კი ხელისუფლაბ ინფრასტრუქტურისათვის რებს სავალუტო სესხებს. მერე მას ყიდის სავლაუტო აბზარზე ლარებში და ამითი ხელოვნურად ამყარებს ლარს. მერე იმ დოალრით ნაყიდი ლარით აწარმოებს ინფრერასტრუქტურლ სამუშაოებს, ისე რომ აღარ რჩეაბ ვალუტა უცხოური ტექნოლიოგბის შესაყიდად. ის ალრის გჰამყრაბა კი დროებიტი ფოკუსია ამრტო.

  76. კაცო! თუკი ეს ყაზახები თავიანთ ინვესტიციებს გაზის ტარიფიდან იღებენ ჩვენს ხარჯზე, მაშინ ჯობია გავიდნენ საქართველოდან. ჩვენმა ხელისუფლებამ აიღოს სესხი უცხოეთის კერო ბანკიდან, (დაუბრუნოს ყაზახებს ის ფული) ამ აქტივის ჩაგირავების ხარჯზე და მერე ის სესხი ისევე ვიხადოთ, როგორც ყაზახების ინვესტიციებს ვიხდით თურმე.
    ჯერ ერთი არ გამიგია ინვესტიციების ამოღება. ეგ სადაური ბიზნესია? (სად არის ,,მსოფლიო დონის” ბიზნესმენი ბიძო? ასე არიფივით რომ გავტყუებენ? მაგდენი არ იცის?კაცს ბანკები ქონდა რუსეთში და საქართველოში და არ იცის ეს როგორ ხდება?)ინვესტიცია რომ იდება ის თავისი აშენებული აქტივებით არის გამაგრებული და არაფერი ამოღება არ ჭირდება. ის უკვე არის ქონება და როცა მას გაყიდის მაშინ ამოიღებს იმ ქონებას თუ დაჭირდება, სად გაგონილა კიდე დამატებით ბრუნვის მეშვეობიტ ინვესტიციების ამოღება? ინვესტიციის კაპიტალიზაცია იმავე წუთღს ხდება რა წუთსაც ინვესტორი თავის წილს გადაიფორმებს. ეს ვაჭრობა ხომ არ არის, რომ საბრუნავი საშუალებების ამოტრიალება იყოს საჭირო, რომ ხელმეორედ იყიდო საქონელი და მერე ისევ ამოატრიალო ნავაჭრი? ამათ ვაჭრობა და უძრავ ქონებაში ინვესტირება ერთმენთში ეშლებათ? თუკი მართალია, რომ ინვესტორები ასეთ დარგებში, როგორიცაა გაზგამანაწილებელი და ელექტროსადგურები თავიანთი ინვეტიციების ამოღების პირობას გვიდებენ ხელშეკრულებაში, მაშინ მაგაზე უკთესია ავიღოთ სესხები უცხოეთის კერო ბანკებიდან და იმათ ვუხადოტ სესხები ტარიფებიდან. ბოლო-ბოლო ის აქტივი ჩვენს საკუტრებაში მაინც დარჩბა, როცა სესხს გადავიხდით. ახლა კი რა გამოდის? თურმე ჩვენი ფულით აშენებენ და აკეთებენ ინვესტიციებს და კიდე აქეთ გავამდლიან? მერე კიდე მუდმივად გვახდევინებენ მაღალ ტარიფს. სესხს ქე მაინც რომ მოვრჩებით აღარ იქნება საჭირო მაღალი ტარიფის გადახდა, აქტივიც დაგვრჩება და ტარიფიც შემცირდება როცა გადავიხდით. რას უყურებს ხელისუფლება? ამათ ბოდიში და შიგ ხომ არ აქვთ? როგორ შეიძლება ჰიდროელქეტროსადგურების ინვესტიციებს რომ ტარიფებში დებენ? ის ქონება რაშიც ინვესტიციას დებენ ხომ ისედაც ქონებად რჩება უინვსტორს? კიდე ერთი იმდენი რატო უნდა ამოიღონ? სად გაგონილა ეგ? ის ინვესტიცია რაც ჰიდროელექტროსადურში იდება მაშნვე კაპიტალიზირებულია უძარვი ქონებით და უკვე ამოღებულად ითვლება, რადგანაც ის მაშინვე უძრფავ ქონებაში გადაისახა. მეც არ მიკვირს რატოა დენის ტარიფი ძვირი მეთქი? მასეთი პირობით თუ აშენებენ ჰიდროელექტროსადგურებს მაშინ მაგარი დებილები ვუპოვნივარტ უცხოელებს და კიდე იქით ვეხვეწებით? მაგ პირობით ნებისმიერი ბანკი მოგვცემს სესხს და ბოლოს თუ მაინც ჩვენი გადასახდელია ყველანაირი ინვესტიცია ტარიფებით, ქე მაინც როცა გადავიხდით ის აქტივი ჩვენ დაგვრჩებოდა. ესენი თავს ისულელებენ, თუ მაგ კომპანიების უკან თვითონ ეგენი დგანან და ახალი კომბინაცია მოიგონეს გამდიდრების? თუ ქრთამები აქვთ აღებული და მაგ პირობით იმიტომ დებენ ინვესტროებთან ხელშეკრულებას? თუ დავიჯერო ასეთი დებილები არიან? არამგონია. ერტი საკუტარ აქტვებს ყიდდნენ მაშინ თუ შეეშლებოდათ ასეთი რამ ვნახავდი. ამიტომაც მეპარება ეჭვი რომ რაღაცას მაიმუნობენ.

  77. აფსუები მე-14 საუკუნეში ჩამოასახლა თემურ ლენგმა ჩრდილო კავკასიაში, როცა გიროგი მე-7 ს წინააღმდეგიბა ვერ გატეხა და როცა მას მოახსენეს, რომ იგი ძალებს ჩრიდლო კავკასიაში მცხოვრები ქართველბისაგან იღებდა, (იმ დროს უკვე საკამოდ დიდი კოლონიები იყო ჩრდილოეთ კავკასიაში. ეს იმ დროინდელ ტოპონიმებსც ეტყობა. მათ პავლე ინგორყვა იკვლევდა და დაამტკიცა, რომ ქართული კოლონიები დიდი იყო ჩრიდლოეთ კავკასიაში). ამიტომ იქ კასპიის ზღვის ჩრდილოეთიდან ჩამოასახლა მომტაბარე ტომები და ამის მედგე შეცვვალა ჩრიდლო კავკასიის ეთნიკუირ შემდაგნელობაც და რელიგიაც(გაუგებარია როგორ მოხდა, რომ ოსები თემურ ლენგის მერე ისევ ქრისტიანებად დარჩენენ, ხოლო დანარჩენმა ჩრდილო კავკასიელებმა, თუ ისინი ისევ ის ხალხი იყო, აბორიგენები, ასე იოლად დაივიწყეს ქრისტიანობა და მყარ მუსულმანებად იქცნენ? როგორ მოხდა, რომ სულ რაღაც 20 წელიწადში მოხუციც კი არ დარჩა, რომ გაეხსენებია, რომ მათი ჭეშმარიოტი რწმენა მანამდე ქრისიტანობა იყო? ეს დაუჯერებელია. უფრო ლოგიკური ჩანს, თუ დავუშვებთ, რომ თემურ ლენგმა ეთნიკური შემდაგენოლბაც კი შეცვლა იქ. არადა საწინააღმდეგოს ამტკიცებენ კომუნისტების დროინდელი ისტორიკოსები, მაგრამ მათი ვერსია ბევრ კითხვას ტოვებს გაუგებარს) და მოახერხა დარიალის ხეობის დაკეტვა მისი მეტოქე ოქროს უდროს ხანის თოხტამიშისაგან, რომელიც რამდენჯერმე გადმოვიდა მაგ ხეობიტ და თემურ-ლენგს პრობლემები შეუქმნა. საქართველოს ტერიტორიაზე შეება თემურ ლენგს და მერე გიორგი მეფემ იგი წინააღმდეგიობის გარეშე გაუშვა უკან დარიალის ხეობით, არც იმას დაურბევია ქართველები. ეს აშკარად მეტყველებს მათ გარიგებაზე. ეტყობა თოხთამიში აქეზებდა გიორგი მე-7ს თემურ-ლენგის წინააღმდეგ, როგორც რუსები გვატყუებდნენ, წინაღმდეგ შემთხვევაში გაუგებარია ასეთი გაუტავებელი წინააღმდეგობა(არსებობს ცნობა, რომ ქართულმა ეკლესიამ გიორგი მე-7 დაწყევლა კიდეც ასეთი ხისტი პლიტიკისათვის) და კიდე ის, რომ როცა რამდენჯერმე გიორგი მე-7 უკიდურეს მდგომარეობაში იყო, თოხთამიში მაშინ რამდენჯერმე დარუიბანდში გამოჩნდა, რომ თემურ-ლენგის ყურადღება მიეპყრო და ასეთნაირად გადარჩა თუ გადაარჩინა თოხთამიშმა მისი სავარაუდო მოკავშირე გიორგი მე-7 სრულ კრახს და ტყვედ ჩავრდნას. თემურ- ლენგი მაშინვე ხსნიდა ალყას გიორგი მეფეს და დარუბანდისაკენ გარბოდა.
    მერე კი მე-17 საუკუნეში შერვაშიძემ ჩამოასხლა აფსუები აფხაზეთში, რომ ლევან მეორე დადიანის წინაღმდეგ ებრძოლათ, რაგანაც აფხაზეთში მცხოვრებ მეგრლებს ვერ ენდობოდა დადიანის წინააღმდეგ ბრძოლში და ამიტომ ასახლებდა აფსუებს, რომელიც სამხედრო არისტოკრატიად აქცია და ტავის დასაყრდენად, სწორდ ამის მერე მოგვაჯდნენ ქარტველებს აფსუები. თორემ სოჭმადეც კი ეტყობა ტოპნიმებს რომ ყვეალფერი ქართულია. მე-17 საუკუნემდე აფსუური წარმოშობის არცერთი არქეოლოგიური ნიმუში არაა ნაპოვნი, ქართული და ბერძნული კი რადმენიც გინდათ. ეს ისტროია გაყალბებულია ქართულ ისტორიაში და ბევრმა არ იცის სწორად.
    გარდა ამისა აფხაზეთი ქართულად გვერდითას ნიშნავს ფუძე ფხ-ადან. ეტყობა ამ მიწაზე ერთ ეთნოსს არ ქონდა დიდ უპირატესობა და ქართული, მეგრული და სვანური წარმოშობის ეთნოსები ცხოვორბდნენ ერთად, ამიტომ მათ დაერქვათ კრებსითი სახელი აფხაზეთი, როგორც უკრაინა მოდის გვერდიტადან უ-კრაინ-ა.
    ასევე ძველ ქართულში ფს ფუძით იწარმოებოდა ჭაობიანი წყლის სახელები. ასეტებია სუფსა, აფასროსი. იგივე ფუძებიდან ნაწარმოები ტოპონიმებით სავსეა აფხაზეთი და რა გამოდის? ვითომ აფსუებმა დაარქვეს სახელი აფასროსს და სუფსას, ტუ პირიქით უფრო ლოგიკური ჩანს? უფრო მეტიც ეტყობა ადგილობრივი სახელებიდან დაირქვეს მათ საკუტარი სახელიც, რადგანაც ძალიან დაბალი განვიტარების იყვნენ და საქონელტან ერტად წნელით შემოღობილ ტერიტორიაზე ცხოვრობდნე ციგნებივით, იტაცებდნენ ქართველ ბავშვებს და მათ იყენებდნენ საყოფაცხოვრებო შრომაში. სავარაუდოდ საკუტარი სახელიც კი არ ქონდათ ჩამოსახლების მომენტში და ეს ინფორამცია ეტყობა თემურ ლენგის ხალხთა გადასახლებიის ისტორიიდან შემორჩა.

  78. თუკი ესენი ინვესტიციის მოზიდვას ეძახიან იმას რომ ინვესტორი შემოდის და ხელშეკრულებაში იდება ის რომ ინვესტორმა თურმე თავისი ინვესტიცია ჩვენი გადასახადი ტარფებისაგან უნდა ამოიღოს, მაშნ ესენი ასეთ ხელშეკრუებაზე ხელმომწერები სულ დასაჭრები არიან. რას ქვია ამოიღოს ინვესტიცია ტარიფებიდან/ ინვესტიციას რაშიც დებს ის უძარვი ქონება ხომ ისედაც მის საკუთრებაშ რჩება და მისი ქონებაა? როცა უნდა მაშინ გაყიდის და ამოიღებს ინვესგტიციას. ანუ აგათ უნდათ, რომ უძრავი ქინება ქონებადაც დარჩეთ და კიდე ათ წელიწადში ჩვენი ფულით ავაშენოთ მისი კაპიტალი და 10 წეიწადში გააორმაგონ ჩადებული ინვესტიცია. ეს არის სისულეკე და თავის მოტყუება. სად ხდება რომ მილიონებიანი ინევსტიციები 10 წელიწადში გაარმაგო? იმიტომ ძვირდება დენზე ტარიფები გაიაფები მაგივრად და მეც არ მიკვირს რა ხდება მეთი? საეჭვოა ასეთ სისულელეზე პირადი დაინტესების გამო ხომ არ აწერენ ხელს? ვერ დავიჯერებ საკუტარი უძრავი ქონება რომ ქონდეთ მასეთი სისუელე მოუვიდეთ და ვერ მოხვდნენ თუ რა კაბალური ხელშეკრულებებზე და რაც მტავრია სისუელეზე აწერენ ხელს.
    მაშინ ბევრად ჯობია რომ ავიღოთ სესხები დასავლეთის კერძო ბანკებიდან და ვაშენოთ შეუფერხებლად ჰიდროელქტროსადგურები, რამდენიც გვინდა. არამგონია თუ იმ მშნებეარე ჰიდროელექტროსადგრუს ჩავდებთ გირაოში როკმელიმე ბანკმა სესხინ დაგვიკაოს და პრაქტიკულად უსაზღვრო რაოდენობის ინვესტიცია შეგვიძლაი ამ გზით მოვიპოვით, რას ეხვეწებიან უცხო ინვესტროებს? . მერე ის სესხი გადავიხადოთ ტარიფებიდან, როგორც ახლა გვახდევინებენ. თან შეიძლეაბ ვადა 25 წლამდეც კი გავჭიმოთ. (ახლა კი ლამის 10 წელიწადში უნდათ ე.წ. ,,ინვესტორებს’ მტელი ინვესტიციის ამოღება. ეს რა გაუგონარი რამაა მართლა, სად გაგაონილა უძრავ ქონებაში ინვესტირებულის ამოღება? ეგ როგორც კი ააშენე უკვე ამორებულია რაკი უძრავ ქონებაი გადავიდა ის ფული). სესხს რომ აგდავიხდით მერე ის ქონება სულ ჩვენს საკუთრებაშ დარცება და არ დაგვჭირდდბეა უცხოელებისათვის მოგების დათმობა, ან რარაცეებზე შეთანხმება და ხვეწნა. მასეთი პირობით სესხს არ დაგვიკავებენ არაფერზე და რამდენსაც გვინდა იმდენს მოგვცემენ. მთავრია აჩვენოთ რომ მომგებიანი პროექტი გვაქვს და თუ დავუმტკიცებთ ამას უცხოეთის ბანკებს ეს ჩვენც გავწყობს, ე,ი სწორად ვიქცევით. მე მეგონა ინვესტორები ტავის ფულს დებენ როგორც ჩცვეულებრივ ხდება და ესენი თურემ ჩვენივე ფულით გავშენებეინებენ და გვძარცვავენ. ჩვენი ფულით გავშენებენინებენ და მერე საკუთრებაშ თვითონ რჩებათ.
    თუ ვინოცობაა და ვერ აგდავიახდეთ ეს სესხი, მაშნ ის ქონება გადავა იმ უცხოური ბანკის ხელში, მარა საწარმო ისევ ჩვენს ტერიტორიაზე დარჩება და გამოვა, რომ ვაიძლეტ უცხოეთის ბანკი იქ გაეკეთბია ინვესტიცია სადაც ჩვენ ჩავტავლეთ საჭირო და არა იქ სადაც მაათ უნდოადთ. ფაქტიურად კარგად მოზიდული უცხოური ინვესტიციის ეფექტი ექნება სულ უარეს შემთხვეავში და რაკი ამ ვარიანტის უარესი შედეგი უცხოური ინვესტიციის საუკეთესო შედეგის ტოლფასია, მაშინ რას ვეხვეწებით უცხოელებს? ჩვენით ვაკეთოთ ეს საქმე.
    ასე რომთუა სეთი ხასიათის სესხებს ავიღებთ, ანუ კომერიცული პროექტებისათვის და არა ინფრასტრუქტურისათვის, მაშინ არაა საშიში თუ იგი დიდი რაოდენბს იქნება, რადგანაც გზას დეფოლტის შემთხვავშ ვერ გაყიდი და მოგიწევს სვა აქტივის გაყუდვა, მარა როცა ბანკს აშენებიებ იმას რაც შენ გინდა თუნდაც მშპ-ზე 3 -ჯერ მეტი იყოს სესხი ყველა გარანტირებული გექნება თვითნ ამ ბანკის მეირ ახალ აშენებული უძრავი ქოებტ და დეფოლტი არასდროს დადგება და ტან აშენებული საწარმოები მაინც შენს ქვეყანაშ დარჩება. ასე რომ ეს ვარიანტი წაუგებელი ვარიანტია და რა სისულეებს აკეთებენ ესენი?

  79. ბოლო-ბოლო ამ კომერციულ პროექტებზე აღებული სესხების გადახდა შეიძლეაბ აქციებად გაყიდვის შემთხვავშიც, ისე რომ სახელმწიფოს დიდ ხანს არც მოუწეს ამ სესხების გადახდა.
    გარდა ამისა არც ტარიფებში არ მოგვიწიოს შეიძლება სესხის ჩადება თუ ჰიდროელექტროსადგურებსაც საფონდო ბირჟაზე გავყიდით აქციებად. შეიძლეაბ ლონდონის ბირჟაზეც გავყიდოთ, რომ სესხები მალე მოვიშოროთ და არ დაგვჭრდეს ტარიფების გაძვირება. ანუ უცებ მივიღებთ იაფ დენს და მერე ეს შეგვიქმნის საფუძველს დანარცენი ინდუსტრიისათვის. ასე რომ კიდე უფრო მოკლე გზაც შეიძლეაბ თურმე გამოიძებნოს და ესენი რა ცოდვილობენ ნეტა?

  80. ყაზტრანსგაზი აშანტაჟებს თურმე ამ უნიათო ხელისუფლებას, რომ თუ ტარიფებს არ ამაწევიებთ გავალ საქართველოდან და ინვესტიციებსაც უკან მოვითხოვო.
    მე რომ მკითხთ ეს მომენტი ხელიდან არ უნდა გავიშვათ რომ ჩვენი ბრილიანტივით აქტივი უკან დავიბრუნოთ. წავიდეს ყაზტრანსგაზი საქართველოდან, თუკი ჩვენ მაგისი ინვესტიცია ტარიფებიდან უნდა ვიხადოთ. ჯერ ერთი სად გაგონილა რომ ინვესტიციებს ტარიფებდიან იხდიდეს ვინმე? როგორც კი უძრავი ქონება გადავიდა ყაზახების ხელში უკვე ამოღებულია ინვესტიცია, რადგანაც როცა უნდა მაშინ გაყიდის და ის ჩადებული ფული დაუბრუნდება უკან. ის ფული (ინვესტიცია) ხომ ქონების სახით ისევ მის ხელში რჩება და რა ამოღებაზეა საუბარი? რა არის ამოსაღები? რა სისულელეა? ეს მარტო ვაჭრობას ჭირდება რომ ყოველ წელიწადს ბრუნდებოდეს საბრუნავი საშუალებები, რომ სავაჭრო საქონელი განახლდეს, ბანკირმა ბიძომ ეს არ იცის? ან ქვეყანაში არავინ იყო ამისი მცოდნე? თორემ უძრავ ქონებაზე ამაზე ხელის მოწრა იყო დანაშაული, ანუ თურმე ჩვენ გვაკეთებინებენ ინვესტიციებს სინამდვილეში ჩვენი ფულით და ჩვენგან იღებენ მას. გამოდის, რომ 10 წლის მერე უძრავი ქონებაც მათ დარჩებათ და კიდე ერთი მაგდენი ფულის სახით ექნება ამოღებული. ასეთი ინვესტიცია ალბათ ჩვენისთანა არიფების ქვეყანაში თუ კეთდება მარტო მტელს მსოფლიოში. უძრავ ქონებაში ჩადებული ინვესტიცია ისედაც რჩება ინვესტორის ქონებად და იმის ზემოთ რაც შემოდის ის სულ მაგათი მოგებაა უკვე. იმიტომაა მერე რომ ტარიფები სულ მატულობს. მაგათ დასახარჯს თუ ჩვენ გვაწერენ ტარიფებში, აბა რა იქნება?.
    დავიბრუნოთ ყაზტრანსგაზის აქტივები და ისინი გავყიდოთ ლონდონის ბირჟაზე. ასეთნაირად გადავუხდით ყაზახებს ფულს და მოვიშორებთ თავიდან(გარწმუნებთ რომ დავაძალოთ არ წავლენ, თუ ახლა შანტაჟი არ გაუვიდათ არ წავლენ. ჩვენისტანა არიფებს სად ნახავენ კიდე?). სამაგიეროდ აქტივები ინგლისელების ხელში გადავა და ყაზახებს კი აჯობებენ ინგლისელები დარწმუნებული ვარ. შედგეად კი არც ტარიფების გაძვირება გახდება საჭირო, რადგანაც საფონდო ბაზარზე როცა აქციებს ყიდულობენ იქ მასეთ სულურ პირობას არავინ გთხოვს(ეგეთი სისულელე ტავშიც არ მოუვა არავის, ვერ დაიჯერებენ რომ ასეთ დებილი შეილება იყო) და იციან, რომ ის აქცია იმ უძავი ქონების წილით არის გარანტირებული და უზრუნველყოფილი და მორჩა, ხოლო რაც რჩება ბიზნესიდან ის უკვე მოგებაა და იქიდან შესაბამისი წილით უნდა მიიღონ თავისი წილი, მეტი არაფერი. არავინ ითხოვს რომ გადახდილი აქციის ფასიც უკან დაუბრუნონ ტარიფებიდან. იგი უკვე ამოღებულად ითვლება როგორც კი აქცია შეიძინეს. ასე რომ ტარიფების გაძვირებას არავინ მოგვთხოვს და იმ კაბალურ ხელშკრულაბსაც თავს დავაღწევთ. მეპატრონეს უფრო პროგრესული ბიზნესმენებითაც შევცვლით და დიდი ალბათობით მენჯმენტიც ჩვენ ხელში დარჩება, რადგანაც თუ მცირე ნაწილებად გავყიდით აქციებს და იგი ერთი კაცის ხელში არ მოხვდება, მაშინ ისინი ვერ შეძლებენ ტავისი მენჯერის დასმას და ამდენად მართვაც ჩვენს ხელში დარჩება. რას ვეხვეწებით ამ ყაზახ აფერისტებს ნეტა?
    იგივენაირად მივუდგეთ ელექტროსადგურების ინვესტორებსაც და თუ ბევრს გაახურებენ იმ კაბალურ ხელშეკრულებასაც დავაღწევთ თავს, რომელიც ამ უნიათოებმა თუ კორუმპირებულებმა მოგვახვიეს ტავს (უფრო კორუფციული გარიგებების გამო მგონია, თორემ სათავისოდ არცერთს არ ეშლება ასეთი რამ) და არც ტარიფების გაძვირება მოგივწევს, ახლა რომ გვიმტკიცებენ, რომ დენზე ტარფების გაძვირება აუცილებელიაო. რატქმა უნდა თუ ინვესტიციებს ტარიფებიდან გვახდევინებენ და თუ ასეთი პირბით მიყიდეთ, მაშინ მასე იქნება აბა რა? მარა გამოსაკვლევია ვინ და რატო მოაწერა ასეთ ხელშეკრულებას ხელი? თუ ამდენი კომპეტენცია არ ქონდათ რა უნდოდატ მთავრობაში? იქნება საქმე უფრო კორუფციაშია ვიდრე კომეტენტურობაში რადგაანც მაგათ პირად აქტივებს როცა ეხება საქმე მსგავსი შეცდომა არასდროს მოსდთ და რას დვაბრალო? დავჯერო გუკგრილობას?
    მაგ პირობით ინვესტორების მოყვანას ჯობდა სესხი აგვეღო უცხოეთის კომერციულ ბანკებში. ის სესხი უფრო ხანგრძილვიც იქნებოდა ვიდრე მაგ ინვესტროების პირობა, რომ10 წელში ფული უკან უნდა ამოიღონ და თუ მაინც ტარიფებიდან გვახდევინებდნენ ინვესტიციებს როგორც სესხს, მაშინ სესხი გადაგვეხადა ტარიფებიდან და როცა ამ სესხის გადახდას მოვრჩებოდით მერე ის აქტივები ისევ ჩვენ დაგვრჩებოდა ქონებად. ახლა კი იმ ინვესტიციის საფასურს მაინც ჩვენ ვიხდით და მერე ჩვენი ქონება პრაქტიკულად მუქტად დარჩებათ უცხოელებს, რადგანაც ინვესტიციის ფასი გადახდილი გვექნება. თუკი ინვესტორები მაინც ჩვენ გვახდევინებენ მაგათ გაკეთებულ ინვესტიციას ტარიფებიდან მაშინ ბანკიდა სესხის აღება ჯობდა მაგას. კომერციული ბანკები კომერციული პროექტისათვის უარს არ იტყოდნენ თუ უზრუნველყოფად თვითონ იმ მშენებარე ობიექტს ჩავდებდით და არ გაგვიხდებიდა სახვეწნი უცხოელი აფერისტებისათვის. ბანკები უკეთესი პირობიტაც კი მოგვცემდნენ სესხებს. ეს ვითომ გაკეთებულ საქმედ ჩაიტავლა მტავრობამ და ინვესტორის მოზიდვად?

    • ტარიფებში მატო მიმდინარე ხარჯები უნდა იქნას გათვალსიწიებული და არა კაპიტალიზაციის და უძრავ ქონებაშ, ან საწარმოო საშუალებებში ჩადებული თანხების, რადგანაც ეს ტანხები ისედაც აისახება ქონების ფასზე. კაპიტალური ხარჯები კი ინვესტორმა თავისი მოგებიდან, ან საკუტარი კაპიტალიდან უნდა გაღონ და არა ტარიფებიდან. ანუ ჯერ მიმიდანრე ხარჯებით და ნორმალური მოგებით გამოუყვანონ ტარიფი და მერე რაც დარჩება მოგება იქიდან აწარმოონ კაპიტალური ხარჯები. ვის გაუგონია კაპიტალური ხარჯების მიმიდანრე ხარჯებიში გათვალისიწნება და მოგების შემცირება მაგითი? მიმიდნარე ხარჯების გამოკლები სმერე რჩება მოგება და ამ მოგებიდან უნდა უხადს კაპიტალური ხარჯები, ან მოიზიდოს სხვა ტანხები. კაპტიალური ხარჯების ამორება არ ხდება არასად. არამედ ხდება მათი კაპიტალიზაცია და იმატებს უძრავო ქოენბსი ფასი. ანუ როცა გაყიდის აქტივებს მაშინ ამოიღებს იმ კაპიტალური დნახარჯების ფულს. ასე რომ ჩვენს ხელში რომ ყოფილოიყო ეს საწარმოები და სესხით გაგვემართა საწარმოები და მერე გევხადა იგი ტარიფებით ბევრად უკეთესი იქნებოდა რადგაანც ქონება ჩვენ დაგვრჩებოდა. ქონებას ფასი აკლდება ცვეთის გამო, მარა ეს გათვალსიწინებულია მოგების გამოთვლისას, ასე რომ არაფრით არ შეიძლეაბ რომ კაპიტალურ დანახარჯებს ჩვენ გახდევინებენ ტარიფების აწევით.

      • z says:

        ტარიფში უნდა აისახოს მიმდიანრე ხარჯები, მათ შორის ცვეთაც დამერე ამ ხარჯებს უნდა დაემატოს ქვეყანასი არსებული ნორმალური მოგების დონე. აქედან უნდა გამოვიდეს ფასი. ინვესტროები კკი როგორც მე ვხვდები კიდე ქსელის რეაბილიტაციის თანხების, ანუ კაპტალური დანახარჯების ფასში შეყვანას გვთხოვენ რაც არა სწორია და უსამართლო. თუ ემოთ ნახსენები გზით გამოთვლილი მოგება არ ყოფნის რეაბილიტაციის და კაპტალური დანახარჯების ხარჯებს ეს უკვე მაგათი პრობლემაა. უნდა მოიძიოს ტანხები. ან საკუტარი ფული დაამტოს, ან ახალი პარტნიორი შემოიყვანოს და ისე უნდა გააკეტოს კაპიტალური დანახარჯები, რადგანაც კაპტიალურ დანახარჯები იწვევს უძრავი ქონების ფასის მატებას და უკევ ამაშია გატვალსიწინებული და არაფერი ამოსაღები არ აქვს ინვესტორს. თუ ის კაპიტალური დანხარჯები ტარიფებში უნდა ჩართულიყო, მაშინ რაღად გვინდოდა ინვესტორი? ვიმეორებ აგვეღო სესხი და ტარიფებიდან გადაგვეხადა ისევე როგორც ახლა გვახედვინებს ინვესტროი და ქე მაინც ის აქტრივები ჩვენ დაგვრჩებოდა.
        ცვეთაში ისედაც არის გათვალსიწინებული კაპიტალურ დანახარჯების დრიოტა განმ,ავლობაში ამორებნა. ცვეთა ხომ ემატება ხარჯებს და ტარიფებში აისახება ამ გზით და გამოდის ორმაგად გვახდევინებენ.

  81. z says:

    საქართველოში მოიგონეს რძის ჩამბარებელუი პუნქტები. ეტყობა ვიღაცამ საკუტარ თავზე მოირგო და უნოდა, რომ გლეხებს მუქთად ჩაებარებიათ რძე და იმას კიდე ეწარმოებია და მთელი მოლგება მას დარჩენიოდა. მიუხეადვად იმისა რომ პუნქტები გახსნე ს დაფულიც ჩადეს იმ პუნქტებში მაინც არ იმუშავა, რადგანაც გლეხი სულელი უნდა ყოფილიყო რომ იმათთვის ჩაებარებია რძე და თვითონ არ ეწარმოებია მაწონი და ყველაი.
    შვეიცარიაში ყველა ოჯახს აქვს პატარა რძის ქარხანა და ოჯახებსი აწარმოებენ ყველა რძის პროდუქტს. ჩცენთან გლეხებს მაგდენი ფული არ ექნებათ, მარა მაღალ მთიან რაიონებშისადაც დიდი ჯოგები ყავთ, მაგალიტად აჭარაში, გოდერძის უღელტეხილზე, ბახმაროში და საირმეში შეიძლებ რამდენიემ ოჯახს მივცეთ მცრიე რძის ქარხანა საზიაროდ, ან ცალცალკე და აწარმოონ რძის პროდუქტები. მშვენივრად არიან დასაქმებულები ამ საქწმით შვეიხცარიაში გლეხები.
    იმის გამო, რომ ფერმები მცირე ზომოსაა და ხელფასები მაღალიაო, ასევე მკაცრი რეგულაციების გამო, შვეიცარიული სოფლის მეურნეობის პროდუქტი ძვირი ჯდებაო. ჩვენტან არაა სამაგიეროდ მაღალი ხელფასები, მიწები ჯობია გამსხვილდეს. იქ ერტ ფერმეს 100 ჰექტარი აქვს, მარა მაინც საშაოდ ითვლება ეს და შრომის ნაყოფიერებას ამცირებს. მარა სანამ ხალხს ქალქშ არ გადმოვიყვანთ არაფერი ეშველება. სმგიეროდ დაბალი ხელფასები გჰავძლევს უპირატესობას. შვიეცარიელი ფერმერები ბევრ ახალ რაღაცეებ იგონებენ და ამიტომ ჩვენთვის ძალიან საინტერსო იქნება თუ რა ტექნოლოგიებ იყენებენ ისინი მთიან ზონებში, რადგანაც მათი პირობები ძალიან გავს ჩვენსას. მიუხეადვად მთიანი რელიეფისა მაინც შეიმჩნევა მაღალი მექანიზაციის დონე.
    რაც მატვარია მაღალ მთიან რაიონებშ თვითონ გლეხებს უნდა მივცეთ მინი რძის ქარხნები, რომ ქონდეთ სტიმულები რძე აწარმოონ. ამათმა კი მოინდომეს კდე ერტხელ მოეტყუებიათ გლეხი და რძე მუქთად წაერთმიათ დამერე თვითონ ეწამროებიათ რძის პროდუქტები. თუ მთის გადარჩეან გვინდა შვეიცარიის მაგალითი უნდა გამოდვიღოთ. შვეიცარიაში ფერმერებსაც საკამოდ კარგი სემოსავალი აქვს.

    • z says:

      საქართველოს მთიანი სოფლიდან რამდენიმე მონდომებული ახალგჰაზრდა ფერმერი უნდა გავუშვათ შვეიცარიის სხვადასხვა სოფელში საცხოვებლად ერთი წლით, ან ორით, რომ იქი დააკვირდნენ როგორ ცხოვრობენ ნისინი ნდა აქ ჩამოიტანონ ის ცხოვრების წესი. ერთი ორ კვირიანი მივლინებები არაფერს იზამს. კულინარიული რეცეპტებისათვის წლობით ცხოვორბენ თურმე ამერიკელებიები სხვადახსხვა ქვეყანაში , იმათ სულს უნდა ჩავწვდეთო და სოფლის მეურნეობას რომ გაუგოს და მტელი ციკლი ნახოს ერთი წელიც არ ეყოფა. ალბათ ორი წლის ციკლი მაინ ცუნდა ნახოს.

      • z says:

        იქ იცხოვრებენ და დაეხამერბიან კიდეც სოფლის საქმეში. მე როგორც შევამჩნიე ამ ვიდეოდან 20 სულ საონელზეც კი ერთი მინი რძის ქარხანა აქვს ფერმერს. ასეთ სოფლებში ცხოვერბა თუ ასჯერ არ ჯობდეს ქალაქში ცხოვრებას?!

  82. z says:

    ყველა ფერმეს ტავისი მინი რძის ქარხანა აქვს შვეიცარიაში და ამიტომაა ყველისა და რძის პროდუქტების ასეთი მრავალფეროვმება ევროპაში. ხოლო შვეიცარიული მთის ალპური ყველი კი ყველაზე განთქმული. მასეთი ალპური ზონების მეტი რაა, საირმეშ ტავზე, გოდერძის ურელტეხილზე და ბახმაროში, სადაც ისედაც არის მეჯოგეობს ტრდაიციები. სხვაგანაც უნდა გავრცელდეს მერე ეგ გამოხცდილება.

    • ეს ტიპიური ნორვეგიული ბოსელი და მინი რძის ქარხანაა. ძალიან გავს ეს ბოსლები და რძის ქარხანა ერთამეთს. ეტყობა ეს ტიპიური მოწყობაა მტელს ევროპაში. ისე სანამამეებს ვანახავდი მანადე ვფიქრობდი, რომ მესაქონლეებს თავისი მინი რძის ქარხნები უნდა ქონოდათ, სხვანაირად სტიმული არ ექნებოდათ და ამრთალიც აღმოვჩნდი. ესენი კი გლეხების კიდე რთხელ მოტყებას ცდილობდნენ და რძის ჩამბარებელი პუნქტები გახსნეს, რომ ყველაზე მძიმე და ძვირი სამუშაო გლეხს ეკეთებია და მერე ამათვუს მუქთად მიეტანა რძე და ამათ აეღოთ ყველანარი მოგება მისგან. ისე რძის ფხვნილი როგორ იწარმეობა, ან იოგრტი ამ ბისლებში არ ჩანს. ესენი ამრტო ყველზე არიან დასპეცებული ძირიტადად და არაჟანზე და რძეზე.

  83. z says:

    საქართველოს ბარისათვის ალბათ ჰოლანდიის გამოცდიელბა უფრო საინტერსოა იქნბეა. რადგანაც ჰოლანდიაც საქართველოს ბარივიტ მცირე მიწიანია და საძოვრები და სასოფლო სამეურნეო სავარგულები არ აქვს (დასავლეტ საქართველლოს პირობებს უფრო გავს). საინტერსოა იქ როგორაა მოწყობილი სოლფეი. ჰოლანდიაში დასაცვლეთ საქართველოდან უნდა გავუიშვატ მონდოკებული ახალგაზრდა გლეხი. საფრნაგეთში კახეთოდან, ღვინის გამოცდილბის გადასაღებად.

    • z says:

      კახეთზეც წავა ჰოლანდიის გამოცდილება, მარა როგორც ვატყობ ზალიან ძვირი დაჯდება. ზალიან მექზნიზებულია და ინტენსიური ჰოლანდიური წარმოება. პირველ ეტაპზე როცა ჩენ ბევრი ფული არ გავქვს და მცირე გლეხური მეურნეობები, მე მგონი გაგუივიჭირდება ჰოლანდიის გამოციოდილების გადმოღება.
      შვეცარიული ნაკლებ კაპიტალტევადი ჩანს და უფრო ახლოსაა ქართულ მთის პირობებტან. ამ ვიდეოზე კიდე 2.30 წუთზე მთის სათიბი მანაქნა ჩასნ, რომელიც ადრე არც მენახა და მაინტერსებდა შვიცარიელები ზამთრისათვის რას შვებოდნენ. ეტყობა ასეთი მანაბეით თიბავენ მუქტად მოსულ ბალახს. ჰოლანდიაში კი თესავენ ნამჯას და მეტი შროამ და თანხები ჭირდება ალბათ ვიდრე ალპური ბალახების მოთიბვას. ტან ის მანქანა რაც აქ ჩასნ არ საჭიროებს დიდ ტანხებს სავარაუდოდ, პატარა მაქნააა. ასე რომ ჯერ ჯობია მესაქონელობას მტაში მივაწვეთ.

  84. z says:

    სულ მიკვირდა შვეიცარიაში მთებში ბალახს როგორ თიბავენ მეთი. ჩვენთან სულ ხელით თიბავენ. თურემ მშვენიერი სათიბი მანქანებიც არსებობს, დახრილ ფერდობებზე რომ თიბავს. ძალიან გავს ქართულ პირობებს შვეიცარიის მთის პირობები და იმათგან ჯობია ვისწავლოტ რას და როგორ აკეთებენ. ზაფხულშის აზოვრებზე ყავთ საქონელი გაშვებული, საზამთრო ბალახს კი მტაშ ასეთი მანქანებით აგროვებენ. ასეთნაირა მიღებული რძე ბერვად იაფი იქნება ვიდრე როცა იონჯაც შენით უნდა მოიყვანო დაბლობში. თან ალპური ზონის რძე მაინც უფრო ხარისხიანი იქნება და იაფიც. შვეიცარიის მაგალუიტები მისწრებაა ჩვენთვუის. ერთი ღირებნს როგორ უვლიან ისიც საინტერსოა.

  85. z says:

    მილიონი საშალებები ყოფილა. ასე რომ მშვენივრად დამგრდება ხალხი მტაში. ერთი კარტოფილის ამაბვიც ჯობია დავაზუსტოთ.

  86. z says:

    ისიც საინტერესოა როგორ ხვდება შვეიცარიული პატარა ფერმერული მეურნეობებიდან საქონელი, ყველი და ხორცი ევროპის სხვა ქვეყნების ბაზარზე. როგორ ხდება ამისი ორგანიზება? თვითონ არა მგონი დარბოდნენ ევროპის სხვადასხვა ქვეყნებში.

  87. z says:

    შაქრის ჭარხლისა და კარტოფილის მოყვანის გამოცდიელბაა ასევე საინეტრესო შვეიცარიიდან. უფრო მეტად საინტერსოა მცირე ფერმებში თუ ხდება მათი მოყვანა და მთის პირობებში. მოკლედ მშვენიერი მოდელია შვეიცარია ჩვენი სოფლისათვის.

  88. z says:

    შვეიცარიული საღორეებიც კი ზალიან გავს ქართულს და ამიტომ არ უნდა გაგვიჭირდეს გადმოღება. ყველაგან მეურნეობები მცირეა და ნაკლებად მექანიზებული, ნაკლებად კაპ[იტალტევადი, რაც მისწრებაა ჩვენთვუის დასაწყის ეტაპზე. მიუხეადვად იმისა, რომ შვეიცარიაში ბევრი კაიტალია, ეტყობა მთის სოფლეის კაპიტალიზაცია ვერ მოხერხდა მაინც. რაც ჩვენს პირობებშიათვის უფრო მისაღებია.

  89. z says:

    შვეიცარიული სოფლის მეურნეობნა საინტერსოა კიდე იმით, რომ ერთადერთია ევროპაშ და ალბათ მსოფლიშიც, რომელიც არ არის სუბსიდირებული და დოატციებს არ იღებს. მიუხეადვად იმისა, რომ მცირე მეურნეობებია და ავსტრიაშ საერთოდ ხელფასების დონე მარალია, შვიცარიული სოფლის მეურნეობის პროდუქტი ყელაზე უფრო კონლკურენტუნარიანია ევროპას და ევროკავშირის სხვა ქყევყნები მოითხოვენ მათ შეზღუდვას და მცირე ფერმერული მეურნეობების შეზღუდვას.

    • ალპების საძოვრებზე არსად ერთი ალი ქვაც კი არ გდია. ჩვენ მინდვრებშ კი ნაგვითაა სავსე. ეტყობა საძოვრებს მოუწევს დასუფთავება ქვისაგან თავდაპირველად, თორემ მანქანები ვერ იმუშავებენ. ისე ბაკურიანის მინდორზე არსადაა ქვა. ახლა დაიწყეს სამმშენებლო ნაგვის დაყრა,თორემ სულ გაწმენდილი იყო ქვებისაგან.

  90. z says:

    ასეთი ჩაოხრებული ბოსლებია მსოლფიოს ერთერთ უმდიდრეს ქვეყანაშ შვეიცარიაში. აქ არ იგრძნობა რომ დიდი კაპიტალი იყოს ჩადებული, ამიტომ ასეთებს ჩვენ უფრო იოლად მოვაწყობთ, მარა ფაქტია ელმენტარული მექანიზაცია მაინხც აქვთ. წსაწველი აპარატები და რძის მინი საწარმოები. და ესენი ამ პირობებში უშვებენ ევროპაშ ყველაზე კონკურენტუნარინ პროდუქტს და ყვეალზე იაფად დოტაციების აგრეშე.მშვენიერი პერსპექტივები გვქონია ჩცვენც მტაში ამის შემხედვარე. )

    • z says:

      ეს ყველაზე საინტერესო ვიდეოა. ამ დონის ბოსლებს და წარმეობას ქართველოი გლეხიც მოერევა. მინიმალური კაპიტალია ჩადებული ამ მეურნეობაში, როგორც ეტყობა და მაინც კონკურენტულ პროდუქტს უშვებს. ეს ყველაზე საინტერესო მაგალითია ჩვენთვის. რადგანაც მინიმლური კაპიტალით შეიძლება ამის მიღწევა.

    • აი ესაა საჩვენო ამ ეტაპზე. ამათ აქვთ ყველაზე ნაკლებუი კაპიტალი ჩადებული რძის ბიზნესში. ამათ რო აქვთ მოწყობილებები ის საკმარისი იქნება ჩვენთვის პირველ ეტაპზე.

  91. z says:

    ჩვენი მთისათვის მკისწრება. პატარაა და პატარა მეურნეობებს ეს მოუხდება ყველაზე მეტად.

  92. z says:

    წარმოვიდგინოთ, რომ ვინმემ გადაწყვიტა ჩეჩილი და ტყენილი ყველის წარმოება დიდი რაოდენობით. ეს შრომა ხელით ხო ვერ შესრულდება? თუ ხელით შესრულდა ძალიან ძვირი დაჯდება მისი წარმოება და მწარმოებელი ასეთი ყველის დიდი რაოდენობით წარმოებაზე ხელს აიღებს, მარტო ოჯახური მეურნეობები გააგრძლებენ და ისიც მცირე რაოდენობით. დიდი რაოდენობით მისი ხელიტ გაკეთება ძალიან ძვირი იქნება. მცირე რაოდენობით კი არ იქნება ისე ძვირი და ამიტომ გვექნება მხოლოდ მცირე ოჯახური მეურნეობები ვინც მოახერხებს ამ ყველის წარმოებას. ეს გამომდინაროებს ზრდადი დანახარჯების კანონიდან, ამ კანონის მიხედვით პირველი ერთეულები ნაკლებად ძვირი ჯდება(თუ ფიქსირებული დნახარჯები დიდი არ არის. ასეთ მეურნეობებში კი ფიქსირებული დანხარჯები პრაქტიკუალდ არ არის, ფიქსირებული დანახარჯის მაგალიტია შენობის ქირა ან სხვა, რომელიც წარმოების მოცულობასთან არაა დაკავშირებული და წარმოების მოცულობის მიუხედავად გვაქვს სტაბილურად, მასინ საჭიროა გარკვეული მინიმალური მოცულობა, რომ წარმოლება მოგებაზე გავიდეს. ამ შემთხვეავში ზრდადი დანახარჯების კანონი პირველივე ერთეულიდან არ იწყებს მუშაობას და მოცულობის ეფექტი იწყებს მუშაობას), მერე და მერე რაც მეტ რესურსს მოითოხვს, რომელიც ყოველთვის შეზღუდული რაოდნობისაა (ამ შემთხვევაში მუშახელის, რომელც ოჯახში შეზღუდული რაოდენობითაა, ხოლო დაქირავება ამდენი მუშახელის კი ძვირი დაჯდება) სულ უფრო ძვირდება პროდუქტი.
    მოკლედ ამდენჯი იმიტომ ვობოდიალე რომ მინდოდა მეთქვა, რომ ჩეჩილი ყველის წარმოლება, რომ დაიწყოს საქართველოში საწარმოო მოცულობებით აუცილებელია სპეციალური დანადგარები და ხელსაწყოები. უცხოელებს ეს ჩვენი ჩეჩილი ყველი ფეხებზე ჰიკიდათ (ვინ იცის თუ გასინჯეს იქნებ მოეწონოთ კიდეც, ტან მე რადმენადაც ვიცი ნაკლებ ქოლესტერინიანია და უფრო ჯანმრთელი). ჰოდა, მაშინ საიდან უნდა მოიტანოს აჭარელმა და მესხმა ყველის მწარმოებლემა ამ ყველის დიდი რაოდენობით წარმოებისათვის საჭირო დანადგარები? უცხოეთში ვერ შევიძენთ. პატარა მეურნეობებისათვის კი მისი დაკვეთით დამზადება უცხოეთში ძალიან ძვირი დაჯდება, რადგანაც სპეციალურად უნდა დაპროექდდეს და დამზადდეს.
    აი სწორედ ამიტომ უნდა სეიქმნას თბილისში საპროექტო- საკონსტრუქტორო საწარმო, რომელიც ადგილობრივ საწიროებებისათვის დააპროეტქებს საჭირო ხელსაყოებს ად ქართველ გელხებს მოამარაგებ იაფი დანადგარებით. მერე გამოციდლებასაც შეიძელენ და უფრო რთულ რაღაცებსაც გააკეთებენ. სხვის ტექნოლოგიებსაც აიტვისებენ და ცოდნას შეინახავენ პრაქტიკულ საწარმოში და არა წიგნებში და ნახაზებში მარტო.

  93. შვეიცარია ედვროკავშირის წევრი არაა, მიუხედადავად იმისა, რომ საიმპორტო გადასახდების გადახდა უწევს ევროკავშირში მისი პროდუქციის შეტანაზე, მაიცნ ახერხებს იმ ბაზარზე სოფლის მეურნეობისა და სხვა პროდუქტების ისე შეტანას, რომ ყველაზე კონკურენტული ნაწარმი აქვს და თან სოფლის მეურნეობა დოტაციური არ აქვს, პრაქტიკულად ერთად ერთი ქვეყანაა, რომელის სოფლის მეურნეოაბც დოტაციური არაა. ეს ეტყობა იმიტომ რომმუტა საძოვები აქავთ მთაში და იაფი უჯდებათ მაღალხარისხოვაუი რძის წაროება და რძის პროდუქტების. მაგაზე მეტი ალპური საოვრები გვაქვს ჩვენ. მარა თუ ბაზარზე გატანა არ ვისწავლეთ მაინც არაფერი გამოვა. შვიცარიას ბევრი რეგულაციები ქონიოა. (ეტყობა ხარისხს არეგულირებენ მაგითი). რეგულაციებსია და მაღალი ხელფასების აგმო მაინც მაღალი აქვს დანახარჯები დამაინც ახერხებს კონკურენტული პროდუქციის წარმოეაბს სოფლის მეურნეკაბშიც კი. ჩვენ შვეიცარიაზე მეტი უპირატესობა გვაქვს თუ ჭკვიანად მოვიქცევით.

  94. წარმოვიდგინოთ, რომ ვინმემ გადაწყვიტა ჩეჩილი ყველის წარმოება დიდი რაოდენობით. ეს შრომა ხელით ხო ვერ შესრულდება? თუ ხელით შესრულდა ძალიან ძვირი დაჯდება მისი წარმოება და მწარმოებელი ასეთი ყველის დიდი რაოდენობით წარმოებაზე ხელს აიღებს, მარტო ოჯახური მეურნეობები გააგრძლებენ და ისიც მცირე რაოდენობით. დიდი რაოდენობით მისი ხელიტ გაკეთება ძალიან ძვირი იქნება. მცირე რაოდენობით კი არ იქნება ისე ძვირი და ამიტომ გვექნება მხოლოდ მცირე ოჯახური მეურნეობები ვინც მოახერხებს ამ ყველის წარმოებას. ეს გამომდინაროებს ზრდადი დანახარჯების კანონიდან, ამ კანონის მიხედვით პირველი ერთეულები ნაკლებად ძვირი ჯდება(თუ ფიქსირებული დნახარჯები დიდი არ არის. ასეთ მეურნეობებში კი ფიქსირებული დანხარჯები პრაქტიკუალდ არ არის, ფიქსირებული დანახარჯის მაგალიტია შენობის ქირა ან სხვა, რომელიც წარმოების მოცულობასთან არაა დაკავშირებული და წარმოების მოცულობის მიუხედავად გვაქვს სტაბილურად, მასინ საჭიროა გარკვეული მინიმალური მოცულობა, რომ წარმოლება მოგებაზე გავიდეს. ამ შემთხვეავში ზრდადი დანახარჯების კანონი პირველივე ერთეულიდან არ იწყებს მუშაობას და მოცულობის ეფექტი იწყებს მუშაობას), მერე და მერე რაც მეტ რესურსს მოითოხვს, რომელიც ყოველთვის შეზღუდული რაოდნობისაა (ამ შემთხვევაში მუშახელის, რომელც ოჯახში შეზღუდული რაოდენობითაა, ხოლო დაქირავება ამდენი მუშახელის კი ძვირი დაჯდება) სულ უფრო ძვირდება პროდუქტი.
    მოკლედ ამდენჯი იმიტომ ვობოდიალე რომ მინდოდა მეთქვა, რომ ჩეჩილი ყველის წარმოლება, რომ დაიწყოს საქართველოში საწარმოო მოცულობებით აუცილებელია სპეციალური დანადგარები და ხელსაწყოები. უცხოელებს ეს ჩვენი ჩეჩილი ყველი ფეხებზე ჰიკიდათ (ვინ იცის თუ გასინჯეს იქნებ მოეწონოთ კიდეც, ტან მე რადმენადაც ვიცი ნაკლებ ქოლესტერინიანია და უფრო ჯანმრთელი). ჰოდა, მაშინ საიდან უნდა მოიტანოს აჭარელმა და მესხმა ყველის მწარმოებლემა ამ ყველის დიდი რაოდენობით წარმოებისათვის საჭირო დანადგარები? უცხოეთში ვერ შევიძენთ. პატარა მეურნეობებისათვის კი მისი დაკვეთით დამზადება უცხოეთში ძალიან ძვირი დაჯდება, რადგანაც სპეციალურად უნდა დაპროექდდეს და დამზადდეს.
    აი სწორედ ამიტომ უნდა სეიქმნას თბილისში საპროექტო- საკონსტრუქტორო საწარმო, რომელიც ადგილობრივ საწიროებებისათვის დააპროეტქებს საჭირო ხელსაყოებს ად ქართველ გელხებს მოამარაგებ იაფი დანადგარებით. მერე გამოციდლებასაც შეიძელენ და უფრო რთულ რაღაცებსაც გააკეთებენ. სხვის ტექნოლოგიებსაც აიტვისებენ და ცოდნას შეინახავენ პრაქტიკულ საწარმოში და არა წიგნებში და ნახაზებში მარტო.

  95. ეს არის დღევანდელი ამბავი, დაიღუპა 86 კაცი. მაგარი არასტაბილური და არა საიმედო პარტნიორია ამერიკისათვის თურქეთი. ცოტა ხელი რომ შეუშვას იმ წუტას ფუნდამენტალისტები მოვლენ ხლისუფლებაში და იქაც არაბეთივით აირევა სიტუაცია. ვინ იცის რა ძვირი უჯდება ამერიკას თურქეთში პროდასავლური ხელისუფლების შენარჩუნება. საერთოდ ყველა იმპერიას უამრავი შიდა პრობლემები აქვს და არც თურქეთია გამონაკლისი. თირქეთს მეზობლობაშიც არ აქვს კარგად საქმე. ეს ყველაფერი კი იმპერიების ჯანმრთელობაზე ძალიან ცუდად მოქმედებს. ერთადერთი ამერიკის მეშვეობით ინარჩუნებს თურქეთი ერთიანობას. რუსეთი და თურქეტი ყველაზე დიდი პრეტენდენტები არიან უახლეს მომავალში დაშლის. ჩვენ კი ამ მოვლენებს მოუმაზდებელი ვხვდებით. ჩვენს რეგიონში კიდე უფრო დიდი გადანაწილებები დაიწყება რამდენიმე ატეულ წელიწადში, იმედია უფრო ადრე არა, თორემ ძალიან მოუმაზდებლები ვართ ჯერ. ისე რა უბედურ ადგილას ვცხოვრობტ სულ არეულობებია.
    ახლა რატო დავწერე ამხელა შესავალი.
    რაც უფრო ნაკლებად სტაბილურია თურქეთი მით მეტად არასაიმდე პარტნიორია იგი ამერიკისათვის და ნატოსათვის. ნატო ჩვვენ არასდრეოს მიგვიღებს, ხიდაშელის იქ სირბილი კი მხოლოდ იმას ემსახურება, რომ ამიტი დაგვიმტკიცონ, რომ ხომ ხედავთ რამდენი ირბინა ნატოს ყველაზე მეტად მომხრემ თინიკომ და არაფერი გამოუვიდა, ამიტომ შეურიგდით ბედს და ჩაბარდით რუსეთსო. იყენებენ ამისათვის. იყენებს ბიძო და პრორუსული ძალები.
    ამიტომ ჩვენ კედელს კი არ უნდა ვურტყათ თავი და იქ ვაკაკუნოთ სადაც არასდროს გაიღება. გერმანია არასდროს აწყენინებს რუსეთს ჩვენი გულისათვის, ამიტომ ნატოს უნდა შევეშვათ და პირადირ ამერიკის კარზე უდა დავაკაკუნოთ. გერმანიც და საფრანგეტიც ცდილობს ამერიკის გავლენის მოშორებას და ამიტომ ისინიც ნაკლებად საიმედონი არიან ამერიკისათვის, თუმცა ვერც ამერიკის გარეშე მარტო პირისპირ დარჩენას ბედავენ რუსების წინაშე და მხოლოდ ამიტომ ითმენენ ამერიკას. მოკლედ რაც მეტი არასაიმედო პარტნიორი ყავს ამერიკას ასეთ მნიშვნელოვან რეგიონში, როგორიც წინა აზიაა, მით მეტად არის იგი დაინტერსებული, რომ საქართველოს სახით იყოლიოს ერთგული და იაფი შესანახი პარტნიორი. ამიტომ ნატოს კი არ უნდა ვეხვეწოთ, არამედ ბრიუსელის მაგივრად ამერიკაში უნდა ვირბინოთ, რომ ამერიკის უშუალო მოკავშირის სტატუსი მივიღოთ. აქვს ამერიკას ასეთი რამის გაკეთებსი საშუალებაც, აკი უპირებდნენ უკრაინას ასეთი სტატუსის მინიჭებას და პირველი მოსმენიტ მიღებულია კიდეც ეს კანონი. უბრალოდ პოროშენკო რუსების აგენტია და არ აქტიურობს, ისევე როგორც ჩვენი ხელისუფლება, ამის გამო იწელება ეს პროცესი. მეორეს არც ამერიკა აჩქარებს ჯერ ამ პროცესს. რუსეთი უფრო ღრმად უნდა შეიჭრას უკრაინაში და უფრო ღრმად გაებას ხაფანგში. მერე იქ ომი ავრანეთივით გაჭიანურდება და რუსეთი საბჭოტა კავშირივით დაიშლება, რადგანც გაიაფებული ნავთის ფონზე დიდ ხანს ვერ გაუძლებს ომს.

  96. როგორც ვატყობ ამათი კონკურენტუნარიანობის შესანარჩუნებლად შექმნილია მკაცრი ხარიხსის კონტროლის სამსახურები, როგორც სოფლის მეურნეობაში, ისე ალბათ სხვა საწარმეობშიც ექნებათ. ეს მნიშნელოვანია, რომ რეპუტაცია შეგექმნას და საიმედო გახდე მსოფლი ბაზარზე.

  97. სადაც ხორბალი მოყავთ იქ მესაქონელობა რატო არ არის საქართველოში?

  98. შაქრის ჭარხლის მომყვანს მესაქონელბაც უნდა ქონდეს, როგორც მეხორბლეს და ტან კიდე შაქრის მინი ქარხანახც და მინი სპირტის ქარხანაც, თორემ არ ჩაიბარებენ სხვები და ფასს დაუგდებენ, ან გაუფუჭებენ. ამიტომ მთელი კომპლექსი ერთად უნდა გაკეთდეს რაც ძალიან ძვირი იქნება და გლეხი ამრტო ვერ გააკეთებს. თან დიდი მიწებიც უნდა ქონდეს. მოკლედ მსხვილი ფერმერი ჭირდება ამას.

  99. აი ეს გვინდა წალკაში, ახალციხეში, მესტიაში და სხაგან სადაც კარტოფილი კარგად მოდის.
    აი, რამხელა ქარხნები აქთ. საინტერსოა კარტოფილიც თვითინ მყავთ, თუ იბარებენ.

    • z says:

      აგრისტო ბელგიური ფორმაა. ამ ვიდეოში ამბობენ, რომ მათ რამდენიმე მფირმასტან ქონდათ კავშირი სანამ შეარცევდნენ, თუი ვის დააპროექტებინებდნენ და შეუკვეთავდნენ მათ საწარმო საშაუალებეს და საწამოს მსნებლობას და ამოვარჩიეთ ბელგიური ფირმა ეგიმენიო. არ უნდა იყოს ეს ფირმა ეგიმენი მსოფლიო დონის, მარა მაინც ადგილობრივი ფირმის დაპროექტებული არჩიეს ტოიოტას და სხვა გერმანულ კომპანიებს და ბელგიურს დაპორექტებიეს. ზუსტად ასეთი რამ მქონდა მხედველობაში, როცა ვიზახი, რომ უნდა შეიქმნას თბილისში საწარმოების მშნებელი საკონსტრუქტორო და საწარმოტა მსენებლი კომპანია, რომელიც ჯობია იყოს სახელმწიოფ საკუტყრებაში და იყოს საინჟინრო კვლევების ლაბორატორიაც, საკონსტრუქტოროც და საკვლვევი ინსტიტუტიც. რომელიც მოემსახურება ქართულ საწარმოებს და მცირე თუ სასუალო მეწარმეებს და მათი დაკვეთების მიხედვით შეისწვლის მათ სამუსაო ციკლს, მათ სპეციფიკაას და მსოფოლიოში არსებული გამოციდლების მაგალითზე ისევე სეუქმნიან საწარმოს როგორც ამ აგრისტოს შეუქმნა ბელგიურმა ფირმამ ეგიმენმა საწარმოო ციკლი და საწარმოო საშუალებები. ანუ როგორც პროგრამისტი გიკეტებს პროგრამას შენი დაკვეთის მიხედვით ამთმა უნდა აუწყონ მეწარმებს ადკვეთით საწარმოები. ასევე დაამუშაონ ინსტრუმენტებიც რომელიც შეიძლება დაჭირდეს საავტომობილო ქარხანას და სხვა. მოკლედ ეგენი ყველაფერს უნდა იკვლევდნენ. შეიძლეაბ სავტომობილო ქარხანამაც აკეთოს კვლვევები მარა საავტომბილო მაინც მანქაებნის გამოშვებაზე იქნება დასპეციალიზედბული და არა საწარმოო საშუალებების, ამრა შეიძლეაბ ორივემ ამათ საინტერსო გამოცდილებები შეიძინონ ნდა გაუცვალონ კდეც ერთამენთს.